- GMS'nin 9-14 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirdiği ankette AfD yüzde 30'a ulaşarak Almanya genelindeki anketlerde ilk kez bu seviyeyi gördü.
- CDU/CSU yüzde 20'de kalırken Yeşiller yüzde 14, SPD ve Sol Parti yüzde 11'er oy aldı. FDP yüzde 4, BSW ise yüzde 3 seviyesinde ölçüldü.
- AfD'nin yükselişi, Başbakan Friedrich Merz'in liderliğindeki CDU/CSU açısından son dönemde yaşanan seçim yenilgileri ve kamuoyu desteğindeki düşüşün ardından yeni bir siyasi sorun oluşturuyor.
- YouGov'un son araştırmasında seçmenlerin yüzde 51'i diğer partilerin AfD ile işbirliğini kategorik olarak reddetmemesi gerektiğini savunurken, yüzde 40'ı AfD'ye karşı mevcut “güvenlik duvarının” korunmasını destekledi.
Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yükselişi yeni bir aşamaya ulaştı.
GMS tarafından 9-14 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen son kamuoyu araştırmasında AfD, Almanya genelinde ilk kez yüzde 30 destek seviyesine çıktı. Parti böylece olası bir genel seçimde en fazla oyu alacak siyasi güç olarak öne çıktı.
Ankette CDU/CSU yüzde 20'de kalırken AfD ile Birlik partileri arasındaki fark 10 puana çıktı. Yeşiller yüzde 14 ile üçüncü sırada yer alırken SPD ve Sol Parti yüzde 11'er destek aldı.
FDP yüzde 4, Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) ise yüzde 3 seviyesinde ölçüldü.
AfD'nin yükselişi artık yalnızca doğu Almanya'yla sınırlı değil
AfD'nin son dönemdeki yükselişi, partinin özellikle doğu eyaletlerindeki güçlü konumunun ötesine geçen bir tablo ortaya çıkarıyor.
Parti, 6 Eylül'de yapılan Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde yaklaşık yüzde 44 oy alarak tarihi bir sonuç elde etti. Bu sonuçla AfD, Almanya'nın bir eyalet parlamentosunda ilk kez birinci parti olurken, mutlak çoğunluğu da yalnızca birkaç sandalye farkla kaçırdı.
Saksonya-Anhalt seçimlerinin ardından yapılan ulusal anketlerde AfD'nin yüksek desteğini koruması, eyalet seçimlerindeki yükselişin geçici bir dalga olmayabileceğine ilişkin tartışmaları artırdı.
CDU/CSU tarihi dip seviyelere geriliyor
AfD'nin yükselişinin karşı tarafında ise Friedrich Merz liderliğindeki CDU/CSU'nun yaşadığı gerileme bulunuyor.
GMS anketinde Birlik partileri yüzde 20'de kaldı. Böylece AfD ile CDU/CSU arasındaki fark 10 puana ulaştı.
YouGov'un bugün yayımlanan başka bir araştırmasında ise CDU/CSU desteği daha da düşük, yüzde 18 olarak ölçüldü. Bu oran, YouGov'un söz konusu araştırma serisinde Birlik partileri için tarihi dip seviyeye işaret ediyor. Aynı ankette AfD yüzde 29 ile yine birinci parti konumunda.
Reuters da CDU/CSU'nun ulusal anketlerde yüzde 18-20 bandına gerilediğine ve AfD'nin belirgin biçimde gerisinde kaldığına dikkat çekti.
Merz üzerindeki baskı artıyor
AfD'nin yükselişi, Başbakan Friedrich Merz'in siyasi geleceğine ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi.
Merz yaklaşık bir yıldır başbakanlık görevini yürütüyor ancak hükümeti ekonomik sorunlar, hayat pahalılığı, emeklilik sistemi ve reform politikaları nedeniyle kamuoyu desteğini korumakta zorlanıyor.
CDU içerisindeki bazı isimler de parti yönetiminin son seçimlerdeki performansını ve Merz'in liderliğini sorgulamaya başladı. Reuters'a göre CDU'nun pazar günü özel bir toplantı düzenleyerek eyalet seçimlerindeki kötü sonuçlar ve AfD'nin yükselişine karşı nasıl bir strateji izleneceğini değerlendirmesi bekleniyor.
