- ABD, Madagaskar'daki Ampasindava nadir toprak elementleri projesine finansman desteği verecek.
- Washington, bu yatırımla Çin'in kritik mineral tedarik zincirindeki hakimiyetini azaltmayı hedefliyor.
- Projede elektrikli araçlar ve savunma sanayisi için kritik öneme sahip nadir toprak elementleri üretilecek.
- Afrika, ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve jeopolitik rekabetin en önemli mücadele alanlarından biri haline geliyor.
ABD yönetimi, Madagaskar'ın kuzeybatısındaki Ampasindava Yarımadası'nda geliştirilen nadir toprak elementleri projesine doğrudan destek vererek Çin'in küresel tedarik zincirindeki ağırlığını azaltmayı amaçlıyor.
ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu (DFC), Londra merkezli Harena Rare Earths tarafından yürütülen proje için ilk aşamada yaklaşık 4,5 milyon dolar finansman sağlayacak.
Kaynak, pilot tesislerin kurulması, laboratuvar çalışmaları ve çevresel değerlendirmelerde kullanılacak. Washington, ilerleyen süreçte daha kapsamlı finansman sağlamaya da açık olduğunu belirtiyor.
Afrika ABD-Çin rekabetinin merkezinde
Hamle, son yıllarda Çin'in Afrika'daki madencilik sektöründe kurduğu güçlü etkiye karşı Washington'un attığı en dikkat çekici adımlardan biri olarak görülüyor.
Pekin yönetimi uzun süredir Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Zambiya, Zimbabve ve Madagaskar başta olmak üzere Afrika'nın birçok ülkesinde bakır, kobalt, lityum ve nadir toprak elementlerine milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Çinli şirketler yalnızca maden sahalarını işletmekle kalmıyor, çıkarılan cevherin işlenmesi ve küresel pazarlara ulaştırılması süreçlerinde de belirleyici rol oynuyor.
Washington ise son dönemde Afrika'daki kritik maden projelerine daha fazla yatırım yaparak bu bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. ABD'li yetkililer, şeffaf yatırım modeli ve sürdürülebilir madencilik uygulamalarıyla Çin'in oluşturduğu ekonomik etkiye alternatif oluşturmayı hedeflediklerini ifade ediyor.
Nadir toprak elementleri neden önemli?
Ampasindava projesinde çıkarılması planlanan neodimyum, praseodimyum, disprozyum ve terbiyum gibi nadir toprak elementleri; elektrikli araç motorları, rüzgar türbinleri, gelişmiş elektronik sistemler ve savunma sanayisinde kullanılan yüksek performanslı mıknatısların üretiminde kritik rol oynuyor.
Projede yıllık yaklaşık 4 bin ton nadir toprak oksidi üretimi hedeflenirken bunun yaklaşık 1.700 tonunun yüksek katma değerli mıknatıs üretiminde kullanılabilecek elementlerden oluşacağı belirtiliyor. İlk üretimin 2028 yılında başlaması planlanıyor.
Çin'in hakimiyeti Washington'u endişelendiriyor
ABD ve Avrupa ülkeleri, küresel enerji dönüşümü ve savunma sanayisinin ihtiyaç duyduğu kritik mineraller konusunda büyük ölçüde Çin'e bağımlı durumda.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Çin, yalnızca nadir toprak elementlerinin çıkarılmasında değil, ayrıştırılması ve rafine edilmesinde de küresel pazarın çok büyük bölümünü kontrol ediyor. Bu durum, Washington'un tedarik zincirlerini çeşitlendirme çabalarını hızlandırıyor.
Jeopolitik mücadelede yeni dönem
Uzmanlara göre kritik mineraller artık yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik ve ulusal güvenlik meselesi haline geldi.
Çin'in son yıllarda bazı nadir toprak elementlerinin ihracatına sınırlamalar getirmesi, ABD'nin alternatif kaynak arayışını hızlandırdı. Madagaskar projesi de bu stratejinin önemli halkalarından biri olarak görülüyor.
Önümüzdeki dönemde Washington'un Afrika'daki madencilik yatırımlarını artırması, Pekin'in ise kıtadaki mevcut ekonomik etkisini korumaya yönelik yeni adımlar atması bekleniyor.