- Fransa genelinde yüzlerce lisede öğrenciler, öğretmen eksikliği ve bakımsız okul binalarını protesto ediyor. Gösteriler sırasında polisle öğrenciler arasında zaman zaman şiddetli çatışmalar yaşanıyor.
- Avukatlar ve insan hakları savunucuları, polislerin çocuklara karşı orantısız güç kullandığını; bazı gençlerin darbedildiğini, ırkçı ve cinsiyetçi hakaretlere maruz kaldığını öne sürüyor.
- Adalet Bakanlığına göre protestoların başlamasından bu yana 18 yaşından küçük 6 bin 773 kişi gözaltına alındı. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polislerin davranışlarına ilişkin 36 ayrı iddia hakkında kurum içi soruşturma yürütüldüğünü açıkladı.
- Polis müdahalelerinde 15 yaşındaki bir genç elini kaybederken, 14 yaşındaki başka bir genç ağır yüz yaralanmaları yaşadı.
Fransa’da öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsız okul binalarına karşı başlayan lise öğrencisi protestoları ülke genelinde büyüyerek devam ediyor. Eylül ortasında başlayan eylemlerde yüzlerce lise girişinde barikatlar kuruldu; öğrenciler daha iyi eğitim koşulları ve öğretmen açığının giderilmesi talebiyle dersleri boykot etti.
Ancak gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahaleleri ve yaşanan çatışmalar nedeniyle giderek daha tartışmalı bir hal aldı. The Guardian’ın haberine göre avukatlar ve insan hakları kuruluşları, bazı gençlerin polis tarafından kullanılan müdahale araçları nedeniyle kalıcı sonuçlar doğurabilecek yaralanmalar yaşadığını belirterek güvenlik güçlerinin yöntemlerini eleştiriyor.
Müdahale sonucu bir genç elini kaybetti
Protestolar sırasında yaşanan yaralanmalar, polisin kalabalık kontrolünde kullandığı silah ve mühimmatları yeniden tartışmaya açtı. Kuzey Fransa’daki Lens kentinde 5 Ekim’de düzenlenen eylem sırasında 15 yaşındaki bir genç, patlayıcı nitelikteki bir polis mühimmatının patlaması sonucu elini kaybetti.
Bir başka olayda ise 14 yaşındaki bir genç, polis tarafından kullanılan bir gaz bombası fırlatıcısıyla bağlantılı olduğu belirtilen müdahalede yüzünden ağır yaralandı. Olaylara ilişkin ayrıntılar ve bireysel sorumluluklar soruşturma konusu olurken, avukatlar bu tür yaralanmaların polis müdahalelerinde kullanılan araçların güvenliği konusunda ciddi sorular doğurduğunu savunuyor.
Fransa’da polislerin gösterilerde patlayıcı mühimmat ve diğer güç kullanma yöntemlerine başvurması daha önce de eleştirilmişti. Özellikle 2018-2019’daki Sarı Yelekliler protestolarında yaşanan ağır yaralanmalar, güvenlik güçlerinin kalabalık kontrolü uygulamalarına yönelik tartışmaları gündeme taşımıştı.
Polis hakkında 36 ayrı şiddet iddiası inceleniyor
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, Senatoda yaptığı açıklamada göstericilere yönelik polis şiddeti iddialarıyla ilgili 36 ayrı dosya kapsamında kurum içi soruşturmalar yürütüldüğünü bildirdi.
Söz konusu iddialar arasında dört çocuğun patlayıcı nitelikteki polis mühimmatları nedeniyle ağır ve kalıcı yaralanmalar yaşadığı öne sürülen vakalar ile altı kişinin “ciddi yaralanma” olarak tanımlanan durumları bulunuyor. Dosyalar ayrıca fiziksel şiddet, hakaret ve cinsel saldırı iddialarını da kapsıyor.
Nuñez, parlamentodaki açıklamasında polis teşkilatının genel olarak aşırı güç kullandığı veya sistematik baskı uyguladığı yönündeki değerlendirmeleri kabul etmedi. Bununla birlikte lise protestolarında sersemletici el bombalarının kullanımının askıya alındığını duyurdu.
