- Demokratik Cumhuriyeti'ndeki salgında doğrulanmış vaka sayısı 4 bin 300'ü geçti.
- Can kaybı 2 bini aştı: Son verilere göre doğrulanmış Ebola ölümleri 2 bin 61'e ulaştı.
- DSÖ'den kritik uyarı: Tedros, salgının mevcut hızını koruması halinde 2014-2016 Batı Afrika Ebola salgınının can kaybını aşabileceğini söyledi.
- Salgın çok hızlı yayılıyor: Mevcut salgın 1.000 doğrulanmış vakaya yaklaşık 40 günde ulaşırken, 2018'deki Kongo salgınının aynı eşiği aşması yaklaşık 235 gün sürmüştü.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda ortaya çıkan Ebola salgını, Afrika'daki sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgının mevcut yayılma hızının korunması halinde şimdiye kadar kaydedilen en ölümcül Ebola salgınını geride bırakabileceği uyarısında bulundu. Euronews'e göre ülkede 4 bin 300'den fazla vaka tespit edilirken 2 binden fazla kişi yaşamını yitirdi.
Güncel ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerinde ise Kongo'da 4 bin 449 doğrulanmış vaka ve 2 bin 61 doğrulanmış ölüm bildiriliyor.
"Mevcut hızını korursa geride bırakabilir"
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada salgının hızına dikkat çekti.
Tedros, "Mevcut hızını koruması halinde, 2014-2016 yıllarındaki Batı Afrika Ebola salgınını geride bırakma yolunda ilerliyor" dedi.
2014-2016 yılları arasında Batı Afrika'da yaşanan salgında en az 28 bin vaka görülmüş ve 11 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti.
Ancak mevcut salgının daha kısa sürede çok daha hızlı yayıldığı belirtiliyor.
1.000 vakaya yalnızca 40 günde ulaştı
CDC'nin verilerine göre Kongo'daki mevcut salgın, müdahalenin başlamasının ardından 40 gün içinde 1.000 doğrulanmış vakayı geçti.
Karşılaştırma açısından, 2018'de Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde başlayan Ebola salgınının 1.000 vaka sınırını aşması yaklaşık 235 gün sürmüştü.
Bu nedenle mevcut salgın, CDC tarafından "önceki Ebola salgınlarından önemli ölçüde daha hızlı yayılan" ve şu anda tarihteki ikinci en büyük Ebola salgını olarak değerlendiriliyor.
Salgın şubat ayında başlamış olabilir
Kongo hükümeti salgını resmi olarak 15 Mayıs 2026'da ilan etti.
Ancak sağlık yetkililerinin gerçekleştirdiği genetik dizileme çalışmaları, virüsün bölgede resmi ilan tarihinden aylar önce, şubat ayında yayılmaya başlamış olabileceğine işaret ediyor.
Bu durum, salgının ilk aşamalarında yeterince tespit edilememesinin virüsün daha geniş bir coğrafyaya yayılmasına zaman kazandırmış olabileceği endişesini artırıyor.
Beş eyalete yayıldı
Salgın başlangıçta ülkenin kuzeydoğusundaki Ituri eyaletinde görülürken daha sonra farklı bölgelere yayıldı.
CDC'ye göre doğrulanmış vakalar şu beş eyalette bulunuyor:
- Haut-Uele
- Ituri
- Kuzey Kivu
- Güney Kivu
- Tshopo
Kongo'daki salgınla bağlantılı vakalar ayrıca komşu Uganda'nın başkenti Kampala'da da tespit edildi.
Salgına Bundibugyo virüsü neden oluyor
Bu salgından, Ebola virüsünün Bundibugyo türü sorumlu.
Bu tür, Kongo'da daha önce görülen Ebola salgınlarından farklı özellikler taşıyor. DSÖ'ye göre Bundibugyo virüsüne karşı şu anda onaylanmış bir aşı veya spesifik tedavi bulunmuyor. Bununla birlikte aday tedaviler ve aşılar üzerinde çalışmalar devam ediyor.
