Geçen hafta Yunanistan'da yüzlerce göçmeni taşıyan teknenin batışıyla ilgili yeni detaylar ortaya çıkmaya devam ediyor.
Yaklaşık 500 kişinin hala kayıp olduğu felaketten kurtulanların tanıklıkları, göçmen teknesinde yaşananlara da ışık tuttu.
Batan tekneden kurtulan göçmenler, teknedeki kadın ve çocukların kilit altında tutulduklarını ve Pakistan uyruklu kişilerinse güvertenin altında seyahat etmeye zorlandıklarını söyledi.
Kurtulan göçmenlerin sahil güvenlik ekiplerine verdiği ifadelere göre, Pakistanlılar teknenin en tehlikeli bölümü olan güverte altında yolculuk ederken, diğer ülke vatandaşlarına güverteye çıkma izni verildi.
Teknededeki Pakistanlıların temiz su arayışı veya tekneden kaçma amacıyla güverteye çıktıklarında gemi mürettebatı tarafından aşağılandıkları ifade edildi.
Kurtulanlar arasında kadın ve çocuk olmadığı biliniyor.
Pakistan medyasında yer alan haberlerde olayda 298 Pakistanlının öldüğü, bunlardan 135'inin Keşmir bölgesinden olduğu belirtildi. Pakistan Dışişleri Bakanlığı ise kurtulan 104 kişiden sadece 12'sinin Pakistanlı olduğunu açıkladı.
Tekne batmadan önce de 6 kişi hayatını kaybetti
Yüzlerce kişiyi taşıyan teknenin batışından önce de yolcuların zorlu koşullarla mücadele ettiği biliniyor.
Guardian'da yer alan habere göre, içme suyunun bitmesi nedeniyle tekne batmadan önce yolculardan 6'sı hayatını kaybetmişti.
Fas asıllı İtalyan aktivist Nawal Soufi yolcuların tekne batmadan bir gün önce yardım çağrısında bulunduklarını belirterek, "Bu insanların herhangi bir yetkili tarafından kurtarılmayı istediklerini söyleyebilirim" diye konuştu.
Ancak Soufi'nin sözleri Atina yönetiminden gelen açıklamalarla çelişiyor. Zira Yunanistan hükümeti, yolcuların sahil güvenlik ekiplerine yardıma ihtiyaç duymadıklarını söylediklerini öne sürmüş ve göçmenlerin İtalya'ya gitmek istediklerini iddia etmişti.
Felaketten kurtulan bir göçmen, "Cuma günü şafak vaktinde yolculuğa başladık. Teknede yaklaşık 700 kişiydik. Üç gün boyunca ilerledikten sonra motor bozuldu" ifadelerini kullandı.
''Katliamı adım adım izlediler''
Yunanistan açıklarında mülteci taşıyan “Adriana” isimli büyük balıkçı teknesini ilk olarak, yardıma ihtiyacı olan mültecileri tespit ederek en yakındaki yetkili bilimleri uyaran “Alarm Phone/Alarm Telefonu” isimli mülteci dayanışma örgütü tarafından tespit edildi. Örgütün internet sitesinde yaşananlar detaylı olarak aktarıldı.
Buna göre, 13 Haziran sabahı yerel saatle 9:35’ten itibaren Nawal Soufi adlı Twitter kullanıcısı, 750 kişi taşıdığını belirttiği büyük bir teknenin tehlikede olduğu konusunda uyarıda bulundu. İlerleyen saatlerde Nawal Soufi, tehlikedeki teknenin GPS konumu ve İtalya, Yunanistan ve Malta’daki yetkililerin uyarıldığı da dahil olmak üzere daha fazla bilgi ekledi.
Son sözler: Merhaba dostum
Alarm Phone tehlikedeki tekneden ilk telefonu ise 14.17’de aldı. 16:13’te ise teknenin koordinatları tespit edildi. Alarm Phone daha fazla bilgi için tekneye ulaşamayınca 16:53’te Yunan Sahil Güvenliğini uyardı. Tekneyle iletişim kurmaya devam eden örgüt, daha sonraki bir görüşmede “Kaptan küçük bir tekneyle ayrıldı. Lütfen, herhangi bir çözüm” çağrısı aldı. Yönlendirilen bazı ticari gemiler tekneye su ve gıda yardımında bulundu. Son temas ise 14 Haziran 00:46’ta sağlandı, duyulan son mesaj: “Merhaba dostum. .... Gönderdiğiniz gemi ...” oldu ve temas tamamen kesildi.
Teknenin gece 2 sularında battığı sanılıyor.
Alarm Phone’un açıklamasında, “Yunan makamları ve bildirildiğine göre İtalya ve Malta da birkaç saat önce uyarılmıştı. Dolayısıyla Yunan ve diğer Avrupalı yetkililer bu aşırı kalabalık ve denize elverişsiz gemiden haberdardı. Bir kurtarma operasyonu başlatılmamıştır. 14 Haziran 2023'ün erken saatlerinde tekne alabora olmuştur” denildi.
