- Atom saatleri ile Dünya’nın dönüşü arasındaki farkı dengelemek için 1972’den bu yana 27 artık saniye eklendi.
- Uygulama, bazı internet platformlarında, rezervasyon sistemlerinde ve bulut bilişim altyapılarında teknik aksaklıklara yol açtı.
- Yeni yaklaşımla iki zaman ölçümü arasındaki farkın bir saate, yani 3 bin 600 saniyeye kadar açılmasına izin verilmesi öngörülüyor.
- Değişikliğin günlük yaşamdan çok hassas zaman senkronizasyonuna bağlı teknolojik sistemleri etkilemesi bekleniyor.
Günlük yaşamda kullanılan saatler, uluslararası zaman standardı olan Eşgüdümlü Evrensel Zaman’a (UTC) dayanıyor. Dünyanın farklı noktalarındaki atom saatlerinden elde edilen verilerle oluşturulan bu sistem, son derece hassas ölçümler sunuyor.
Ancak Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sabit kalmıyor. Ay’ın kütle çekimi, gezegenin iç katmanlarındaki hareketler ile su ve buz kütlelerindeki değişimler, Dünya’nın dönüş hızını etkileyebiliyor. Bu durum, astronomik zaman ile atom saatlerine dayalı zaman arasında fark oluşmasına neden oluyor.
İki zaman ölçümü arasındaki farkı sınırlamak amacıyla 1972’den bu yana gerektiğinde saatlere bir saniye ekleniyordu. Bugüne kadar toplam 27 artık saniye uygulandı. Sonuncusu 31 Aralık 2016’da gerçekleştirildi.
Bir saniyelik değişiklik teknoloji sistemlerini etkiliyor
Artık saniye uygulaması, bilgisayar sunucuları, telekomünikasyon altyapısı, enerji şebekeleri ve finansal işlem sistemleri açısından teknik zorluklar oluşturuyor.
2012’de eklenen artık saniye, Reddit ve LinkedIn gibi internet platformlarında aksamalara neden oldu. Avustralya’nın Qantas hava yolu şirketinin rezervasyon sistemi de uygulamadan etkilendi. 2016’daki son artık saniyenin ardından ise bulut bilişim şirketi Cloudflare’ın bazı müşterileri kısa süreli kesinti ve gecikmeler yaşadı.
Teknoloji şirketleri, saatlere düzensiz aralıklarla saniye eklenmesinin yazılımlarda beklenmedik hatalara yol açabildiğine dikkati çekerek uygulamanın kaldırılmasını savunuyor.
Artık saniyenin yerini ne alacak?
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesinde ele alınan değişiklik, atom saatlerine dayalı zaman ile Dünya’nın dönüşüne dayalı astronomik zaman arasındaki farkın daha geniş bir sınıra kadar açılmasına izin verilmesini öngörüyor.
15 Ekim 2026’da Fransa’da yapılan toplantıda ülkelerin temsilcilerinin, artık saniye yerine “artık saat” yaklaşımını benimseyen kararı kabul ettiği belirtiliyor.
Yeni düzenlemeyle iki zaman ölçümü arasındaki farkın bir saate, yani 3 bin 600 saniyeye ulaşmasına izin verilecek. Bu farkın oluşmasının binlerce yıl alabileceği ifade ediliyor. Böylece saatlere düzenli aralıklarla bir saniye eklenmesi gerekmeyecek.
Değişiklik, günlük yaşamda saat kullanan insanlar için doğrudan hissedilir bir farklılık yaratmayacak. Asıl etkinin, hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyan teknolojik sistemlerde görülmesi bekleniyor.
Bazı bilim insanları ise artık saniyenin kaldırılmasının yeni teknik uyarlamalar gerektirebileceğini ve zaman ölçümünü Dünya’nın dönüşüne bağlı tutmanın bilimsel açıdan önem taşıdığını savunuyor.