- ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkelere ek gümrük vergisi uygulanmasını öngören kararnameyi imzaladı.
- Kararname, üçüncü ülkelerin ABD pazarına soktuğu ürünlere yüzde 25’e varan ek vergi getirilmesini mümkün kılıyor.
- Yaptırımların uygulanıp uygulanmayacağına dair nihai karar Başkan Trump’a ait olacak.
- Beyaz Saray, İran’ı ABD için “olağanüstü bir tehdit” olarak tanımlamayı sürdürdü.
ABD ile İran arasında Umman’da gerçekleştirilen kritik diplomatik temasların sona ermesinden yalnızca saatler sonra Beyaz Saray’dan dikkat çekici bir hamle geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İran ekonomisini küresel ticaret sisteminden izole etmeyi amaçlayan yeni bir ticari yaptırım paketini içeren başkanlık kararnamesini imzaladı.
Karar, Orta Doğu’da diplomatik çözüm arayışları ile askeri ve ekonomik baskı politikalarının eş zamanlı olarak tırmandığı bir dönemde alındı. Washington, bir yandan müzakere masasında yer alırken, diğer yandan ekonomik araçları devreye sokarak Tahran üzerindeki baskıyı artırmayı hedefliyor.
İran ile ticaret yapan ülkelere ek vergi tehdidi
Bugün itibarıyla yürürlüğe giren kararname, yalnızca İran’ı değil, Tahran yönetimiyle ticari ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkeleri de doğrudan hedef alıyor. Buna göre, İran’a yönelik ABD yaptırımlarını ihlal ettiği tespit edilen ülkeler, ABD pazarına ihraç ettikleri ürünlerde yüzde 25’e varan ilave gümrük vergisiyle karşı karşıya kalabilecek.
Bu adım, ABD’nin klasik yaptırım politikasını aşarak, İran’la ticareti sürdüren ülkeleri dolaylı yoldan cezalandırmayı amaçlayan ikincil yaptırımların kapsamını genişletmesi olarak değerlendiriliyor.
Yaptırım mekanizması nasıl işleyecek?
Kararnamede yaptırımların uygulanma süreci ayrıntılı şekilde tanımlandı. Buna göre:
ABD Ticaret Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, İran ile ticaret yapan ülkelerin faaliyetlerini inceleyecek.
Bu incelemeler sonucunda Başkan’a bir tavsiye raporu sunulacak.
Ek gümrük vergisinin uygulanıp uygulanmayacağına ve oranına dair nihai karar Başkan Trump tarafından verilecek.
Bu yapı, yaptırımların otomatik değil, siyasi takdire dayalı olarak uygulanacağını ortaya koyuyor.
Beyaz Saray’dan “olağanüstü tehdit” vurgusu
Beyaz Saray tarafından yayımlanan resmi metinde, İran hükümetinin mevcut faaliyetlerinin ABD’nin ulusal güvenliği, dış politikası ve ekonomik çıkarları açısından “alışılmadık ve olağanüstü bir tehdit” oluşturmaya devam ettiği savunuldu.
Diplomatik kaynaklara göre metindeki ifadelerin özellikle muğlak bırakılması, Washington’un bu yaptırım tehdidini müttefik ülkeler üzerinde bir pazarlık aracı olarak kullanma isteğinden kaynaklanıyor. ABD yönetimi, bu esneklik sayesinde hem müzakerelerde hem de ticari ilişkilerde baskı dozunu duruma göre ayarlamayı hedefliyor.