Avrupa'nın 'ölüm kalkanı' Yunanistan
Yunanistan Sahil Güvenliğinin kendini haklı göstermek için mültecilerin “kurtarılmak istemediklerini” açıklamasına değinen Alarm Phone, “Denizdeki insanlar Yunan güçleriyle karşılaşmaktan neden bu kadar korkuyorlar?” sorusunu gündeme getirdi. Sorunun yanıtını ise şöyle verdi: “Çünkü hareket halindeki insanlar, Yunan makamları tarafından yürütülen korkunç ve sistematik geri itme uygulamalarını, AB tarafından onaylanan uygulamaları biliyorlar. Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen’in bir zamanlar belirttiği gibi Yunanistan, hareket halindeki insanları şiddetle caydırarak ‘Avrupa’nın kalkanı’ haline gelmiştir.
Hareket halindeki insanlar binlerce kişinin bu Yunan güçleri tarafından vurulduğunu, dövüldüğünü ve denizde terk edildiğini biliyor. (…) Sistematik geri itmeler nedeniyle tekneler Yunanistan’dan kaçmaya çalışıyor, çok daha uzun rotalar izliyor ve denizde hayatlarını riske atıyorlar. Alarm Phone olarak, sayısız geri itme vakasının yanı sıra aşırı kalabalık teknelerin Yunan güçlerinden kaçınmak için daha uzun rotalar izledikleri için alabora oldukları vakaları da belgeledik.”
Ölenler kurtarılabilirdi
Alarm Phone, ayrıca, “Avrupalı yetkililer gecikmeksizin yeterli kurtarma kaynaklarını gönderebilirlerdi. Bunu yapmadılar çünkü varışları engelleme arzuları yüzlerce canı kurtarma ihtiyacından daha güçlüydü” diyerek, “Geri itmeleri durdurun, denizde ölüme son verin, Avrupa'nın sınırlarını yıkın!” çağrısı yaptı.
Bu arada Yunanistan’ın devlet kanalı ERT’nin sağ kurtarılanlarla yaptığı görüşmelere göre teknede 500 ila 700 arasında mülteci vardı. Ambarlarda kadın ve çocuklar da bulunuyordu. Sudan çıkarılan 79 cesedin otopsisi için Atina’dan adli tıp uzmanlarının yanı sıra özel bir ekip de sağ kurtarılan mültecilerin götürüldüğü Kalamata kentine gitti. Liman kenti Kalamata’nın belediye başkan yardımcısı Ioannis Zafiropoulos, elindeki bilgilerin gemide “500’den fazla kişi” olduğunu gösterdiğini söyledi.
Yaşları 16 ile 49 arasında değişen yirmi beş mülteci de hipotermi ya da ateş şikayetiyle hastaneye kaldırıldı. Kurtarılan mültecilerin bir depoda yatırılmaları ve başlarında silahlı güvenlik güçlerinin nöbet tutması da özellikle sosyal medyada tepki gördü.
Uluslararası Göç Örgütü, teknenin dört gün önce Libya'nın Tobruk kentinden yola çıktığını açıklamıştı.
Yunan sahil güvenlik ekiplerinin rolü sorgulanıyor
Libya'dan İtalya'ya giderken Yunanistan sularında batan tekne felaketinde Yunan sahil güvenliklerinin rolüyle ilgili sorular da artmaya başladı.
Konuyla ilgili iddialardan biri Yunan sahil güvenlik botunun göçmen teknesine bir halat bağladığı ve tekneyi çekerken aşırı sürat nedeniyle teknenin alabora olduğu yönündeydi.
Yunanistan makamları ilk olarak iddiaları yalanladı. Sahil güvenlik ekipleri tekneye belli bir mesafeye kadar yaklaşmadıklarını söylese de, Yunanistan hükümet sözcüsü daha sonra tekneye bir halat fırlatıldığını doğruladı.
Yunanistan sahil güvenlik ekiplerinin tekneyi Yunan sularından uzaklaştırmak için halatla çekmeyi denemiş olabilcekleri de belirtiliyor.
Yunanistan'daki göçmen faciasında yeni detaylar
Yunanistan’ın Mora Yarımadası açıklarında 14 Haziran’da meydana gelen trajedinin önlenebilirliğine ait soru işaretlerine karşılık aranıyor. Kargo gemilerince izlemeye alınan Balıkçı teknesi, Malta bayraklı bir öteki gemiden erzak ve su almak için kısa müddetliğine durduğu, fakat teknede bulunan birinin telsiz telefon aracılığıyla daha fazla takviyeye gereksinim duymadıklarını ve teknedekilerin İtalya rotalı seyahate devam etmede ısrarcı olduğunu bildirdiği öne sürüldü.
Yunan Kıyı Güvenliği, kaza günü saat 12.30 ile 18.00 ortasında balıkçı teknesiyle tekraren irtibat kurulduğunu belirterek, “İtalya’ya gerçek devam etmek istediklerini ve Yunanistan’dan yardım istemediklerini defaatle tekrarladılar” tabirlerini kullandı.
Saat 22.40 sularında teknenin Atina‘ya motor arızası yaşandığını bildirdiği ve teknenin durduğu belirtildi. Yakınlarda bulunan bir Yunan devriye teknesinin çabucak harekete geçerek sorunu tespit etmek üzere balıkçı teknesine yaklaşmaya çalıştığı, bundan 24 dakika sonra, saat 02.19’da ise teknenin battığının bildirildiği ileri sürüldü.
BM: Atina’nın açıklamaları mantıklı değil
Birleşmiş Milletler Mülteciler (BM) Yüksek Komiserliği Akdeniz Özel Temsilcisi Vincent Cochetel, Yunanistan’ın kazaya müdahale etmemesine ait açıklamalarının mantığa oturtulamadığını söz etti. Fransız Haber Ajansı AFP‘ye konuşan Cochetel, “Uluslararası hukuka nazaran, Frontex teknenin güç durumda olduğunu tespit eder etmez, Yunan makamlarının kurtarma operasyonunu organize etmesi gerekirdi” diye konuştu. Cochetel,ağzına kadar dolu olan teknenin Frontext tarafından çekilen fotoğraflarının teknenin sürüklenmekte olduğunu ve teknede bulunanların güç durumda olduğunu kuşkuya mahal kalmayacak formda ortaya koyduğunu tabir etti.
BM, Cuma günü yaptığı açıklamada yaşanan dehşetli trajediye yönelik ayrıntılı bir soruşturma talep ederken, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Jeremy Laurance insan kaçakçılarının da soruşturulması ve adalet önüne çıkartılması gerektiğini belirtti.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Avrupa ve Orta Asya Yöneticisi Judith Sunderland da Yunan Kıyı Güvenliği için “daha fazlasını yapabilirlerdi ve yapmalılardı da” sözlerini kullandı. Yunan makamlarının teknedekilerin yardım istemedikleri istikametindeki savlarına ait Sunderland, “Bu hukuksal bir argüman değil. Teknenin sıkıntı durumda olduğu aşikardı. Açık deniz için elverişli olmadığı ve çok kalabalık olduğu açıktı.Yunan Kıyı Güvenliği ve bölgedeki rastgele bir tekne için yardım sağlamak en kıymetli yükümlülüktü” diye konuştu.
Yunanistan Europol'den yardım istedi
Atina, taşıdığı yüzlerce sığınmacıyla birlikte Çarşamba günü Yunanistan açıklarında batan tekneyle ilgili soruşturmada Avrupa Polis Teşkilatı'ndan (Europol) yardım istedi.
Akdeniz'de batan tekneyle ilgili soruşturma, kazadan kurtulan ancak insan kaçakçılığından tutuklanan dokuz şüphelinin üzerine odaklanmış durumda. Mısırlı olduğu açıklanan ve yaşları 20 ile 40 arasında değişen bu kişilerden biri hâlen hastanede. Kazadan kurtulan diğer kişilerin ifadeleri sonucunda belirlenen şüpheliler, insan kaçakçılığının yanı sıra taksirle ölüme sebebiyet verme ve suç örgütü kurmakla da suçlanıyor.
Yunan kamu yayın organı ERT, hafta başında mahkemeye çıkarılacak olan bu şüphelilerin, son aylarda Libya'dan İtalya'ya yönelik 18 ayrı tekne kaçakçılığı gerçekleştiren bir çetenin üyesi olduğunu iddia etti.
Yunan makamları, Europol'ün yardımıyla kaçakçılık operasyonlarının arkasındaki isimleri tespit etmeyi umuyor.
Yunan gazetesi Kathimerini, tutuklanan şüphelilerden birinin teknede çalışmak için para aldığını itiraf ettiğini, diğerlerininse tüm suçlamaları reddetiğini bildirdi.
Kazadan kurtulan göçmenler, tekneye binebilmek için 5-6 bin euro para ödediklerini söylemişti.
BBC: Yunanistan 78 kişinin hayatını kaybettiği göçmen teknesi faciasında doğruları söylemiyor
BBC tarafından küresel gemi takip istihbarat sitesi MarineTraffic'ten alınan izleme verilerine göre, Yunan hükümetinin iddiasının aksine 78 kişinin öldüğü tekne yaklaşık 7 saat denizde hareketsiz bekledi.
Yunan sahil güvenliği teknenin hareketsiz kalmadığını ve o saatlerde İtalya'ya doğru hareket halinde olduğunu iddia ederken, Yunan yetkililer, gemiden herhangi bir yardım çağrısı gelmediğini ve son ana kadar gemidekilerin tehlikede olmadıklarını ileri sürüyor.
Birleşmiş Milletler (BM), Yunan hükümetinin, tekne kazasına yönelik uyguladığı prosedürlere ilişkin soruşturma çağrısında bulundu.
Yunan hükümetinden, BBC'nin iddialarına henüz cevap gelmedi.
Avrupa Birliği'nin sınır koruma ajansı Frontex'in Direktörü Hans Leijtens, Yunanistan'ın Mora Yarımadası açıklarında, düzensiz göçmenleri taşıyan ve alabora olan balıkçı teknesini tespit ettiklerini ve Yunanistan yerel makamlarına bildirdiklerini söylemişti.