- Fransa’da 17 Eylül’de başlayan lise eylemleri bir ay içinde ülke geneline yayıldı; öğrenciler eğitim bütçesinin artırılmasını ve öğretmen açığının giderilmesini talep etti.
- Öğrenciler, polis müdahalelerini ve yaşanan yaralanmaları pankartlarla protesto ederken lise eylemleri kapsamında 36 polis şiddeti soruşturması açıldı.
- Filistin’e destek mesajları da protestolarda öne çıktı; öğrenciler eğitim bütçesi taleplerini Fransa’nın dış politikasına yönelik eleştirilerle birleştirdi.
- 17 Ekim 1961 Katliamı’nın yıl dönümünde bir gösterici, “17/10/1961, 17/10/2026: Hala aynı ırkçılık” yazılı pankartla polis müdahalelerine tepki gösterdi.
Fransa’da eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlayan lise eylemleri birinci ayını doldurdu. Okullardaki personel ve imkan eksikliğine tepki gösteren öğrenciler, farklı kentlerde düzenlenen yürüyüşlerde hükümete yönelik taleplerini ve polis müdahalelerine ilişkin tepkilerini pankartlarla dile getirdi.
Sosyal medyada geniş yankı uyandıran pankartlarda gençlerin söz sanatlarından ve şarkı sözlerinden yararlanması dikkati çekerken, protestolar eğitim politikalarının yanı sıra polis şiddeti, ırkçılık ve Filistin meselesine ilişkin mesajlara da sahne oldu.
“Banliyö Paris’i, Paris ise dünyayı etkiliyor”
Paris’in banliyösü Creteil’de 17 Eylül’de öğretmenlerin Saint-Exupery Lisesindeki imkan ve personel eksikliğine dikkati çekmek amacıyla başlattığı greve öğrenciler de katıldı. İlk olarak Paris’in yakın banliyölerinde düzenlenen eylemler, ikinci haftasında başkente ve ülke geneline yayıldı.
Protestolar, eğitim koşullarının yetersiz olduğu liselerin yanı sıra başkentin prestijli 4. Henri Lisesi ve Sciences Po Paris gibi ülkenin önde gelen eğitim kurumlarını da kapsadı. Üniversite öğrencileri, hem lise öğrencileriyle dayanışma göstermek hem de kendi okullarında karşılaştıkları sorunlara dikkati çekmek amacıyla eylemlere katıldı.
Fransa’daki protestolar ülke sınırlarını da aşarak Belçika’daki Frankofon okullarına ve İspanya’ya uzandı.
Paris’te 13 Ekim’de belediye binası önünde başlayıp Invalides Meydanı’nda sona eren yürüyüşte bir gösterici, 2017’de yayımlanan “Büyük Paris” adlı rap şarkısındaki “Banliyö Paris’i, Paris ise dünyayı etkiliyor” sözlerini taşıyan bir pankart açtı. İfade, banliyöler ile Paris ve dünyanın geri kalanı arasındaki etkileşimi anlatmak için kullanılıyor.
“Polisler için daha az para, liseler için daha fazla para”
Öğrenciler, eğitim bütçesinin artırılması talebini “Polisler için daha az para, liseler için daha fazla para” yazılı pankartlarla dile getirdi. Öğretmen açığına “Daha az polis, daha fazla öğretmen”, kalabalık sınıflara ise “35 öğrenci için 1 öğretmen, 1 öğrenci için 5 polis” ifadeleriyle tepki gösterildi.
Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, 8 Ekim’de TF1 kanalında katıldığı programda liselerde üç ek öğretmenin görevlendirileceğini açıkladı. Ancak öğrenci sendikaları, hükümet eğitim için ek 10 milyar avro ayırmadığı sürece eylemlerin devam edeceğini bildirdi.
“Bir kabus gördüm, polis gençlere biber gazı sıkıyordu”
Polisin çocuk yaştaki öğrencilere yönelik müdahaleleri, protestoların öne çıkan gündem maddelerinden biri oldu. Öğrenciler, yaşananlara tepki göstermek amacıyla “Bir kabus gördüm, polis gençlere biber gazı sıkıyordu”, “Köy uyanıyor, bir liseli elini kaybetti” ve “Gençler ifade ediyor, polis baskılıyor” yazılı pankartlar taşıdı.