DSÖ, 2 Temmuz'da Bundibugyo virüsü için ilk tanı testini acil kullanım listesine eklemiş ve aynı dönemde olası tedavileri değerlendirmek amacıyla klinik çalışma başlatmıştı.
Sağlık altyapısı salgınla mücadeleyi zorlaştırıyor
Kongo'nun doğusunda salgına müdahale, yalnızca hastalığın hızlı yayılması nedeniyle değil, bölgedeki güvenlik ve altyapı sorunları nedeniyle de zorlaşıyor.
DSÖ; sağlık altyapısının yetersizliği, laboratuvar ve teşhis imkanlarının sınırlı olması, tıbbi malzeme eksikliği, devam eden çatışmalar ve sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin salgınla mücadeleyi güçleştirdiğini belirtiyor.
Buna ek olarak bölgedeki yoğun nüfus hareketleri ve sınır geçişleri, virüsün komşu ülkelere taşınması riskini artırıyor.
Sağlık çalışanları da risk altında
Salgınla mücadelede görev yapan sağlık çalışanları da virüse maruz kalıyor.
CDC, kişisel koruyucu ekipman eksikliği ve sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin, hastaları tedavi eden personelin enfekte olmasına yol açtığını belirtiyor.
Bölgedeki halkın yetkililere duyduğu güvensizlik ve yanlış bilgilerin yayılması da hastaların erken dönemde sağlık kuruluşlarına başvurmasını ve temaslıların takip edilmesini zorlaştırıyor.
Uganda'da da vakalar görüldü
Kongo'daki salgının komşu ülkelere yayılma riski nedeniyle Uganda da yakın takibe alındı.
CDC'ye göre Uganda'daki vakaların tamamı şu ana kadar Kampala'da tespit edildi ve ülkede toplumsal yayılım bildirilmedi. Uganda'daki son doğrulanmış vaka 21 Haziran'da kaydedildi ve bu vakanın Kongo'dan seyahatle bağlantılı olduğu belirtildi.
Uganda daha önce salgının sona erdiğini açıklamış olsa da Kongo'daki hızlı yayılım nedeniyle sınır bölgelerinde ve ulaşım hatlarında yeniden alarm seviyesi yükselmiş durumda.
Salgın şimdilik küresel risk olarak düşük değerlendiriliyor
Salgının büyüklüğüne rağmen mevcut veriler, hastalığın dünya çapında kontrolsüz şekilde yayılmaya başladığı anlamına gelmiyor.
CDC, ABD halkı ve seyahat edenler açısından genel riskin düşük olduğunu belirtiyor. Ancak Kongo'daki salgının çok hızlı yayılması ve Uganda başta olmak üzere komşu ülkelere hareketlilik nedeniyle bölgesel yayılma riski yakından izleniyor.
Öte yandan DSÖ, salgının kontrol altına alınabilmesi için temaslı takibi, erken teşhis, klinik hazırlık, tıbbi malzeme desteği ve toplumun salgınla mücadeleye dahil edilmesinin kritik olduğunu vurguluyor.
Tarihin en büyük Ebola salgını olma riski
Kongo'daki mevcut salgın, vaka sayısı açısından şimdiden ülkenin önceki büyük Ebola salgınlarını geride bırakmış durumda.
Asıl endişe ise yayılma hızının düşmemesi halinde can kaybının 2014-2016 Batı Afrika salgınındaki seviyeye yaklaşması veya onu aşması.
Bu nedenle DSÖ'nün son uyarısı, salgının yalnızca Kongo'nun sağlık sistemi açısından değil, Orta ve Doğu Afrika'daki sınır ötesi hareketlilik açısından da ciddi bir halk sağlığı tehdidine dönüşebileceği değerlendirmesini güçlendiriyor.