- ABD istihbarat değerlendirmeleri, saldırılara rağmen İran’da yönetim içinde çözülme yaşanmadığını ortaya koydu.
- İran Devrim Muhafızları’nın etkisiyle daha sert ve merkezileşmiş bir yönetim yapısı oluştuğu iddia edildi.
- Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı küresel petrol piyasalarını etkiliyor.
- Bölgedeki ABD müttefiklerinin, çatışmanın uzaması nedeniyle Washington’a tepkisinin arttığı öne sürülüyor.
The Washington Post’un haberine göre, ABD istihbarat birimlerinin değerlendirmeleri, İran’a yönelik saldırıların beklenenin aksine yönetimde bir çözülme yaratmadığını ortaya koydu.
İstihbarat kaynakları, 28 Şubat’tan bu yana süren ABD-İsrail saldırılarına rağmen Tahran’daki güç yapısında belirgin bir çatlak ya da saf değiştirme yaşanmadığını belirtiyor.
Devrim Muhafızları’nın etkisi artıyor
Kaynaklara göre saldırılar, İran’ın askeri kapasitesini kısmen zayıflatsa da siyasi sonuçlar farklı yönde gelişti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun kontrolünü artırdığı ve bunun da daha sert, daha merkezi ve daha az esnek bir yönetim modeline yol açtığı değerlendiriliyor.
Bu durumun, kriz dönemlerinde rejimlerin iç konsolidasyon eğilimini güçlendirdiğine dair akademik literatürle de örtüştüğü belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı üzerinden baskı
İstihbarat değerlendirmelerinde, İran’ın elindeki insansız hava araçları ve sınırlı füze kapasitesini kullanarak Hürmüz Boğazı üzerindeki deniz trafiğine baskı kurduğu öne sürüldü.
Bu baskının küresel petrol arzını etkileyerek fiyatlarda dalgalanmaya yol açtığı ve özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkeler üzerinde ekonomik risk oluşturduğu ifade ediliyor.
Bölge ülkelerinde rahatsızlık artıyor
ABD istihbaratına göre, bölgedeki Washington müttefiki ülkeler de çatışmanın uzamasından rahatsız.
Kaynaklar, İran’ın olası misillemeleri nedeniyle özellikle Körfez ülkelerindeki sivil altyapının risk altında olduğunu ve bu durumun ABD’ye yönelik eleştirileri artırdığını belirtiyor.
ABD-İsrail saldırıları ve İran’ın misillemeleri
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik geniş çaplı saldırılar başlattı.
Ali Hamaney dahil olmak üzere çok sayıda üst düzey ismin hayatını kaybettiği saldırıların ardından İran da karşılık verdi.
Tahran yönetimi, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki ABD üslerinin bulunduğu noktalara saldırılar düzenledi.
İranlı yetkililere göre saldırılarda 1348’den fazla kişi hayatını kaybetti, yaralı sayısı ise 17 bini aştı.
Krizin yönü sertleşmeye işaret ediyor
Uzmanlara göre mevcut tablo, dış askeri baskının İran’da rejim değişikliğinden ziyade rejimin daha katı ve güvenlik odaklı bir yapıya evrilmesine yol açtığını gösteriyor.
Bu durum, hem bölgesel gerilimin uzayabileceğine hem de diplomatik çözüm ihtimalinin kısa vadede daha karmaşık hale gelebileceğine işaret ediyor.