Türkçenin ifade gücünden tam olarak yararlanmak, kelimeleri yerli yerinde ve doğru anlamlarıyla kullanmayı gerektirir. Kelimelerin satır aralarındaki anlamlarını bilmek, izlediğimiz veya okuduğumuz içerikleri daha iyi kavramamızı sağlar. Peki, eski kelimesi dilimizde neyi ifade ediyor?
TDK sözlüğüne göre eski ne anlama gelir?
Kelimenin semantik yapısı incelendiğinde, birden çok durumu ifade ettiği görülmektedir. İşte önem sırasına göre kelimenin anlam çeşitliliği.
- sıfat Çoktan beri var olan, üzerinden çok zaman geçmiş bulunan; ezelî, ihtiyar (I), yeni karşıtı
- Önceki
- Geçerli olmayan
- Herhangi bir meslekte uzun süreden beri çalışmış olan
- Mesleğinde uzmanlaşmış, deneyimi olan
- Yeni olmayan, kullanılmış olan; müstamel
- isim Çok kullanmaktan yıpranmış, harap olmuş şey
- isim, alay yollu Herhangi bir görevden düştüğü veya durumunu yitirdiği için bir kimsenin eski saygınlığının kalmadığı durumlarda kullanılan bir söz
Eski nerelerde kullanılır? Eski ile kurulan cümleler
Gerek günlük dilde gerekse edebi eserlerde kelimenin nasıl kullanıldığını gösteren örnekler şöyledir.
- Ey benim eski duygularım, eski düşüncelerim. Neden böyle uzaksınız benden?
- Bu durumun eski sevgilinin onurunu kırması doğal.
- Eski öğretmen.
- Ben babamın eskilerinden uydurma şeylerle giyiniyordum.
- Mebus eskisi. Müdür eskisi.
Eski hakkındaki sık kullanılan atasözleri ve deyimler
Resmi kayıtlarda bu kelimeyle bağlantılı, kullanımı yaygın olan birden çok ifade mevcuttur.
- Eski ağza yeni taam
- Eski çamlar bardak oldu
- Eski defterleri kapatmak
- Eski defterleri yoklamak (veya karıştırmak)
- Eski dost düşman olmaz, yenisinden vefa gelmez
- Eski düşman dost olmaz
- Eski hamam eski tas
- Eski hayratı da berbat etmek
- Eski kimliğine bürünmek
- Eski köye yeni âdet getirmek
- Eski kulağı kesiklerden olmak
- Eskisi kadar (veya gibi)
- Eskisini aratmamak
- Eskisi olmayanın yenisi (veya acarı) olmaz
- Eskiye rağbet (veya itibar) olsaydı bitpazarına nur yağardı
Eski içeren birleşik kelimeler
Gerek günlük dilde gerekse terim anlamıyla eski sözcüğü, birçok birleşik yapının ana unsuru konumundadır.
- Eski Anadolu Türkçesi
- Eski Çağ
- Eski Dünya
- Eski eserler
- Eski göz ağrısı
- Eski kafalı
- Eski kasım
- Eski kurt
- Eski Oğuz Türkçesi
- Eski püskü
- Eski toprak
- Eski tüfek
- Eski Türkçe
- Eski Türkiye Türkçesi
- Eski Uygur Türkçesi
- Eski yazı
- Başeski
