- Teklif, çocuk suçluluğuyla mücadele etmek, çocukların ıslah süreçlerini fonksiyonel hale getirmek ve koruyucu tedbirleri artırmak amacıyla hazırlandı.
- Ağır sonuçlar doğuran kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş küçüklüğü indirimi sınırlandırılırken tekerrür yaşı 18'den 15'e indiriliyor.
- Çocuğu peşinen suçlu ilan etmemek adına mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ibaresinin "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirilmesi öngörülüyor.
- Muhalefet temsilcileri teklifin cezalandırmayı esas aldığını ve sosyal politikaların yetersiz kaldığını savunarak düzenlemeyi eleştirdi.
TBMM Genel Kurulunda, suça sürüklenen çocuklara yönelik düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı. Kanun teklifinin maddelerine geçilmesinin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verildi.
Çocuk adaleti sisteminde yeni dönem başlıyor
Genel Kurul görüşmelerinde söz alan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, düzenlemenin toplumun ve çocukların korunması adına büyük bir sorumluluk yüklediğini belirtti. Yüksel, "Kanun teklifi, başta çocuklarımız olmak üzere tüm toplumun korunması bağlamında çocuk suçluluğuyla daha etkin mücadele edilmesi, çocukların ıslah süreçlerinin daha yapıcı, etkin ve fonksiyonel gerçekleştirilmesi, ailelere kamu kurum me kuruluşları olarak konuyla ilgili önemli sorumluluk ve yükümlülükler verilmesi hususunu düzenlemektedir." açıklamasını yaptı.
Suç yapılarının çocukları istismar ettiğini vurgulayan Yüksel, çocuğun üstün yararı ile mağdur hakları arasındaki dengenin korunacağını ifade etti. Yüksel sözlerine şöyle devam etti: "Tüm dünyada suçun doğası değişmakte. Şiddet sarmalı ne yazık ki yaş tanımamakta ve suça karışma yaşı giderek düşmektedir. Daha da endişe verici olan ise örgütlü suç yapılarının çocuklara sağlanan hukuki koruma mekanizmalarını kötüye kullanarak, onları suçun bir faili değil adeta bir aracı hali haline getirmeye çalışmalarıdır. Dolayısıyla çocuğun eline kalem yerine silah, kitap yerine bıçak tutuşturmaya çalışan bu anlayışa sessiz kalmamız mümkün değil."
İktidar temsilcileri teklifin bütüncül yapısını savundu
Teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, düzenlemenin sadece ceza hukuku ekseninde hazırlanmadığına dikkat çekti. Durgut, "Teklifimiz koruyucu ve önleyici hizmetler, sosyal inceleme, aile sorumluluğu, bağımlılıkla mücadele, dijital riskler, infaz ve rehabilitasyonu ile kurumlar arası koordinasyon başlıklarını birlikte değerlendiren çok yönlü bir yaklaşım benimsemektedir. Bu teklif, çocuğu suçtan korumayı, suça karışmış çocuğu yeniden topluma kazandırmayı, mağdurun hakkını gözetmeyi ve toplum güvenliğini sağlamayı birlikte hedefleyen kapsamlı bir çocuk adaleti düzenlemesidir." değerlendirmesinde bulundu.
Geliştirilen sistemde çocuklara özgü ceza sorumluluğunun korunduğunu ifade eden Durgut, ağır suçlardaki takdir yetkisini vurguladı. Durgut, "Ancak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ağır sonuçlar doğuran suçlarda hakimin somut olayın özelliklerini daha geniş biçimde değerlendirmesine imkan tanıyoruz." diyerek yaş küçüklüğü indiriminin uygulanma şeklini açıkladı.
Muhalefet kanadı düzenlemeye sert eleştiriler yöneltti
Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Elif Esen, teklifin içerik ve esas bakımından ciddi eksiklikler barındırdığını öne sürdü. Esen, "Bu haliyle bu kanun teklifi sorunları çözmekten uzak, derde derman olmaz, üzerine çalışılmalı ve iyileştirilmeli mutlaka çünkü yaşananlar ve veriler kapsamlı bir sistem ihtiyacını bizlere söylüyor hatta zorunlu kılıyor." şeklinde konuştu.
İYİ Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun, metni incelemek için verilen sürenin yetersizliğini eleştirdi. Olgun, "Bir çocuğun korunması işlediği ağır suçun mazur görülmesi anlamına gelmemektedir. Caydırıcılığın sağlanması da çocuğun rehabilite edilerek yeniden topluma kazandırılma hakkını ortadan kaldırmamaktadır." ifadelerini kullandı.
CHP Konya Milletvekili Barış Bektaş, ceza tedbirlerinin sosyal politikaların yerini tutamayacağını vurguladı. Bektaş, "Bir yandan çocukların korunmasından söz ederken, diğer yandan çocuklara uygulanan yaş indirimleri sınırlandırılmakta, tekerrür hükümlerinin kapsamı genişletilmekte, çocuk lehine infaz düzenlemelerini daraltmakta ve kapalı ceza infaz kurumlarını esas alan yeni bir anlayış benimsemektedir. Bu teklif, hastalığın teşhisini doğru koyup reçeteye bambaşka bir ilaç yazmaktadır. Sosyal politikaların boşluğu ceza tedbirleriyle doldurulamaz. Sosyal devletin yokluğu çocuğa fatura edilemez. Çocuk adalet sistemi yetişkin ceza hukukunun küçültülmüş bir modeli değildir." eleştirisini dile getirdi.
MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk, mağdur ve suça sürüklenen çocuk dengesinin önemine temas etti. Öztürk, "Bıçaklı saldırılar, akran şiddeti, ölümle sonuçlanan çocuk suçları, çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmaya başlanması, suç işleme yaşının giderek düşmesi, bütün bunlar mevcut sistemin yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Çocuklarımızı koruyacağız derken çocuk mağdurlar yaratmaktayız. Yaratılan bu mağdurları da unutmamız bizden beklenemez. Mağdurların hakkını savunacağız derken çocuklarımızı da tamamen gözden çıkaramayız. Asıl mesele bu iki değeri aynı anda koruyabilmektir." derken kavramsallaşmanın "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirilmesini olumlu bulduğunu belirtti.
DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, ceza sürelerini artırmanın sorunları çözmeyeceğini söyledi. Ayan, "Çocukları daha uzun süre cezaevinde tutmayı değil, çocukları suça iten yoksulluğu, eşitsizliği, şiddeti, ihmali, istismarı, bağımlılığı ve çocukları koruyamayan kamu politikalarını konuşmak zorundayız." açıklamasında bulundu.
Yeni Parti Karaman Milletvekili İsmail Atakan Ünver ise komisyondaki olumlu katkıların dikkate alınmadığını ifade etti. Ünver, temel hak ve özgürlükler ile çocuğun üstün yararı ilkelerinin kanun teklifinde eksik kaldığını iddia etti.
Tüm maddeler üzerindeki görüşmeler tamamlandıktan sonra Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması sebebiyle birleşim ertesi gün toplanmak üzere kapatıldı.