Göçmenler, gittikleri ülkelerde birtakım kirli ve alt sınıf işleri yaparak ülkelerin altyapısal olarak kalkınmalarını sağlasa da birçoğu yoksulluk içinde yaşamakta.
Şebnem Eroğlu'nun Yoksulluk ve Uluslararası Göç adlı kitabında, Türkiye'den Avusturya, Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, İsveç ve Hollanda dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesine giden üç kuşak göçmenin yoksulluk durumunu inceleyerek, Türk göçmenleri "Türkiye'ye geri dönenler”, "göç etmemiş olanlar" ve “kalanlar” ile karşılaştırarak analiz etti.
Eroğlu, çalışmasında, 1960'dan 2012 yılına kadar olan dönemi ve 1.992 aile ile 5.980 yetişkinden oluşan bir örneklemi kullandı.
Avrupa'ya misafir işçi olarak gidenlerin %79'u yoksulluk sınırının altında
Kitabında elde edilen sonuçlara göre, Avrupa'ya misafir işçi olarak gelen ve sonunda oraya yerleşen birinci kuşak erkeklerin %79'u yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
Üçüncü kuşakta bulunan ve Avrupa'da yaşayanların ise yaklaşık yarısı (%49) ülkesinde kalanlara kıyasla hala fakir durumda.
Yüksek refah seviyesi ile bilinen Belçika, İsveç ve Danimarka'da ise yoksulluk sınırları bu göçmenler için en üst seviyede.
İsveç'e yerleşen göçmenlerin üç kuşağının tamamında, %61'lik istihdam oranı olmasına rağmen %60'ı gelir yoksulluğu yaşıyor. İsveç'te bile göçmenler en yüksek istihdam oranına ve eğitim kalitesine sahip olsa da yoksulluk sınırı altındalar.
Geri dönenler iyi iş çıkardı
Üniversite eğitimi almış olmak yoksulluktan kurtulmak için diğer bir şans. Bu nedenle de eğitim alarak Türkiye'ye “geri dönenler” Avrupa'da yaşayanlardan çok daha iyi durumda.
Birinci ve üçüncü kuşaktan geri dönenlerin neredeyse dörtte biri (%24) gelir yoksulluğu yaşadı ve üçüncü kuşak göçmenlerden %43'ü yüksek eğitim yeterliliğine sahip oldu.
Yurtdışında kazandıkları para ve eğitim nitelikleri, onlara Türkiye'de gittikleri ülkeden daha fazla ekonomik avantaj sağlayabilecek hale getirdi.
Araştırmanın sonuçları, uluslararası göçün ekonomik olarak kötü bir karar olduğu anlamına gelmemelidir, çünkü bu insanların göç öncesinde ne kadar yoksul olduklarını hala bilmiyoruz.
Birinci nesil göçmenlerin, göç sırasında misafir işçi yıllarında göç etmemeye karar verenlere göre daha fakir oldukları ve muhtemelen bu hareketlerinden bazı ekonomik kazançlar elde ettikleri anekdot olarak biliniyor. Geri dönenlerin iyileşen durumu da bunu destekler nitelikte.
Göçmenler neden bu kadar yoksulluk içinde bırakılıyor?
Avrupalıların yarısından fazlasının ekonomik açıdan daha fakir ülkelerden gelen Avrupa Birliği üyesi olmayan göçmenleri hoş karşılamadığından göçmenler gizliden gizliye sistemik ırkçılık ile karşılaşabiliyor.
Göçmenler hoş karşılansaydı, bu ülkelerin misafir işçiler için yaşlılık veya yoksulluk riskine karşı önlemler alması beklenirdi.
Genel olarak, “istenmeyen” göçmenler için tablo oldukça kasvetli görünüyor. Büyük sistemik değişiklikler yapılmadıkça, göçmenlerin beklentilerinde bir iyileşme olması muhtemel değil.