- Google, Suncatcher Projesi kapsamında ilk prototip yapay zeka uydusunu SpaceX'in Transporter-18 göreviyle uzaya gönderdi.
- Görevde veri merkezi düzeyindeki yapay zeka donanımlarının alçak Dünya yörüngesinde çalışıp çalışamayacağı test edilecek.
- Çiplerin radyasyon, uzay koşulları ve soğutma sorunları karşısındaki dayanıklılığı ölçülecek.
- Yörüngesel veri merkezleri fikri, uzay çöplüğü, uydu çarpışmaları ve astronomik gözlemleri etkileyebilecek ışık kirliliği konusunda tartışmalara da yol açıyor.
ABD'li teknoloji şirketi Google'ın Suncatcher Projesi kapsamında geliştirdiği prototip uydu, SpaceX'in Transporter-18 ortak uçuş göreviyle Kaliforniya'daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden fırlatıldı.
Daha önce Avrupa Uzay Ajansının PhiSat-1 görevi gibi çeşitli fırlatmalarda çevresel izleme amacıyla yapay zeka çipleri kullanılmıştı. Ancak Suncatcher görevinin, veri merkezi düzeyindeki yapay zeka işlemlerinin uzaya taşınabilirliğini test eden ilk görev olduğu belirtildi.
Google Mühendislik Direktörü Maria Biggs, projenin temelinde Güneş'ten elde edilebilecek bol enerjiden yararlanarak yörüngesel veri merkezleri üzerinden yapay zeka altyapısını ölçeklendirme fikrinin bulunduğunu söyledi.
Projenin başarılı olması halinde, Dünya yörüngesinde yapay zeka uydularından oluşan takımyıldızların kullanılmasının önünün açılabileceği değerlendiriliyor.
Yörüngesel veri merkezleri için rekabet büyüyor
Suncatcher Projesi, yapay zeka hesaplama altyapısının uzaya taşınmasına yönelik girişimlerin arttığı bir dönemde hayata geçiriliyor.
SpaceX'in yöneticisi Elon Musk da bu yıl ABD Federal İletişim Komisyonuna yaptığı başvuruda, yapay zeka için yörüngesel veri merkezleri olarak kullanılması planlanan 1 milyona kadar uydu fırlatma hedefini açıklamıştı.
Ancak bu tür projeler, alçak Dünya yörüngesindeki uydu sayısının önemli ölçüde artması nedeniyle çeşitli tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Eleştirmenler, milyonlarca uydunun çarpışma ve uzay çöplüğü riskini artırabileceğini savunurken, astronomlar da uyduların oluşturacağı ışık kirliliğinin gözlemleri olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
SpaceX'in Starlink ağı kapsamında Dünya yörüngesinde bulunan yaklaşık 16 bin aktif uydunun 11 binden fazlasını kontrol ettiği belirtiliyor.
Google uzaydaki yapay zeka donanımını test edecek
İlk Suncatcher görevinin temel hedeflerinden biri, yapay zeka donanımının uzay ortamına ne kadar dayanıklı olduğunu belirlemek olacak.
Bu kapsamda çiplerin uzay uçuşunun fiziksel koşullarına ve yüksek radyasyon seviyelerine karşı performansı takip edilecek.
Mühendisler ayrıca uzay boşluğunda hava akımının bulunmamasının donanımların soğutulmasını nasıl etkilediğini de inceleyecek. Özellikle yapay zeka işlemleri sırasında ortaya çıkan yüksek ısının donanım üzerinde oluşturabileceği riskler değerlendirilecek.
Google, uzayın ölçeklenebilir yapay zeka işlemleri için kullanılmasının kısa vadede gerçekleşmeyeceğini belirtiyor. Şirket, öncelikle donanımın yörüngede çalışmanın fiziksel ve öngörülemeyen zorluklarına dayanabileceğini kanıtlamayı hedefliyor.
İlk fırlatmayla birlikte hangi teknolojilerin başarılı olduğunu belirlemek, olası arıza noktalarını tespit etmek ve elde edilen verileri gelecekteki görevlere aktarmak amaçlanıyor.