- İran, boğazdan geçen gemilere 2 milyon dolar “geçiş ücreti” uyguluyor.
- ABD’li Senatör Chris Murphy, savaşı “kendi kendine yaratılmış kriz” olarak nitelendirdi.
- Washington’un günlük savaş maliyetinin 2 milyar doları bulduğu öne sürüldü.
- Tahran, boğaz üzerindeki “egemenliğini” vurgulayan yeni bir yaklaşım benimsedi.
İran, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerinde kontrolünü artırmak amacıyla yeni bir uygulamayı devreye aldı.
İranlı yetkililere göre, bazı gemilerden geçiş için yaklaşık 2 milyon dolar ücret talep edilmeye başlandı. Bu adımın, savaşın ekonomik maliyetlerini karşılamak ve Tahran’ın bölgedeki etkisini güçlendirmek amacıyla atıldığı belirtiliyor.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komitesi üyesi Alaeddin Burucerdi, bu uygulamanın ülkenin “egemenliğini ve gücünü” gösterdiğini savundu.
ABD’de sert eleştiriler
ABD’de ise savaşın maliyeti ve stratejisi iç politikada tartışma konusu haline geldi.
ABD Senatörü Chris Murphy, Orta Doğu’daki çatışmaları sert sözlerle eleştirerek, ABD’nin günde en az 2 milyar dolar harcadığını öne sürdü.
Murphy, savaş öncesinde boğazın açık olduğunu hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:
“Problem şu ki, boğaz savaş başlamadan önce açıktı. Şimdi kendi yarattığımız bir sorunu çözmeye çalışıyoruz. Bu delilik.”
“Kendi kendine yaratılmış kriz” vurgusu
Murphy, mevcut durumu “self-inflicted crisis” yani “kendi kendine yaratılmış kriz” olarak tanımladı.
Senatöre göre savaş;
- ABD askerlerinin hayatına mal oluyor
- Devasa kamu harcamalarına yol açıyor
- Küresel ekonomide ciddi sarsıntı yaratıyor
Bu çıkış, Washington’da özellikle savaşın uzamasıyla birlikte artan siyasi baskının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz üzerindeki egemenlik tartışması
İran’ın attığı adım, sadece ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir mesaj olarak da görülüyor.
Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı üzerinde yeni bir “egemenlik rejimi” oluşturduğunu savunurken, bu durum uluslararası hukuk ve deniz ticareti açısından tartışmaları beraberinde getiriyor.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu dar su yolu üzerindeki kontrol mücadelesi, krizin küresel boyutunu daha da derinleştiriyor.
Küresel etkiler büyüyor
Hürmüz’deki gerilim; enerji fiyatları, deniz taşımacılığı ve tedarik zincirleri üzerinde doğrudan etki yaratıyor.
İran’ın ücret uygulaması ve ABD’nin askeri müdahalesi, bölgedeki tansiyonu daha da artırırken, küresel piyasalarda belirsizlik ve dalgalanmayı derinleştiriyor.
Bu gelişmeler, sadece Orta Doğu’yu değil, enerjiye bağımlı tüm ekonomileri doğrudan etkileyen bir krizin giderek büyüdüğüne işaret ediyor.