- ABD Kongre komisyonu, Çin’in merkezinde olduğu alternatif bir dünya düzeni kurma çabalarını raporladı.
- Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore'nin askeri, ekonomik ve diplomatik işbirliği ABD çıkarlarına meydan okuyor.
- Şi Cinping’in 80. yıl askeri geçit töreninde otoriter liderlerle verdiği görüntü bu düzenin sembolü sayıldı.
- Rapora göre Pekin'in esnek ortaklık modeli, Hint-Pasifik'te saldırganlık riskini artırıyor.
ABD Kongresi’ne bağlı ABD-Çin Ekonomi ve Güvenlik İnceleme Komisyonu’nun Kasım 2025 tarihli yıllık raporunda, Çin’in “merkezinde olduğu alternatif bir dünya düzeni” kurma hedefini kararlılıkla sürdürdüğü belirtildi. Raporda, Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore’nin stratejik, askeri ve ekonomik ilişkilerini hızlı şekilde derinleştirdiği ifade edildi.
Otoriter yakınlaşma
Rapor, bu dört ülkenin hem bireysel hem de toplu olarak ABD’nin ve küresel müttefiklerinin çıkarlarına meydan okuma kapasitesini artırdığına dikkat çekiyor. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bu ekseni daha da güçlendirdiği, Çin, İran ve Kuzey Kore’nin Moskova’ya sağladığı siyasi, ekonomik ve askeri desteğin Rusya’nın yaptırımları aşmasını mümkün kıldığı vurgulandı.
Raporun en dikkat çeken bölümlerinden biri, İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yılı nedeniyle Pekin’de düzenlenen askeri geçit töreniydi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in arkasında Rusya, İran, Kuzey Kore ve çoğu otoriter 20 ülke liderinin yer alması, bu yeni düzen çabalarının “görsel ve siyasi bir işareti” olarak değerlendirildi.
Pekin'in esnek diplomasi anlayışı
Komisyona göre Çin, “resmi ittifak” kurmaktan kaçınarak esnek ortaklıkları tercih ediyor. Bu durum Pekin’in diplomaside fırsatçı, konjonktürel ve uzun vadeli maliyetlerden kaçınan bir çizgi izlediğini gösteriyor.
Hint-Pasifik’te artan risk
Raporda, Çin’in Rusya, İran ve Kuzey Kore ile derinleşen işbirliğinin Hint-Pasifik bölgesinin güvenliği açısından ciddi endişeler yarattığı belirtildi. Bu yakınlaşmanın “fırsat gözeten saldırganlık” ihtimalini artırdığı ve bölgesel istikrarsızlığı beslediği ifade edildi.