Bu hamle, Donald Trump’ın yeniden ABD Başkanı seçilmesiyle birlikte Avrupa’nın güvenlik politikalarını hızla gözden geçirme ihtiyacı duymasının ardından geldi.
Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada, “Bu krediler, Avrupa savunma sanayisini güçlendirmek amacıyla Avrupa üretimi silahların alımına yönlendirilmeli” ifadelerini kullandı.
Yetkililere göre fon, yalnızca AB ülkeleri ve Birleşik Krallık, Norveç ve İsviçre gibi “benzer düşüncedeki” Avrupa ülkelerinden silah tedariki için kullanılabilecek.
Trump’ın NATO politikaları
Bu karar, özellikle Trump’ın NATO müttefiklerine güvenlik garantilerini sorgulaması, Ukrayna’ya askeri yardımı askıya alması ve Rusya ile ilişkileri yeniden kurma çabaları nedeniyle AB’de endişeleri artırdı.
Avrupa ülkeleri, Washington’a olan bağımlılığı azaltma çabalarını hızlandırırken, askeri harcamalarını büyük ölçüde yerli üretime kaydırmaya çalışıyor.
Von der Leyen’in açıklaması, Fransa ve Almanya arasında AB savunma fonlarının nasıl harcanacağı konusundaki görüş ayrılıklarını da ortaya çıkardı.
- Fransa, AB’nin daha fazla “stratejik özerklik” kazanması gerektiğini savunarak, Amerikan silahlarına bağımlılığın azaltılmasını istiyor. Fransız yetkililer, “AB içinde yatırım yapma konusunda geniş bir fikir birliği var” açıklamasında bulundu.
- Almanya ise daha fazla esneklik talep ediyor ve Avrupa’daki savunma sanayii şirketlerinin çoğunun Birleşik Krallık gibi AB dışındaki ülkelerle ortaklıkları olduğunu vurguluyor .
Son beş yılda, NATO üyesi Avrupa ülkelerinin ithal ettiği silahların üçte ikisi ABD üretimiydi. AB, yeni fonlarla bu oranı düşürmeyi hedefliyor .
Fon hangi alanlara yönlendirilecek?
Von der Leyen, fonların hava savunma sistemleri, insansız hava araçları, stratejik askeri kabiliyetler ve siber güvenlik gibi kilit alanlara odaklanacağını belirtti.
Ayrıca, Ukrayna için oluşturulan ortak silah alım programlarına benzer şekilde, AB üye ülkelerinin büyük siparişler vermesi gerektiğini vurguladı .
Von der Leyen, “Bir ülke liderlik etti, diğerleri katıldı, büyük siparişler verildi ve endüstri ölçeğini genişletti, fiyatlar düştü. Bu hızlı ve verimliydi. Şu anda ihtiyacımız olan tam da bu: hız ve ölçek” dedi .
Yeni dönem
AB Komisyonu ayrıca, önümüzdeki dört yıl içinde üye devletlerin GSYH’lerinin %1,5’ine kadar savunma harcamalarını artırmasına izin verecek yeni bir planı da gündeme aldı. Von der Leyen, bu düzenlemenin AB çapında toplamda 650 milyar euro ek savunma harcamasına yol açabileceğini söyledi .
Bu fonlamanın coğrafi bir kısıtlaması bulunmuyor, yani ülkeler bu ek bütçeyi ABD veya diğer ülkelerden de silah satın almak için kullanabilecek .
Avrupa, savunma sanayisini hızla güçlendirmeyi hedeflerken, Trump yönetiminin NATO’ya yönelik politikaları AB’yi askeri alanda daha bağımsız bir rota izlemeye itmiş görünüyor. AB liderleri, bu fonlarla Avrupa’nın kendi silah üretim kapasitesini artırarak, Amerikan silahlarına olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
Önümüzdeki hafta gerçekleşecek AB liderler zirvesinde fonun nihai detaylarının belirlenmesi bekleniyor.