170 yıllık çömlekçilik geleneği yeni nesillerin ellerinde yaşatılıyor
Tunus’un Nabil kentinde yaklaşık 170 yıldır aynı aile tarafından sürdürülen çömlekçilik geleneği, genç ustalara aktarılıyor. Tabarka’dan getirilen kil, geleneksel yöntemlerle el emeği ürünlere dönüştürülüyor.
Yazan: Nihan Miray Yirmibeş
Aileden kalan miras
Ailenin çömlekçilik geçmişi yaklaşık 170 yıl öncesine uzanıyor. İşletmenin sahibi Muhammed bin Ahmed Alaya, mesleği babasından öğrendiğini söylüyor.
Babası da aynı zanaatı önceki kuşaklardan öğrendi. Aile geleneği bugün genç üyelerin katılımıyla devam ediyor.
Tunus'tan Türkiye'ye uzanan yolculuk
Üretimde kullanılan kil, Tunus’un kuzeybatısındaki Tabarka bölgesinden getiriliyor. Atölyeye rulolar hâlinde ulaşan malzeme yeniden yoğruluyor.
Kilin içindeki istenmeyen parçalar makine yardımıyla ayrıştırılıyor. Ardından malzeme suyla yumuşatılarak şekillendirmeye hazırlanıyor.
Mutfak eşyalarından süs ürünlerine
Hazırlanan kil, çömlekçi çarkında ustaların elleriyle biçim kazanıyor. Ürünün temel gövdesi çark üzerinde kısa sürede oluşturuluyor.
Kuş ve güvercin gibi dekoratif figürlerin yapımında farklı kalıplar kullanılıyor. Atölyede hem mutfak eşyaları hem de süs ürünleri üretiliyor.
Çamurdan şekillenen sanat
Bazı ürünlerin üzerine küçük çamur parçalarıyla kabartmalı desenler işleniyor. Yaprak biçimindeki parçalar suyla yumuşatılıyor.
Hazırlanan süslemeler, ürünün ana gövdesine tek tek tutturuluyor. El işçiliği gerektiren bazı parçaların tamamlanması yaklaşık bir hafta sürüyor.
Yüksek derecede ısıtılıyorlar
Şekillendirilen ürünler önce beyaz bir malzemeyle kaplanıyor. Ardından farklı renk ve desenlerle süsleniyor.
Nabil çömlekçiliği özellikle mavi-beyaz süslemeleriyle tanınıyor. Ürünler son aşamada yaklaşık 1024 derece sıcaklıktaki fırında pişiriliyor.
45 yıllık ustalık
Habib bin Osman, çömlekçiliğe 16 yaşında başladı. Yaklaşık 45 yıldır aynı mesleği sürdüren usta, geçimini bu zanaatla sağladı.
Yıllar içinde çok sayıda gence çömlek yapmayı öğretti. Bin Osman, geleneksel çömlekçiliğin yeni kuşaklarla yaşamasını istiyor.
Geleceğe aktarılan sanat
Ailenin genç üyeleri üretim ve satış aşamalarında görev alıyor. Üniversite öğrencisi Adem bin Alaya, ürünlerin boyanması ve süslenmesiyle ilgileniyor.
Enes bin Alaya ise tarihi satış noktasında çalışarak zaman zaman üretime katılıyor. El emeği çömlekler Avrupa ülkeleri ile ABD’ye de gönderiliyor.