Eylemlerde ayrıca “Dünya bizim”, “Daha iyi koşullar için eğitimi finanse edin”, “Çocukların dişleri gülmek içindir, polisler kırsın diye değil” ve “Dikkat! Çok güçlü başkaldırma, çok ciddi dövülme riski yaratırsın” ifadeleri kullanıldı.
Lise eylemleri kapsamında, dördü ağır yaralanmalarla ilgili olmak üzere 36 polis şiddeti soruşturması açıldı.
Val-d’Oise ilinde polis, 28 Eylül’de bir lise öğrencisine Cougar tipi fırlatma silahıyla müdahale etti. Silahın mühimmatından çıkan parçaların yüzüne isabet etmesi sonucu yaralanan 14 yaşındaki öğrencinin çenesi ve dişleri kırıldı.
Tours kentindeki Balzac Lisesinde düzenlenen eylemlerde ise 30 Eylül’de plastik mermi isabet eden 16 yaşındaki Mael isimli genç sağ gözünü kaybetti. Belfort kentindeki Courbet Lisesi eylemlerinde polisin 2 Ekim’de yakaladığı bir genci Savoureuse Nehri yakınlarında boğmaya çalıştığı iddiasıyla soruşturma başlatıldı.
Lens kentindeki eylemlerde de 15 yaşındaki bir öğrenci, 5 Ekim’de şok bombası nedeniyle elini kaybetti.
Polis müdahalelerini eleştiren öğrenciler, “Pankartlarımız bile sansürleniyor”, “Miyopum ama ben bile hiçbir şeyin yolunda gitmediğini görüyorum”, “Polis her yerde, adalet hiçbir yerde” ve “Baba olacak yaşta değiliz ama sizi eğitmeliyiz” ifadelerinin yer aldığı pankartlar açtı.
“Soykırımlar yerine liseleri finanse edin”
Fransa genelinde düzenlenen öğrenci eylemleri ve yürüyüşlerinde çok sayıda katılımcı, Filistin’e destek amacıyla kefiye taktı. Paris’teki yürüyüşlerde Fransız bayraklarının yanı sıra Filistin bayrakları da taşındı.
Öğrencilerin eğitim politikalarına yönelik taleplerini dış politikaya ilişkin tepkileriyle birleştirdiği “Soykırımlar yerine liseleri finanse edin” yazılı pankart dikkati çekti.
Paris sokaklarında düzenlenen eylemlerde, aralarında kefiye takanların da bulunduğu kalabalık bir grup gencin Filistin bayrağı eşliğinde Ermeni asıllı Fransız şarkıcı Charles Aznavour’un “Bohem” şarkısını seslendirdiği görüntüler dünya genelinde gündem oldu.
Görüntülerde bir kişinin “Yaşasın Filistin” diye bağırdığı, diğer gençlerin de tezahüratlarla karşılık verdiği anlar yer aldı.
“17/10/1961, 17/10/2026: Hala aynı ırkçılık”
Lise eylemlerinin birinci ayına girildiği 17 Ekim’de, 2018’de başlayan Sarı Yelekliler hareketi de yeniden gündeme geldi. Sarı Yelekliler, ülke genelinde 1000’den fazla noktada hayat pahalılığına karşı eylem yapmaya hazırlanırken lise ve üniversite öğrencileri de hareketi destekleyeceklerini açıkladı.
Öğrenciler, protestolar sırasında “Macron istemese de çalışanların onuru ve daha iyi bir dünya için buradayız” sloganını kullandı. 2018’deki Sarı Yelekliler eylemleri sırasında öne çıkan slogan, daha sonra farklı meslek gruplarının düzenlediği gösterilerde de kullanıldı.
17 Ekim, aynı zamanda Paris’te ülkelerinin bağımsızlığı için gösteri yapan yüzlerce Cezayirlinin Fransız polisi tarafından öldürüldüğü 17 Ekim 1961 Katliamı’nın yıl dönümü olarak biliniyor.
Lise eylemlerinde bir gösterici, Fransız polisinin göstericilere yönelik tutumunu eleştirmek amacıyla “17/10/1961, 17/10/2026: Hala aynı ırkçılık” yazılı pankart taşıdı.