- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın hazırladığı taslağa göre, 150 ve üzeri kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde kreş, 100 ve üzeri kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde emzirme odası zorunluluğu öngörülüyor.
- Gebe ve emziren çalışanların riskli işlerde çalıştırılması sınırlandırılacak, sağlık nedeniyle görev değişikliği yapılması halinde ücretleri korunacak.
- Kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükmün 31 Aralık 2027'de, diğer düzenlemelerin ise yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışan annelerin iş hayatına katılımını desteklemek ve gebe veya emziren kadınların iş sağlığı ve güvenliğini artırmak amacıyla yeni bir yönetmelik değişikliği taslağı hazırladı. Taslakla birlikte iş yerlerinde kreş ve emzirme odası yükümlülüklerinin yeniden düzenlenmesi, çalışan annelerin çocuk bakımına erişiminin kolaylaştırılması ve riskli çalışma koşullarına karşı ek önlemler alınması hedefleniyor. Türkiye gazetesinin haberine göre, düzenlemede iş yerlerindeki kadın çalışan sayısı esas alınırken, işverenlere kreş ve gündüz bakımevi hizmeti sunulmasına ilişkin yeni yükümlülükler getiriliyor.
150 kadın çalışanı olan iş yerlerine kreş düzenlemesi
Taslağa göre, 150 ve daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde, çalışanların 0-6 yaş grubundaki çocukları için kreş, gündüz bakımevi veya okul öncesi eğitim kurumu hizmeti sağlanması öngörülüyor. İşverenler bu hizmeti kendi bünyelerinde oluşturacakları kurumlarla sunabilecekleri gibi diğer işverenlerle ortaklaşa kreş açabilecek veya yetkili kurumlarla anlaşma yapabilecek. İş yerinde ya da ortaklaşa kurulacak kreş ve gündüz bakımevlerinin kuruluş ve işletme giderleri işverenler tarafından karşılanacak. Yükümlülüğün belirlenmesinde yalnızca tek bir iş yerindeki çalışan sayısı değil, işverenin aynı ilçe sınırları içerisinde bulunan tüm iş yerlerindeki kadın çalışanların toplamı dikkate alınacak. Ayrıca çocuğunun annesi hayatını kaybeden veya çocuğunun velayeti kendisine verilen erkek çalışanlar da çalışan sayısının hesaplanmasına dahil edilecek.
100 kadın çalışanı bulunan iş yerlerine emzirme odası
Yeni düzenleme kapsamında, yaş ve medeni durum ayrımı yapılmaksızın 100 ve daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde emzirme odası kurulması zorunlu olacak. Emzirme odalarının kullanım alanı da genişletilecek. Buna göre çalışan anneler, çocuklarını emzirmenin yanı sıra süt sağımı yapabilecek ve sağdıkları sütü hijyenik koşullarda muhafaza edebilecek. Düzenlemeyle emzirme odalarının yalnızca çocuk bakımına yönelik alanlar olmaktan çıkarılarak çalışan annelerin ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlenmesi amaçlanıyor.
Riskli işlerde çalışan annelere ek koruma
Taslak, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanların iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yeni hükümler de içeriyor. İş yerinde çalışanların sağlığını tehdit eden bir risk tespit edilmesi halinde işverenlerin öncelikle çalışma koşullarını veya çalışma saatlerini geçici olarak değiştirmesi gerekecek. Bu önlemlerin yeterli olmaması ya da iş yeri hekiminin gerekli görmesi durumunda çalışan, sağlık durumuna uygun başka bir göreve aktarılabilecek. Görev değişikliği yapılan çalışanın ücretinde herhangi bir kesinti yapılmayacak. Çalışanın başka bir göreve aktarılmasının da mümkün olmaması halinde ise talebi doğrultusunda, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ücretsiz izin verilmesi öngörülüyor. Bu izin süresi, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacak.
Gebe çalışanlara bazı işlerde çalışma yasağı
Yönetmelik taslağında, gebe ve emziren çalışanların fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklerden korunmasına yönelik sınırlamalar da bulunuyor. Buna göre gebe çalışanların ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşime maruz kalabilecekleri işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılmasına izin verilmeyecek. Ayrıca 80 desibelin üzerinde gürültü bulunan ortamlarda çalışmaları yasaklanacak. İyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu veya radyasyonla kirlenmiş alanlarda çalışma, belirli biyolojik etkenlere maruz kalma ve kurşun türevleri başta olmak üzere tehlikeli kimyasallarla temas da kısıtlamalar arasında yer alıyor. Gebe veya emziren çalışanların yer altı maden işlerinde çalıştırılmaması da taslakta öngörülen düzenlemeler arasında bulunuyor.
Çalışma saatleri ve dinlenme koşulları düzenlenecek
Taslakla birlikte işverenlerin gebe ve emziren çalışanların çalışma koşullarını sağlık durumlarına uygun hale getirmesi de hedefleniyor. Bu kapsamda çalışma saatleri ve dinlenme aralarının yeniden düzenlenmesi, mümkün olan işlerde oturarak çalışma imkânı sağlanması ve yüksekte çalışma ile düşme risklerine karşı koruyucu önlemler alınması planlanıyor. Çalışanların yeterli beslenme molalarına ve temiz içme suyuna erişiminin sağlanması da işverenlerin sorumlulukları arasında yer alacak.
Düzenlemenin bir bölümü 2027 sonunda
Yönetmelik değişikliği taslağında yürürlük tarihleri de belirlendi. Buna göre kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükmün 31 Aralık 2027'de, diğer düzenlemelerin ise yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.