- Eylül ayında düzenlenen Hovedstad Tatbikatı'na katılan Norveç askerleri, kullandıkları kiralık araçlarda kendilerinden habersiz kaydedilmiş görüntüler buldu.
- Görüntülerde askerlerin araçlara biniş ve inişleri, izledikleri güzergâhlar, durdukları noktalar ve askeri tesislerin girişlerinde kullandıkları güvenlik kodları yer aldı.
- Araçlar, Norveç Silahlı Kuvvetlerinin kiralama hizmeti aldığı Hertz üzerinden temin edildi. Hertz'in Volvo Cars aracılığıyla Çin merkezli Geely grubuyla bağlantısı bulunuyor; araçların en az ikisinin Çinli Deepal markasına ait olduğu bildirildi.
- Norveç ordusu elektronik araçların oluşturabileceği risklerin farkında olduğunu belirtirken, belirli ülkelerin ürettiği araçlara genel yasak getirilmesinin pratik maliyetlerine kıyasla sınırlı güvenlik faydası sağlayacağını savundu.
Norveç'in Dagens Næringsliv (DN) gazetesinin haberine göre, güvenlik sorunu eylül ayında gerçekleştirilen Hovedstad Tatbikatı sırasında fark edildi. Savaş koşullarında Oslo Havalimanı'nın korunmasına yönelik hazırlıkları içeren tatbikatta görev alan askerler, kullandıkları araçlarda kayıtlı video görüntülerini tespit etti.
Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, görüntülerde araçlara kimin bindiğinin ve indiğinin, askerlerin nerelere gittiğinin, kimi nereden aldığı ve farklı noktalarda ne kadar süre kaldığının görülebildiğini anlattı.
Daha ciddi endişe ise askeri tesislerin girişlerinde kullanılan güvenlik bilgilerinin kaydedilmiş olmasıydı. Habere göre görüntüler, askerlerin kapılardan geçerken güvenlik kodlarını girdikleri anları da içeriyordu.
Blanck, araçların kayıt özelliği hakkında personele önceden bilgi verilmediğini ve askerlerin bu kayıtların yapılmasını talep etmediğini söyledi. İki ayrı kaynak da DN'ye verdikleri bilgide olayın ayrıntılarını doğruladı.
Verilerin nereye aktarıldığı bilinmiyor
Askerler, tatbikatın ardından erişebildikleri araçlarda bulunan kayıtları sildi. Ancak görüntülerin yalnızca araçların içinde mi saklandığı, yoksa başka sistemlere de aktarılıp aktarılmadığı belirlenemedi.
Blanck, kayıtların bir araya getirilmesi halinde askeri personelin hareket düzenlerinin, konuşlandığı noktaların ve kullandığı güzergâhların ortaya çıkarılabileceği uyarısında bulundu. Bu bilgilerin askeri birliklerin faaliyetleri hakkında ayrıntılı bir tablo oluşturabileceğini belirtti.
Araçların mikrofonlarının hassas görüşmeleri kaydetmiş olabileceği ihtimali de endişeler arasında yer aldı. Ancak haber, ses kayıtlarının gerçekten alındığını veya verilerin yabancı bir ülkeye gönderildiğini ortaya koyan bir kanıt sunmuyor.
Çinli otomobil markası Deepal da gündemde
Araçlar, Norveç Silahlı Kuvvetlerinin kiralama hizmeti aldığı Hertz üzerinden temin edildi. Hertz'in Volvo Cars aracılığıyla Çin merkezli Geely grubuyla bağlantısı bulunuyor. Tatbikatta kullanılan araçlardan en az ikisinin Çinli Deepal markasına ait olduğu bildirildi.
Olay, modern araçların sahip olduğu kamera, mikrofon ve bağlantılı sistemlerin ulusal güvenlik açısından oluşturabileceği riskleri yeniden gündeme taşıdı. Günümüzde araçlar yalnızca ulaşım amacıyla kullanılmıyor; çevrelerini algılayan sensörler, navigasyon sistemleri ve çeşitli yazılımlar aracılığıyla önemli miktarda veri de toplayabiliyor.
Bununla birlikte, araçların Çin bağlantılı şirketlerle ilişkili olması tek başına verilerin Çin hükümetine aktarıldığını kanıtlamıyor. Mevcut haberlerde de kayıtların hangi sunuculara gönderildiğine veya herhangi bir yabancı kurum tarafından erişilip erişilmediğine ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Norveç ordusu genel yasak fikrine mesafeli
Norveç Silahlı Kuvvetleri, elektronik cihazların ve modern araçların oluşturabileceği güvenlik risklerinin farkında olduğunu bildirdi. Ordu sözcüsü Caroline E. Lysne, belirli ülkelerde üretilen araçlara genel bir yasak getirilmesini uygun bulmadıklarını belirtti.
Lysne, böyle bir yasağın ordu, çalışanlar ve tedarikçiler açısından pratik sorunlar yaratacağını ve sağlayacağı güvenlik kazanımının sınırlı kalabileceğini savundu. Askeri kurumun, hassas bilgilerin toplanmasını önlemek amacıyla fiziksel ve elektronik güvenlik tedbirleri uyguladığını ifade etti.
Norveç Savunma Bakanı Tore O. Sandvik'in parlamentoya verdiği ayrı bir yanıtta da modern araçların sensörleri aracılığıyla veri toplayabilmesinin yalnızca belirli ülkelere ait otomobillerle sınırlı olmadığı vurgulandı. Bakanlık, askeri alanların niteliğine göre araçlara ve elektronik cihazlara kısıtlama getirilebildiğini bildirdi.
Tartışma bağlantılı araçların ulusal güvenlikteki rolünü gündeme taşıdı
Olay, bağlantılı otomobillerin topladığı verilerin nasıl korunacağına ve bu verilere kimlerin erişebileceğine ilişkin tartışmayı yeniden alevlendirdi. Askeri tesislerin girişleri, personel hareketleri ve operasyonel güzergâhlar hakkındaki bilgiler, kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda güvenlik açısından hassas olabilir.
Norveç'teki olayda görüntülerin kaydedildiği bildirilmiş olsa da verilerin araç dışına çıkarıldığı veya casusluk amacıyla kullanıldığı henüz kanıtlanmış değil. Bu nedenle olay, doğrulanmış bir yabancı istihbarat operasyonundan ziyade, modern araçlardaki veri toplama özelliklerinin askeri ortamlarda yeterince denetlenip denetlenmediğine ilişkin bir güvenlik sorunu olarak öne çıkıyor.