- Cevad Zarif, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri arasında sivil nükleer enerji paylaşımına dayalı "Menara" adlı bir iş birliği ağı kurulmasını teklif etti.
- Menara’ya katılacak ülkelerin nükleer silah geliştirmemeyi taahhüt etmesi ve karşılıklı denetime açık olması gerekecek.
- Öneri, İran’ın IAEA denetçilerini ülkeye almayı reddettiği ve Batı’nın yeni yaptırımlara hazırlandığı bir dönemde gündeme geldi.
- Zarif’in önerisi, İran’ın nükleer silah hedeflerini örtmeye çalıştığı veya İsrail’in gizli nükleer programına dikkat çekme amacı taşıdığı yönünde eleştirilerle karşı karşıya.
Eski İran Dışişleri Bakanı ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın eski danışmanı Cevad Zarif ile eski Londra Büyükelçisi Muhsin Baharvend, Guardian gazetesine yazdıkları ortak yazıda dikkat çekici bir öneri sundu.
Zarif, Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da nükleer silah tehdidini sonlandırmak amacıyla BM onaylı, sivil nükleer enerjiye odaklı bir iş birliği ağı kurulmasını önerdi.
Menara nedir?
Zarif’in önerdiği “Ortadoğu Atom Araştırma ve İlerleme Ağı” (Menara), nükleer silah geliştirmeyi reddeden ve karşılıklı denetimi kabul eden ülkeleri kapsayacak. Bu ülkeler, enerji üretimi, tıp, tarım ve bilimsel araştırmalar gibi alanlarda nükleer teknolojiden birlikte faydalanabilecek.
Nükleer krizin gölgesinde geldi
Zarif’in önerisi, ABD ve İsrail’in Haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine yönelik 12 gün süren bombardımanının ardından, İran’ın ABD ile müzakereleri askıya aldığı bir dönemde geldi.
İran, Fransa, Almanya ve İngiltere (E3) ile görüşmelerini sürdürüyor. Ancak bu ülkeler, İran IAEA denetçilerine yeniden izin vermezse BM yaptırımlarını geri getireceklerini açıkladı.
Zarif’in önerisine gelen tepkiler
Eleştirmenler, Zarif’in bu öneriyle dikkatleri İran’ın olası gizli nükleer faaliyetlerinden uzaklaştırmak ya da İsrail’in gizli nükleer cephaneliğini gündeme taşımak istediğini savunuyor.
Bazı yorumcular ise bunun İran’ın uranyum zenginleştirme hakkını meşrulaştırmak için uzun vadeli bir çerçeve yaratma çabası olduğunu öne sürüyor.