- ABD–İran görüşmeleri anlaşmasız sona erdi, gerilim tırmandı.
- Brent petrol yüzde 7,3 artarak 102 doların üzerine çıktı.
- Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatlar büyük ölçüde aksadı.
- Asya borsalarında düşüş, küresel piyasalarda tedirginlik arttı.
ABD ile İran arasında hafta sonu yürütülen barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarına abluka uygulanacağını açıklaması, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı.
Küresel gösterge Brent petrol, yüzde 7,3 artışla 102,30 dolara yükselerek yeniden 100 doların üzerine çıktı. Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması, enerji arzına yönelik risklerin arttığı ve küresel enerji krizinin derinleşebileceği yönündeki endişeleri güçlendirdi.
Geçtiğimiz çarşamba günü, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını da içeren iki haftalık şartlı ateşkes anlaşmasıyla petrol fiyatları 100 doların altına gerilemişti. Ancak son gelişmelerle birlikte fiyatlar yeniden yükseliş trendine girdi.
Hürmüz Boğazı’nda gerilim tırmanıyor
Dünya enerji sevkiyatının yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından kritik bir odak noktası haline geldi. Bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle petrol sevkiyatları ciddi şekilde aksadı.
Hindistan ve Malezya gibi bazı ülkeler kendi gemileri için güvenli geçiş koridorları oluştursa da, sevkiyatlar büyük ölçüde durma noktasına geldi.
Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nden ekonomist Chua Yeow Hwee, petrol fiyatlarının seyrinin ablukanın uygulanma düzeyine ve diplomatik girişimlerin yeniden başlayıp başlamayacağına bağlı olduğunu belirtti.
Piyasalarda düşüş hakim
Gelişmelerin ardından Asya borsalarında satış baskısı görüldü. Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1, Güney Kore’de Kospi endeksi ise yüzde 0,8 oranında değer kaybetti.
Orta Doğu petrolüne bağımlı Asya ekonomilerinin, artan enerji maliyetleri nedeniyle bu süreçten en fazla etkilenen bölgeler arasında yer aldığı ifade ediliyor. ABD borsa vadeli endeksleri de Wall Street’te negatif bir açılışa işaret etti.
Abluka kararı ve karşılıklı açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış yapan tüm gemilerin abluka altına alınacağını duyurdu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanlarına yönelik ablukanın pazartesi günü saat 14.00’te (TSİ 17.00) başlayacağını açıkladı. Açıklamada, ablukanın tarafsız şekilde uygulanacağı ancak İran dışındaki limanlara giden gemilere müdahale edilmeyeceği ifade edildi.
İran tarafı ise karara sert tepki gösterdi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Tahran yönetiminin hiçbir tehdide boyun eğmeyeceğini vurguladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri ise boğaza yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali sayılacağını ve buna sert karşılık verileceğini açıkladı.