gdh digital

G7'nin petrol fiyatı üst sınırı İstanbul Boğazı'nı nasıl kapattı?

Türkiye karasularında meydana gelen gemi trafiği, küresel piyasalara müdahalenin istenmeyen potansiyel sonuçlarından ilki.

Yazan: Fatmanur Parlak

· Güncellendi:

G7'nin petrol fiyatı üst sınırı İstanbul Boğazı'nı nasıl kapattı?

gdh'i Google'da takip edin

gdh'i Google'da Tercih Edilen Kaynaklar'a ekleyin veya Google Haberler'de takip edin.

G7 ülkeleri Rusya'nın gelirlerini azaltırken Rus ham petrol akışını engelleme planı şimdiden ilk sorunuyla karşı karşıya.

Salı günü öğleden sonra, AB yaptırımlarının ve Rus petrolüne ilişkin tavan fiyatın yürürlüğe girmesinden 48 saatten kısa bir süre sonra, sigortasız gemilerin "feci" hasara yol açma riskiyle karşı karşıya olduğu korkusuyla Türk Yetkililer tarafından en az 22 ham petrol tankerinin Boğazlardan geçmesi engellendi.

Çıkmazı çözmek için görüşmeler sürüyor, ancak aksama, G7'nin küresel petrol piyasasına müdahalesinin olası istenmeyen sonuçlarının ilk işareti.

Problem nedir?

Sıkışıklığa, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazları'ndan (topluca Türk Boğazları olarak bilinen) geçen tüm ham petrol gemilerinin petrol sızıntısı ve çarpışma gibi olayları kapsayan geçerli sigortaları olduğunu kanıtlayan yeni Türk gereklilikleri neden oldu.

2 Aralık'ta yürürlüğe giren gereklilik, Rus ham petrolü taşıyan gemilerin, petrolün varili 60 dolardan daha düşük bir fiyata satılmadığı sürece Avrupa deniz sigortasına erişimini engelleyen yeni AB yaptırımlarına bir yanıt niteliğinde.

Pazartesi günü yürürlüğe giren ve deniz yoluyla Rus ham petrolünün bloğa ithalatının neredeyse tamamen yasaklanmasını içeren AB yaptırımları, başlangıçta nakliye ve sigorta hizmetlerinin sağlanmasına dünya çapında bir ambargo sağladı. Tavan fiyat, ABD tarafından, Rusya'nın dünyanın diğer bölgelerine ham petrol sevkiyatının devam etmesine izin vermek ve böylece küresel pazar üzerindeki etkiyi sınırlamak için tasarlandı.

Ukrayna'nın işgalinden önce, Rusya dünyanın en büyük petrol ihracatçısıydı ve günde yaklaşık 8 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşıyordu, bu da küresel arzın yüzde 8'ine eşdeğerdi.

Ancak, tavan fiyatın uygulanmasının karmaşıklığı ve Rusya'nın kısıtlamaları aşmak için sözde bir "gölge filo" oluşturması, Türkiye'de boğazlardan geçen sigortasız gemilerin sayısında potansiyel olarak tehlikeli bir artış olduğu yönünde endişelere yol açtı.

Türkiye ne istiyor?

Türkiye'nin denizcilik genel müdürü Ünal Baylan, 16 Kasım'da armatörlere ve sigortacılara yazdığı mektupta, P&I kulüpleri olarak bilinen denizcilik koruma ve tazminat sağlayıcılarından, gemilerin tamamen sigortalı olduğunu teyit eden ek mektuplar sağlamalarını istedi.

“Taşıyan gemilerin Türk Boğazlarından geçişi sırasında . . . ham petrol ürünleri gibi olası bir kaza durumunda ülkemiz, varlıklarımız ve insanlarımız için yıkıcı sonuçlara yol açabilecek yüklerin, P&I sigorta teminatlarının halen geçerli ve kapsamlı olduğunu bir şekilde teyit etmemiz, Financial Times'ın gördüğü bir mektupta söyledi.

Türk Boğazları, dünyanın en işlek nakliye yollarından biridir ve Rusya'nın deniz yoluyla taşınan ham petrolü için dört ihracat yolundan biridir. Diğerleri Baltık Denizi, Barents Denizi ve Japonya Denizi'dir.

32 km uzunluğunda ve en dar noktası 550 metre genişliğinde olan İstanbul Boğazı'ndan geçmek, 2018'de en az bir tanker çarpışmasıyla zorlu olabilir. Her yıl tahmini 48.000 tanker, günde yaklaşık 3 milyon varil petrol taşıyarak su yolundan geçiyor. 

Denizcilik sektörü ne diyor?

P&I kulüpleri, Türk talebinin sigorta şirketlerinin normalde sağlayacağı garantilerin "çok ötesine" geçtiğini savunuyor. P&I kulüplerinin uzun süredir devam eden politikası, bir talebin esasını yalnızca gerçekleştikten sonra değerlendirmek olmuştur.

Londra P&I Kulübü Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Türkiye'nin talebinin, bir geminin yaptırımları ihlal ettiği ortaya çıksa bile, P&I kulüplerinin koruma garantisi vermesini gerektireceğini söyledi. Bunu yapmak kulüplerin kendilerinin yaptırımları ihlal edeceğini belirterek, bir geminin yaptırımlara uyup uymadığını önceden değerlendirmenin onların görevi olmadığını da sözlerine ekledi.

Batılı gemi komisyoncuları, sektördeki fikir birliğinin, hiçbir P&I kulübünün Türkiye'nin istediği ifadeyi kabul etmeyeceği yönünde olduğunu söyledi.

