Eylül'ün ilk haftasıyla birlikte yeni eğitim dönemi başlarken, çalışan ailelerin gündeminde çocuk bakım maliyetleri öne çıktı. 2026-2027 eğitim döneminde özel anaokulu ve kreşlerdeki yüksek ücretler, aileleri daha uygun alternatifler aramaya yöneltti.
Mahalle arasındaki butik kreşlerden kurumsal zincirlere, vakıf okullarından kolejlere kadar okul öncesi eğitim ücretleri kurumun sunduğu hizmetlere göre önemli farklılık gösteriyor.
Kreş ücretleri 1,5 milyon TL'ye kadar çıkıyor
Mahalle aralarında faaliyet gösteren butik kreş ve anaokullarında yıllık eğitim ücretleri 250 bin ila 450 bin TL arasında değişiyor. Yemek, etkinlik ve diğer hizmetler için ise ailelerden ayrıca 60 bin ila 100 bin TL talep ediliyor.
Kurumsal zincirlerde yıllık ücretler 450 bin TL'den başlayıp 800 bin TL'ye kadar çıkıyor. Bu kurumlarda yemek ve diğer hizmetler için istenen ek ücretler de 90 bin ila 160 bin TL arasında değişiyor.
En yüksek ücretler ise vakıf okulları ve kolejlerin okul öncesi eğitim programlarında görülüyor. Bu kurumlarda yıllık eğitim bedeli 750 bin TL ile 1,5 milyon TL arasında değişirken, yemek, servis ve etkinlik gibi kalemlerle birlikte toplam maliyet daha da yükseliyor.
Belediyelerin kreşlerinde kontenjan sorunu
Özel kreş fiyatlarının yükselmesi, aileleri daha uygun maliyetli belediye kreşlerine yöneltiyor. Ancak bu kez de kontenjan sorunu ortaya çıkıyor.
Özellikle büyükşehirlerde belediye kreşlerine olan talep mevcut kapasitenin üzerine çıkarken, kayıtların kısa sürede dolduğu ve çok sayıda ailenin yedek listelerde beklediği belirtiliyor.
Böylece çalışan anne ve babalar, yüksek özel kreş ücretleri ile sınırlı sayıdaki belediye kreşleri arasında alternatif arayışını sürdürüyor.
Mahallelerde yeni model: ‘Komşu anne’
Kreş maliyetlerindeki artış, mahallelerde uzun süredir kullanılan ancak son dönemde daha görünür hâle gelen farklı bir çocuk bakım modelini öne çıkarıyor: “Komşu anne.”
Bu modelde ev hanımları kendi evlerinde aynı anda 3 ila 5 çocuğa bakıyor. Bazı kadınlar evlerinin bir bölümünü oyun ve etkinlik alanına dönüştürürken, çocuk gelişimi konusunda deneyimli veya eğitim almış kişiler okul öncesi etkinlikler de düzenliyor.
Modelin en önemli avantajı ise maliyet.
Özel kreşlerde aylık ücretlerin 50-60 bin liraya kadar çıkabildiği ortamda, komşu anneler çocuk başına aylık 15 bin ila 25 bin lira arasında ücret talep ediyor. Böylece aileler, özel kreşe kıyasla daha düşük maliyetli bir bakım seçeneğine ulaşabiliyor.
Ev hanımları için 100 bin TL'ye kadar gelir imkanı
Komşu anne modeli, çocuk bakım maliyetini düşürmek isteyen ailelerin yanı sıra ev hanımları için de önemli bir ek gelir kapısı oluşturuyor.
Örneğin çocuk başına aylık 20 bin TL ücret alan ve aynı anda 5 çocuğa bakan bir komşu annenin aylık brüt geliri yaklaşık 100 bin TL'ye ulaşabiliyor.
Çocuk başına ücretin 25-30 bin TL'ye çıkması durumunda ise 5 çocuk üzerinden aylık gelir 125 bin ila 150 bin TL seviyesine kadar çıkabiliyor.
Ancak bu rakamların bakım, yemek, eğitim materyalleri ve diğer giderler düşülmeden önceki toplam gelir olduğu belirtiliyor.
Sosyal medyada ilanlar da artıyor
Komşu anne modeli sosyal medya ve mahalle gruplarında da giderek daha fazla görünürlük kazanıyor.
“Evde çocuk bakılır”, “tam gün çocuk kabul edilir” ve “referanslı çocuk bakım hizmeti” gibi ilanlarla ailelere ulaşan kadınlar, çoğunlukla çevreden alınan referanslar üzerinden yeni çocukları kabul ediyor.
Sistemin temelini ise güven ilişkisi oluşturuyor. Aileler genellikle aynı mahallede yaşayan, daha önce tanıdıkları veya başka ailelerin tavsiye ettiği kadınları tercih ediyor.
Ancak modelin yaygınlaşması beraberinde bazı soru işaretlerini de getiriyor.
Denetim ve sigorta sorunu
Komşu anne modeliyle verilen çocuk bakım hizmetlerinde henüz tüm sistemi kapsayan standart bir kayıt ve denetim mekanizması bulunmuyor.
Ödemelerin önemli bölümünün kayıt dışı gerçekleşmesi, bazı hizmet sağlayıcıların vergi ve sigorta sisteminin dışında kalması; çocukların güvenliği, hukuki sorumluluk ve çalışanların sosyal güvencesi açısından tartışma yaratıyor.
Bu nedenle ailelerin yalnızca ücret avantajına değil, bakım sağlayacak kişinin çocuk gelişimi eğitimi, ilk yardım bilgisi, referansları ve çalışma koşullarına da dikkat etmesi önem taşıyor.
Bakanlıktan ‘Komşu Anne’ modeli için pilot çalışma
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ise ev temelli çocuk bakımının belirli standartlar çerçevesinde yürütülmesi amacıyla Komşu Anne Projesi kapsamında pilot çalışmalar gerçekleştiriyor.
Pilot uygulama kapsamında projeye dahil olan kadınlara çocuk gelişimi, ilk yardım, hijyen ve bakım gibi alanlarda eğitim verilmesi hedefleniyor.
Modelin temel amacı, mahalle temelli çocuk bakımını daha güvenli, kayıtlı ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturmak.
İstanbul ve Ankara'da yürütülen çalışmaların ilerleyen dönemde Türkiye geneline yaygınlaştırılması hedeflenirken, sistemin hayata geçmesiyle birlikte komşu annelerin kayıt altına alınması ve sosyal güvenceye kavuşması da gündeme geliyor.
Böylece yüksek kreş maliyetleri karşısında alternatif arayan aileler için daha erişilebilir bir çocuk bakım modeli oluşturulması, ev hanımları için ise kayıtlı ve güvenceye sahip yeni bir gelir kapısının açılması hedefleniyor.