- Yazar Steven Rosenbaum, yapay zekanın araştırma özetlerini hiç var olmamış alıntılara dönüştürmesi yüzünden 3 yıllık kurgu dışı kitabını piyasadan çekip doğrulama sürecine aldı.
- AI şirketi Anthropic, dil modellerini eğitirken 480 binden fazla eseri izinsiz kullandığı gerekçesiyle yayınevleri ve yazarlarla 1,5 milyar dolarlık dev bir anlaşmaya imza attı.
- Kurgu dışı kitap satışları okurların sohbet botlarına yönelmesiyle düşüşe geçerken, yayıncılar eserlere "İnsan Tarafından Yazıldı" logosu koymaya hazırlanıyor.
Geleneksel yayıncılık dünyası, yapay zekanın sadece metin üretimiyle değil; yanlış bilgi yayma, etik ihlaller ve telif davalarıyla sektöre sızmasıyla büyük bir çalkantı yaşıyor.
Uydurma alıntılar ve iptal edilen romanlar
Yapay zekanın en tehlikeli yanı kötü yazması değil, tamamen hayal ürünü bilgileri son derece ikna edici ve gerçekmiş gibi sunabilmesi.
Sektörde taşları yerinden oynatan son gelişmeler şunlar:
- Var Olmayan Alıntılar: Yazar Steven Rosenbaum, yapay zekayı yalnızca özet çıkarmak için kullandığı halde, sistemin metin içinde sahte alıntılar ürettiğini yayın sürecinden sonra fark etti.
- Raflardan Çekilen Roman: Fransız yayıncı Hachette, Mia Ballard'ın "Shy Girl" adlı romanını yapay zeka ile yazıldığı iddiaları üzerine raflardan toplattı ve ABD lansmanını iptal etti.
- Yapay Zeka Metin İstilası: Edebiyat ajanları ve editörler ellerine ulaşan taslaklarda yapay zeka kullanımının tavan yaptığını, hangi kitabın insan elinden çıktığını anlamakta zorlandıklarını belirtiyor.
Sohbet botları kurgu dışı satışları vurdu
Nielsen verilerine göre İngiltere'de kurgu dışı kitap satışları son bir yılda %6 oranında geriledi. Yayıncılar; kişisel gelişim, yemek tarifleri, finans ve biyografi gibi pratik bilgi içeren konularda okuyucuların artık kitap satın almak yerine sohbet botlarına soru sormayı tercih ettiğini vurguluyor.
Öte yandan kendi kendine yayıncılık (self-publishing) pazarında patlama yaşandı. ABD'de bağımsız basılan kitap sayısı %33 artarak 4 milyonu aştı. Bu durum üzerine Amazon, yazarların sisteme yükleyebileceği yeni kitap sayısını haftalık format başına 10 ile sınırlamak zorunda kaldı.
Yayıncıların kırmızı çizgileri ve sözleşme önlemleri
Yapay zekanın yazılım dünyasının her alanına sızması karşısında yayınevleri farklı stratejiler izliyor:
| Yayıncı / Kurum | Benimsediği Yapay Zeka Politikası |
| Pan Macmillan | Sözleşmelere metinlerin tamamen "insan yapımı" olduğunu garanti eden maddeler ekliyor. |
| Bloomsbury | Yayınlarında üretken yapay zeka (Generative AI) kullanımını tamamen yasaklıyor. |
| Microcosm Publishing | İmla düzeltmesi veya olgu kontrolü dahil hiçbir aşamada AI müdahalesini kabul etmiyor. |
Sektör yöneticileri, önümüzdeki dönemde bu karmaşanın ardından gerçek insan yazarlığına olan talebin katlanacağını düşünüyor. Bu nedenle ABD ve İngiltere'deki yayıncılar, okuyucuya güvence vermek adına eserlerin üzerine tescilli "İnsan Tarafından Yazıldı" (Human Written) damgası basmak için resmi adımlar atmaya başladı.