Merz ise liderliği konusunda alternatif bulunmadığını savunurken, Avrupa'nın güvenliği ve Ukrayna'ya destek gibi dış politika başlıklarının iç siyasi tartışmaların önüne geçmesi gerektiğini belirtiyor.
AfD ile “güvenlik duvarı” tartışması büyüyor
AfD'nin yüzde 30'a yaklaşması, Almanya siyasetinin en önemli tartışmalarından biri olan diğer partilerin AfD ile işbirliği yapmama politikasını da yeniden gündeme taşıdı.
Almanya'daki merkez partiler uzun süredir AfD ile koalisyon kurmayı veya parlamentoda siyasi işbirliğine gitmeyi reddediyor. Ancak kamuoyu araştırmaları bu yaklaşımın seçmenler arasındaki desteğinin zayıfladığını gösteriyor.
YouGov'un son araştırmasına göre seçmenlerin yüzde 51'i diğer partilerin AfD ile işbirliğini kategorik olarak dışlamaması gerektiğini düşünüyor. Ağustos ayında bu oran yüzde 44'tü.
Buna karşılık yüzde 40'lık kesim AfD'ye yönelik mevcut “güvenlik duvarının” korunması gerektiğini savunuyor.
Seçmenlerin yüzde 59'u AfD'yi aşırı sağ olarak görüyor
İşbirliği tartışmasındaki değişime rağmen AfD'nin siyasi niteliğine ilişkin kamuoyu algısı büyük ölçüde değişmiş değil.
YouGov araştırmasına göre Almanya'daki seçmenlerin yüzde 59'u AfD'yi hâlâ aşırı sağcı bir parti olarak değerlendiriyor. Bu görüşe katılmayanların oranı ise yüzde 30 seviyesinde.
Bu durum, AfD'nin oy oranı yükselirken partinin toplumun tamamı tarafından kabul edilen bir siyasi aktöre dönüşmediğini gösteriyor.
SPD de geriliyor
AfD'nin yükselişi yalnızca CDU/CSU'nun değil, hükümetteki diğer büyük ortak SPD'nin de desteğini etkiliyor.
GMS anketinde Sosyal Demokratlar yüzde 11 seviyesinde kalırken, Yeşiller yüzde 14'e yükseldi. Sol Parti de yüzde 11 ile SPD ile aynı seviyeye geldi.
Bu tablo, Almanya'daki geleneksel merkez partilerin toplam desteğinin parçalandığını ve seçmenlerin daha küçük partilere ve siyasi uçlara yöneldiğini gösteriyor.
AfD'nin önündeki en büyük engel hâlâ koalisyon matematiği
AfD'nin yüzde 30'a ulaşması partiyi açık ara birinci parti konumuna getirse de bu durum tek başına iktidar anlamına gelmiyor.
Almanya'daki diğer büyük partiler şu aşamada AfD ile koalisyon kurmayı reddediyor. Bu nedenle AfD'nin yüksek oy oranına rağmen hükümet kurabilmesi için mevcut siyasi ittifak yapısının değişmesi gerekiyor.
Ancak AfD'nin desteğinin yükselmesiyle birlikte diğer partilerin bu konudaki tutumu üzerinde seçmen baskısının artması, önümüzdeki dönemin en önemli siyasi tartışmalarından biri olacak.
Almanya siyasetinde dengeler değişiyor
Son anket, Almanya'daki siyasi dengelerin son derece hızlı biçimde değiştiğini ortaya koyuyor.
AfD'nin yüzde 30'a ulaşması, partinin 2025 federal seçimindeki yüzde 20,8'lik oy oranının yaklaşık 9 puan üzerine çıkması anlamına geliyor. CDU/CSU ise aynı karşılaştırmada yüzde 28,5'ten yüzde 20'ye gerilemiş durumda.
Henüz bir sonraki federal seçim için resmi bir tarih bulunmuyor. Ancak mevcut tablo, Almanya'da iktidar partileri ile AfD arasındaki farkın giderek açıldığını ve ülkenin siyasi merkezindeki dengelerin aşırı sağ lehine değiştiğini gösteriyor.
Özellikle Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin'de yaklaşan eyalet seçimleri, AfD'nin ulusal yükselişinin sandığa ne ölçüde yansıyacağını göstermesi açısından kritik olacak.
