- Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle enerji fiyatları yükselirken, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik baskı artıyor.
- Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (UNDP) göre, enerji ve gıda fiyatlarındaki artışların tüketicilere tamamen yansıması halinde 130 milyon kişi daha yoksulluk sınırının altına düşebilir.
- Hükümetlerin enerji desteklerinin maliyeti 1 trilyon doları aşabilecekken, yüksek faizler ve artan borç yükü bu desteklerin sürdürülmesini zorlaştırıyor.
Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasından yedi ay sonra, gelişmekte olan ekonomiler yeni bir mali baskıyla karşı karşıya. UNDP'nin 11 Ekim tarihli değerlendirmesine göre, temmuz ayındaki ateşkesin bozulmasıyla enerji fiyatları yeniden yükselirken, küresel faizlerin son on yılların en yüksek seviyelerine çıkması ülkelerin hareket alanını daraltıyor. 130 ülkede çatışmaların başlangıcından bu yana benzin fiyatları ortalama yüzde 26, dizel fiyatları ise yüzde 38 arttı. Haziran-eylül döneminde ülkelerin yaklaşık üçte ikisinde fiyat artışları daha da hızlandı.
130 milyon kişi yoksulluk riskiyle karşı karşıya
UNDP, enerji ve gıda fiyatlarındaki artışların tüketicilere tamamen yansıması halinde küresel yoksulluğun ciddi biçimde artabileceği uyarısında bulundu. Kuruluşun hesaplamalarına göre; 130 milyon kişi daha günlük 6,85 doların, 121 milyon kişi daha günlük 3,65 doların, 66 milyon kişi daha günlük 2,15 doların altında yaşamaya başlayabilir. Bu rakamlar gerçekleşmiş yoksulluk artışlarını değil, fiyat şokunun yaratabileceği olası etkileri gösteriyor.
Enerji krizi gelişmekte olan ülkeleri vurdu
Hükümetler, artan enerji fiyatlarının tüketicilere yansımasını sınırlamak için önemli miktarda kamu kaynağı kullanıyor. UNDP'ye göre, dünya genelinde doğrudan fosil yakıt sübvansiyonlarının maliyeti bu yıl 1 trilyon doları aşabilir. Ancak yükselen borç ödemeleri ve yüksek faizler, özellikle gelişmekte olan ülkelerin bu destekleri sürdürmesini zorlaştırıyor.
En kötüsü henüz gelmedi mi?
UNDP'nin anketine katılan 26 ülke ofisinin tamamı, krizin en ağır etkilerinin henüz görülmediğini düşünüyor. Ofislerin 25'i krizle mücadelenin mevcut önceliğini koruyacağını veya daha önemli hale geleceğini öngörüyor. Ayrıca 10 ülke ofisi, güçlü bir El Niño olayının yol açabileceği ek risklere hazırlanıyor. Bu durum, enerji fiyatlarının yanı sıra gıda arzı ve fiyatları üzerinde de yeni baskılar yaratabilir.
Yoksullukla mücadelede hedefli destek çağrısı
UNDP'nin hesaplamalarına göre, fiyat artışlarından etkilenen tüm haneleri telafi etmenin maliyeti gelişmekte olan ülkelerin toplam GSYH'sinin yüzde 1,1'ine ulaşabilir. Sadece günlük 6,85 doların altında yaşayanları korumaya yönelik desteklerin maliyeti ise GSYH'nin yüzde 0,3'ü düzeyinde. Kuruluş, mali kaynakların giderek daraldığı bu dönemde geçici ve ihtiyaç sahiplerine yönelik desteklerin, uygun maliyetli uluslararası finansmanla birlikte uygulanması gerektiğini vurguluyor.