Emekli olduktan sonra geçimini sağlamak için yeniden çalışma hayatına katılan vatandaşların sosyal güvenlik hakları, sigorta tercihlerine göre farklılaşıyor. Çalışırken hastalanan veya iş kazası geçiren emeklilerin rapor parası alıp alamayacağı ise emekli aylıklarının kesilip kesilmediğine bağlı olarak değişiyor.
SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, köşe yazısında çalışan emeklilerin geçici iş göremezlik ödeneğine ilişkin haklarını ve dikkat edilmesi gereken ayrıntıları ele aldı.
Emekli maaşını kestirenler rapor parası alabiliyor
İlk sigortalılığı Ekim 2008 öncesinde olan ve emeklilik sonrasında özel sektörde çalışmaya başlayan kişiler, emekli aylıklarını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışmayı veya aylıklarını almaya devam ederek Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışmayı tercih edebiliyor.
Emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışanlar, gerekli koşulları sağlamaları hâlinde geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
Hastalık nedeniyle alınan istirahat raporlarında ödeme üçüncü günden itibaren yapılırken iş kazası ve meslek hastalığında ilk günden itibaren ödenek hakkı doğuyor.
SGDP ile çalışan emekliler hastalıkta rapor parası alamıyor
Emekli aylığını almaya devam ederek SGDP kapsamında özel sektörde çalışanlar için farklı bir uygulama bulunuyor.
Bu kapsamdaki emeklilere olağan hastalık veya analık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği ödenmiyor. Ancak iş kazası veya meslek hastalığı durumunda rapor parası alabiliyorlar.
Karakaş, çalışan emeklilerin haklarını değerlendirirken raporun hangi nedenle düzenlendiğinin önemine dikkat çekiyor. Buna göre iş kazası ve meslek hastalığında SGDP'li emekliler için de ilk günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği söz konusu olabiliyor.
Malullük aylığı alanlar için farklı kurallar uygulanıyor
Malullük aylığı alanların yeniden çalışmaya başlaması durumunda ise aylığın kesilmesine ilişkin özel hükümler uygulanıyor. Karakaş'ın yazısında, malullük aylığı alanların aylıkları kesilmeden SGDP kapsamında çalışamayacağı belirtiliyor.
Aylığı kesilerek yeniden çalışmaya başlayanların rapor parası hakkı da diğer sigortalılarda olduğu gibi raporun nedenine ve ilgili mevzuat koşullarına göre değerlendiriliyor.
Engellilik nedeniyle emekli aylığı alanlarla malullük aylığı alanların aynı statüde değerlendirilmemesi gerekiyor. Engellilik nedeniyle emekli olanların çalışma koşulları, aylığın bağlanma şekline ve tabi olunan mevzuata göre değişebiliyor.
Kamuda çalışan emekliler için istisnalar bulunuyor
Kamu kurumlarında emekli aylığı kesilmeden çalışmaya ilişkin genel kısıtlamalar da bulunuyor. Genel bütçeli idareler, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait bazı kurumlarda çalışma, kanundaki istisnalar dışında emekli aylığının kesilmesini gerektirebiliyor.
Karakaş'ın yazısında, kamuda 4/1-a kapsamında çalışan emeklilerin hastalık raporlarında üçüncü günden itibaren, iş kazası ve meslek hastalığında ise her gün için geçici iş göremezlik ödeneği alabileceği ifade ediliyor. Ancak bu hakların uygulanması, kişinin hukuki statüsüne ve ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir.