- Azerbaycan'da 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarında hesap açması yasaklanacak.
- Düzenleme, özellikle siber zorbalık, sosyal medya bağımlılığı ve gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerle mücadeleyi amaçlıyor.
- Azerbaycan, Avustralya'nın ardından çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırı getiren ülkeler arasına katılıyor.
- Yaş doğrulamasının nasıl yapılacağı ve küresel platformların düzenlemeye nasıl uyacağı, uygulamanın en önemli sorunları arasında bulunuyor.
Azerbaycan, çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandıran ülkeler arasına katılıyor.
Yeni düzenlemeyle 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasının önüne geçilecek. Düzenleme, hükümetlerin çocukların dijital ortamda karşılaştığı risklere karşı daha sert önlemler almaya başladığı bir dönemde geldi.
Haziran ayında gündeme gelen yasa teklifinde, 16 yaş altındaki çocukların kişisel sosyal medya hesapları açmasının yasaklanması, 16-18 yaş arasındaki kullanıcıların ise ebeveyn veya yasal vasinin açık onayıyla hesap oluşturabilmesi öngörülmüştü.
Gerekçe: Siber zorbalık ve bağımlılık
Düzenlemenin temel gerekçeleri arasında çocukların sosyal medyada maruz kaldığı siber zorbalık, çevrim içi taciz ve sosyal medya bağımlılığı bulunuyor.
Euronews'e konuşan çocuk ve ergen psikoloğu Narmina Ismayilzada, dijital zorbalığa maruz kalan gençlerde yoğun utanç duygusu, özgüven kaybı ve kaygı görülebildiğini; bunun sosyal izolasyona ve okula gitmekten kaçınmaya kadar uzanabildiğini belirtti.
Bu nedenle Azerbaycan'daki düzenleme yalnızca internet kullanımını sınırlandırmaya yönelik bir adım değil, aynı zamanda çocukların ruhsal ve sosyal güvenliğini koruma politikası olarak savunuluyor.
Avustralya öncü oldu
Azerbaycan'ın kararı, dünya genelinde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik artan kısıtlamaların son örneği.
Avustralya, Aralık 2025'te 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını ülke çapında yasaklayan ilk ülke olmuştu. Düzenleme Facebook, Instagram, TikTok ve YouTube gibi büyük platformlardaki hesapları da kapsıyor.
Avrupa'da da benzer tartışmalar hız kazandı.
Fransa 15 yaş altına yönelik kısıtlamalar getirirken, İspanya sosyal medya kullanımında asgari yaşı 16'ya çıkarmayı önerdi. Yunanistan da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlama yönünde adımlar attı. Avrupa Birliği düzeyinde ise çocukların sosyal medyaya bağımsız erişimi için 16 yaş sınırı önerisi gündemde.
Yaş doğrulaması en büyük sorun
Yasağın uygulanmasındaki en önemli sorunlardan biri, kullanıcıların yaşlarının nasıl doğrulanacağı.
Çocukların sosyal medya platformlarına farklı bilgiler kullanarak kayıt olabilmesi, yaş sınırının teknik olarak uygulanmasını zorlaştırıyor.
Bu nedenle yeni düzenlemelerin başarılı olabilmesi için platformların etkin yaş doğrulama sistemleri kurması gerekiyor.
Ancak bu sistemler de kişisel verilerin korunması ve çocukların mahremiyeti konusunda yeni tartışmalar yaratıyor.
“Yasak” tartışması büyüyor
Çocukların sosyal medyadan tamamen uzaklaştırılmasını savunanlar, platformların gençler üzerindeki psikolojik etkilerine ve siber zorbalığa dikkat çekiyor.
Karşı çıkanlar ise tamamen yasaklamak yerine platformların çocuklar için daha güvenli hale getirilmesini, algoritmaların denetlenmesini ve dijital okuryazarlığın artırılmasını savunuyor.
Daha önce aktarılan değerlendirmelerde, gençlik aktivistleri de kapsamlı yasaklar yerine platformların daha güvenli hale getirilmesi ve mevcut kuralların daha etkili uygulanması gerektiğini savunmuştu.
Küresel bir düzenleme dalgası
Azerbaycan'ın kararı, sosyal medya şirketleri ile devletler arasındaki düzenleme tartışmasının yeni bir aşamaya girdiğini gösteriyor.
Bir tarafta çocukların çevrim içi ortamda korunması amacıyla yaş sınırlarının yükseltilmesini isteyen hükümetler bulunuyor.
Diğer tarafta ise ifade özgürlüğü, mahremiyet, yaş doğrulama ve çocukların dijital dünyaya erişim hakkı gibi konular tartışılıyor.