- Çinli analiz, İsrail’in Türkmenistan’daki varlığını “Mossad ileri karakolu” olarak nitelendirdi
- Pekin’in İran’a istihbarat ve güvenlik desteği verdiği öne sürüldü
- Gelişmelerin Kuşak ve Yol Projesi’ni tehdit ettiği vurgulandı
- Çin’in bölgede diplomatik ve ekonomik dengeleme stratejisi izlediği belirtildi
Uluslararası ilişkiler dergisi Modern Diplomacy’de yayımlanan analiz, Çin yönetiminin Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’ta bulunan İsrail Büyükelçiliği’ni sıradan bir diplomatik misyon olarak görmediğini ortaya koydu.
Analizde, İran sınırına yaklaşık 20 kilometre mesafede bulunan bu temsilciliğin, İsrail istihbarat servisi Mossad için stratejik bir operasyon noktası olarak değerlendirildiği ileri sürüldü.
Çinli uzmanlara göre bu konum, İran’a yönelik istihbarat faaliyetleri açısından kritik bir avantaj sağlıyor.
Pekin-Tahran hattında güvenlik iş birliği iddiası
Analizde, İsrail’in son yıllarda İran içindeki hedeflere yönelik operasyonlarının Çin’de ciddi güvenlik endişelerine yol açtığı belirtildi. Bu gelişmelerin ardından Pekin’in, İran’ın savunma açıklarını kapatmak amacıyla teknik ve istihbarat desteğini artırdığı iddia edildi.
Raporda, Çin’in İran rejiminin zayıflamasını bölgesel çıkarlarına aykırı gördüğü ve bu nedenle daha aktif bir rol üstlenmeye başladığı vurgulandı.
Kuşak ve Yol Projesi risk altında
Değerlendirmede, Çin’in endişelerinin yalnızca güvenlik boyutuyla sınırlı olmadığına dikkat çekildi. Türkmenistan’ın Çin için önemli bir doğal gaz tedarikçisi olması ve Kuşak ve Yol Projesi kapsamında kritik bir konumda bulunması, Pekin’in hassasiyetini artıran unsurlar arasında gösterildi.
Analize göre İran’da yaşanabilecek bir istikrarsızlık, Çin’in Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan ekonomik koridorlarını doğrudan etkileyebilir.
Çin’den çok yönlü dengeleme stratejisi
Raporda, Pekin yönetiminin İsrail’in bölgedeki etkisini sınırlamak amacıyla çok katmanlı bir strateji izlediği ifade edildi.
Bu strateji kapsamında Çin’in, İran’a diplomatik destek verdiği, Türkmenistan ile ekonomik bağlarını güçlendirdiği ve bölgesel güvenlik mimarisini tahkim etmeye çalıştığı belirtildi.
Analiz, Orta Doğu’daki gerilimin Orta Asya’ya taşındığını ve büyük güçler arasındaki rekabetin yeni bir cepheye evrildiğini ortaya koydu.