6 bin 773 çocuk gözaltına alındı
Fransa Adalet Bakanlığının verilerine göre protestoların başladığı eylül ortasından bu yana 18 yaşından küçük toplam 6 bin 773 kişi gözaltına alındı. Bu sayı, gençlerin eylemlere katılımı kadar kolluk kuvvetlerinin müdahale yöntemlerine ilişkin tartışmaları da büyüttü.
Gözaltına alınan çocukların hukuki durumları ise farklılık gösteriyor. Bakanlık verilerine göre binden fazla çocuk hakkında suçlama yöneltilmedi. Yaklaşık 2 bin 190 kişi hakkında hukuki işlem başlatılırken, yaklaşık 2 bin kişiye dava açılması yerine vatandaşlık eğitimi gibi alternatif tedbirler uygulandı.
Avukatlar, çocuklara yöneltilen suçlamalar arasında şiddet amacıyla toplanma, polise karşı şiddet ve mala zarar verme iddialarının bulunduğunu aktardı. Bununla birlikte bazı avukatlar, gözaltına alınan gençlerin önemli bir bölümünün kendilerine yönelik muameleden şikâyetçi olduğunu belirtiyor.
Gençler darp ve hakaret iddialarını anlattı
Sol görüşlü avukatlardan oluşan Collectif d’Action Judiciaire grubunda görev yapan Prisca Ancion, bazı gençlerin gözaltı sırasında ırkçı, homofobik ve cinsiyetçi hakaretlere maruz kaldıklarını, ayrıca cinsel nitelikli temas iddialarının da bulunduğunu söyledi. Ancion, aileleri şikâyette bulunmaya teşvik ettiklerini belirtti.
Aynı grupta çalışan ve gözaltına alınan gençlere hukuki destek veren Romane Bartoli de bazı öğrencilerin kendilerine tokat atıldığını, tekmelendiklerini veya yumruklandıklarını anlattığını aktardı.
Paris’in kuzeyindeki bir banliyöde yaşayan 16 yaşındaki lise öğrencisi de The Guardian’a verdiği demeçte, eylül sonlarında okulunun yakınında gözaltına alındığını söyledi. Üniversitede tıp okumayı planlayan genç, protestoyu gördüğünde dersine gitmek istediğini belirtti.
Avukatı eşliğinde konuşan öğrenci, 12 saatten fazla gözaltında tutulduğunu ve iki yatak bulunan bir hücrede iki kişiyle birlikte kaldığını anlattı. Polis tarafından copla ve yumrukla darbedildiğini öne süren genç, bir polisin kendisine yönelik sözlerini ırkçı bir hakaret olarak yorumladığını söyledi.
Genç, savcının dava açılması yerine vatandaşlık eğitimi uygulanması yönündeki talimatının ardından serbest bırakıldı. Fransa Adalet Bakanlığı ve polis teşkilatını denetleyen İçişleri Bakanlığı ise gözaltında şiddet ve hakaret iddiaları hakkında The Guardian’ın yorum talebine yanıt vermedi.
Hükümet ve yargı cephesinde tartışma sürüyor
Polis müdahalelerine ilişkin iddialar, Fransa’da çocukların gösterilerde korunması ve kolluk kuvvetlerinin güç kullanma sınırları konusunda tartışma yarattı. Avukatlar ve hak savunucuları, özellikle ağır yaralanmaların yaşandığı olayların bağımsız ve etkili biçimde incelenmesini istiyor.
Bununla birlikte yargı çevrelerinden bazı isimler, soruşturmalar tamamlanmadan olayların bütünü hakkında kesin bir sonuca varılamayacağına dikkat çekiyor. Yargıçlar sendikasının ulusal temsilcisi Audrey Bailleul, mevcut aşamada olayların net bir değerlendirmesini yapmanın zor olduğunu belirterek hukuki prosedürlerin kasıtlı biçimde kitlesel olarak ihlal edildiğini gösteren bir kanıt bulunmadığını söyledi.
Fransa’daki protestolar, öğrencilerin eğitim koşullarına yönelik taleplerinin yanı sıra polis müdahalelerinin orantılılığı, çocukların gözaltında gördüğü muamele ve güvenlik güçlerinin hesap verebilirliği konularını da ülke gündeminin merkezine taşıdı.