- Carney, Kanada'nın geleceğinin ve Quebec halkının önceliklerinin Kanadalılar tarafından belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
- Elon Musk, sosyal medya platformu X'te Quebec'in yanı sıra Alberta ve Saskatchewan'ın da Kanada'dan ayrılması gerektiğini savundu.
- Carney, eyaletlerin geleceğine ilişkin tartışmaların yabancı hükümetlerin ve büyük teknoloji şirketlerinin müdahalesinden uzak yürütülmesi gerektiğini söyledi.
- Quebec'te ayrılıkçı Parti Québécois 5 Ekim'deki eyalet seçimlerini kazandı ancak mecliste çoğunluğu elde edemedi. Alberta'da ise eyaletin Kanada içinde kalıp kalmamasına ilişkin bağlayıcı olmayan bir oylamanın 19 Ekim'de yapılması planlanıyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney, ülkenin geleceği konusunda karar verme yetkisinin Kanadalılara ait olduğunu belirterek Elon Musk'ın ayrılıkçılık açıklamalarına karşı çıktı.
Carney, Quebec eyaletinin Sherbrooke kentinde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Kanada'nın geleceğine Kanadalılar, Kanadalıların öncelikleri ve Quebec halkının öncelikleri karar verecek” dedi.
Kanadalıların kendi dilleri ve kültürleri doğrultusunda yaşayabilmesi gerektiğini belirten Carney, eyaletlerin geleceğine ilişkin tartışmaların “bize ne yapmamız gerektiğini söyleyebileceklerini düşünen yabancı hükümetlerin ve büyük teknoloji şirketlerinin müdahalesinden uzak” yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Musk üç eyaletin ayrılmasını savundu
Tartışma, Tesla ve SpaceX'in sahibi Elon Musk'ın 7 Ekim'de X üzerinden yaptığı paylaşımlarla başladı.
Musk, Quebec'in Kanada'dan ayrılması gerektiğini savunurken Alberta ve Saskatchewan için de benzer bir görüş dile getirdi. Açıklamalar, Kanada'da ulusal birlik ve eyaletlerin bağımsızlığı konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Musk'ın çıkışı, Quebec'te ayrılıkçı Parti Québécois'nin (PQ) eyalet seçimlerini kazanmasının ardından geldi. Parti, bağımsızlık referandumu düzenleme hedefini koruyor ancak seçim sonuçları tek başına referandum için halk desteğinin oluştuğunu göstermiyor.
PQ, 127 sandalyeli eyalet meclisinde 59 sandalye kazandı ve çoğunluk için gereken sayıya ulaşamadı. Parti lideri Paul St-Pierre Plamondon, bağımsızlık referandumu hedefini ABD Başkanı Donald Trump'ın görevden ayrılmasının sonrasına bırakabileceğini belirtmişti.
Quebec'te bağımsızlık tartışması yeniden gündemde
Quebec'teki seçim sonuçları, eyaletin Kanada'dan ayrılması konusunu yeniden siyasi gündemin üst sıralarına taşıdı.
Fransızcanın baskın dil olduğu Quebec'te bağımsızlık referandumları daha önce 1980 ve 1995 yıllarında düzenlenmiş, her iki oylamada da ayrılık seçeneği reddedilmişti. Güncel kamuoyu araştırmalarına ilişkin değerlendirmelerde bağımsızlığa desteğin yaklaşık yüzde 30 seviyesinde olduğu belirtiliyor.
PQ'nin son seçim zaferi ise eyalet yönetimindeki değişim isteğiyle de ilişkilendiriliyor. Parti, mecliste çoğunluğu sağlayamadığı için bağımsızlık referandumu düzenlemek isterse diğer partilerin desteğine ihtiyaç duyabilir.
Alberta'da 19 Ekim'de oylama yapılacak
Kanada'daki ayrılık tartışmaları yalnızca Quebec ile sınırlı değil. Alberta eyaletinde 19 Ekim'de, eyaletin Kanada içinde kalmasına ilişkin bağlayıcı olmayan bir oylama yapılması planlanıyor.
Alberta Başbakanı Danielle Smith, Kanada'dan ayrılmaya karşı olduğunu ve oylamada ülke içinde kalma yönünde oy kullanacağını açıkladı. Smith, Carney hükümetinin eyaletin kaygılarını ele alma biçiminin değiştiğini ve iki yönetim arasındaki iş birliğinin ayrılıkçı eğilimlerin zayıflamasına katkı sağladığını söyledi.
Saskatchewan Başbakanı Scott Moe da Musk'ın açıklamasına karşı çıktı ve eyaletin Kanada'dan ayrılması fikrini reddetti.
Ottawa'dan dış müdahaleye karşı mesaj
Carney'nin açıklaması, Kanada'da eyaletlerin geleceğine ilişkin tartışmaların yanı sıra yabancı aktörlerin ve büyük teknoloji şirketlerinin siyasi süreçlerdeki rolüne yönelik kaygıları da gündeme getirdi.
Kanada hükümeti, ABD ile ticari gerilimlerin yaşandığı bir dönemde ulusal egemenlik ve ekonomik bağımsızlık vurgusunu öne çıkarıyor. Carney daha önce Washington'ın tarifelerine karşı Kanada'nın ticari ilişkilerini çeşitlendirmeyi ve ABD dışındaki pazarlara erişimi artırmayı hedeflediklerini açıklamıştı.
Başbakanın son açıklaması, eyaletlerin siyasi geleceğinin dışarıdan gelen çağrılarla değil, Kanada'daki demokratik süreçler ve halkın tercihleri doğrultusunda belirlenmesi gerektiği mesajını taşıyor. Bununla birlikte Quebec ve Alberta'daki ayrılık tartışmalarının nasıl ilerleyeceği, eyaletlerin siyasi kararlarına ve ilgili demokratik süreçlere bağlı olacak.