Ancak, güneye giden bir Kazak ham petrol tankeri Boğaz'ın ağzında mahsur kalan bir armatör, özellikle Kazak ham petrolünün hareketi kısıtlanmadığı için P&I kulüplerini "mantıksız" olmakla suçladı.

Kulüplerin yaptırımlarla ilgili yükümlülüklere maruz kalmadan Türkiye'ye güvence vermesi mümkün olmalı” dedi. Örneğin, Kazak ham petrolü taşıyan nakliyatçılar, sigorta almak için yüklerinin menşei hakkında ayrıntılı bilgi sağladıklarını da sözlerine ekledi.

Birleşik Krallık Hazine Bakanlığı, İngiltere, ABD ve AB'nin Türk hükümeti ve denizcilik ve sigorta sektörleriyle "bir çözüme ulaşmak" için "yakın bir şekilde çalıştığını" söyledi. İngiltere Hazine Sözcüsü, "Gemilerin çevre veya sağlık ve güvenlik kaygılarıyla İstanbul Boğazı'na girişinin engellenmesi için hiçbir neden yok" dedi.

Kim etkileniyor?

Türkiye'nin Kazak ham petrolü taşıyan gemiler üzerindeki eylemlerinin etkisi, Rusya'nın yaptırımları ve tavan fiyat mekanizmasının yasal ham petrol sevkiyatlarını nasıl sekteye uğratabileceğinin erken bir örneğini sunuyor.

Kazak ham petrolü Rusya'nın Karadeniz limanlarından ihraç ediliyor, ancak hareketi batının Rusya yaptırımları altında kısıtlanmıyor.

Salı günü bekleyen 22 tankerden 11'i Karadeniz'de Boğaz girişinde, 11'i ise İstanbul Boğazı'nı geçerek Marmara Denizi'ndeydi. İlki 29 Kasım'da geldi ve altı gündür bekliyordu. Gemi komisyoncuları ve tanker izleme servislerine göre, gemilerin çoğu Rus ham petrolü yerine Kazak ham petrolü taşıyor.

ExxonMobil ile ortak olarak Kazakistan'ın günlük 500 bin varillik Tengiz sahasını işleten ve Karadeniz üzerinden ihracat yapan Chevron, durumu yakından takip ettiğini söyledi.

Bu arada boğazlardan geçen tek ham petrol gemileri Rus petrolü taşıyan gemiler olabilir. Durumdan haberdar olan bir petrol endüstrisi katılımcısı, Rus sigorta şirketlerinin talep edilen teyit mektuplarını Türk makamlarına sağladığını söyledi.

Armatör, Rus petrolü taşıyan diğer gemilerin, sektörün yüzde 90'ını temsil eden ve şimdiye kadar Türkiye'nin talebini reddeden ana International Group dışında yeni kurulan Avrupalı olmayan P&I kulüplerinden mektuplar sunduğunu söyledi.

Türk Boğazları'nda daha az bilinen sigorta şirketleri tarafından sigortalanan bu tür gemilerin varlığının potansiyel bir risk oluşturduğunu belirten Erdoğan, şunları ekledi: “Ana akım filo bloke edildi . . . teoride ise gölge filo geçiş yapabilir."

Boğazlardan Rus Gemileri Geçmeye Devam Ediyor

Financial Times tarafından bağımsız olarak doğrulanan sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch'ın bulguları, nakliye komisyoncularının Rusya'nın ham petrol taşımak ve AB'nin deniz yoluyla taşıma yasağını aşmak için 100'den fazla tankerden oluşan bir "gölge filo" kurduğu ve Boğazlardan yerini gizlemeye çalışarak geçmeye çalıştığı iddia edildi.

Ham petrol sevkiyatlarını bildiren bir hizmet olan TankerTrackers.com'un kurucu ortağı ve CEO'su Samir Medani, "Son aylarda [yaptırımlar için] tatbikat gibi görünen Rus tankerlerini gördük" dedi .

Balıkçılığı koruma çalışmalarının bir parçası olarak gizli deniz taşımacılığını izleyen GFW, 138 metre uzunluğundaki rafine yakıtlı bir tanker olan Kapitan Schemilkin'in Venezüella ve İran'ın öncülüğünü yaptığı gizleme tekniklerini kullanarak nasıl iki sefer yaptığını ortaya çıkardı. Her iki ülkenin de petrollerini ihraç etmesi yasaklandı.

Bulgulara göre gemi, bir ay sonra Kuzey Kıbrıs'taki Teknecik elektrik santralini ziyaret etmeden önce ilk olarak Mayıs'tan Temmuz'a kadar Malta yakınlarındaki bir açık deniz demirlemesini ziyaret etti. Her iki durumda da tanker, bir geminin konumunu sürekli olarak yayınlayan bir güvenlik cihazı olan Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) aracılığıyla, geminin Yunan sularında daireler çizdiğini gösteren yanlış konumlar yayınladı.

Kaynak: gdh haber merkezi

Podcast

Yazı Boyutu

Haberin görünümü bu boyutta görünücek. Göz yorgunluğu olmadan rahat okuma.

Haberi Paylaş

gdh gündem bülteni

Gündemin nabzını her sabah gelen kutunuzda yakalayın.

Türkiye ve dünyadan öne çıkan haberleri, arka plan analizleriyle birlikte doğrudan e-posta adresinize gönderiyoruz.

Ücretsiz · İstediğiniz an iptal

Gündem bültenine katılın

Kayıt ücretsiz; istediğin an abonelikten çıkabilirsin.

Tüm bültenleri gör

Şehrini seç

Haberi Paylaş

gdh'yi bir arkadaşınıza tavsiye etme ihtimaliniz 0-10 skalasında kaç olur?

Hiç tavsiye etmezdimKesinlikle tavsiye ederim