- Porto Riko’ya bağlı Vieques Adası, 1940’lardan 2003’e kadar ABD donanması tarafından bombardıman sahası olarak kullanıldı.
- Resmi verilere göre adadaki kanser oranı, Porto Riko genelinden dönemsel olarak yüzde 18 ila 35 daha yüksek seyretti.
- Uzmanlar, patlamamış mühimmatlar ile toprağa ve suya karışan ağır metallerin kanser riskini artırmış olabileceğini belirtiyor.
- Ada sakinleri, devam eden sağlık krizine ek olarak ABD’nin bölgede askeri varlığını yeniden artırmasından endişe duyuyor.
Porto Riko’ya bağlı Vieques Adası, onlarca yıl boyunca ABD donanmasının bombardıman ve askeri tatbikat alanı olarak kullanıldı. Ada halkı ise bu askeri geçmişin ağır sağlık sonuçlarıyla karşı karşıya olduklarını savunuyor.
Porto Riko Sağlık Bakanlığı’nın 2003 tarihli araştırmasına göre, adadaki kanser oranı 1990’lı yıllardan 2000’lerin başına kadar Porto Riko ortalamasının belirgin şekilde üzerinde seyretti. Özellikle erkeklerde artışın yüzde 40’a kadar ulaştığı kaydedildi.
Patlamamış mühimmatlar hâlâ tehlike saçıyor
1940’lardan 2001’e kadar süren bombardıman faaliyetleri boyunca adaya binlerce bomba ve mühimmat bırakıldı. Bu mühimmatların önemli bir kısmı bugün hâlâ adanın doğu kesiminde ve çevresindeki sularda bulunuyor.
Temizlik çalışmaları ABD Çevre Koruma Ajansı gözetiminde sürse de operasyonların en az 2032’ye kadar devam etmesi bekleniyor. Bu durum, adanın yaklaşık üçte birinin hâlâ halka kapalı kalmasına yol açıyor.
Ağır metaller kirlilik şüphesi yaratıyor
Uzmanlar, bombardıman sonrası toprağa ve su kaynaklarına karışan uranyum, kurşun ve diğer kanserojen ağır metallerin halk sağlığı üzerindeki etkilerinin tam olarak ölçülemediğini belirtiyor.
Araştırmacılar, ada halkında görülen yüksek kanser oranlarının çevresel toksinlerle ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor. Beş yaşında lenfoma nedeniyle yaşamını yitiren Milivy Adams Calderón’un kanında ortalamanın üzerinde uranyum seviyeleri tespit edilmesi de bu endişeleri güçlendirdi.
Askeri dönüş korkusu büyüyor
Ada sakinleri yalnızca geçmişin mirasıyla değil, gelecekte olası yeni askeri faaliyetlerle de kaygı duyuyor. Son dönemde Porto Riko ana adasındaki bazı eski askeri tesislerin yeniden açılması, Vieques halkı arasında ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırabileceği endişesini artırdı.
Yerel halk, yıllardır süren sağlık krizinin tam olarak çözülmediğini ve sağlık hizmetlerindeki yetersizliklerin sorunu daha da derinleştirdiğini vurguluyor.