- “Bizim nükleer silahımız yok ve olmayacak. Kullanmayı da planlamıyoruz. ABD ile müzakere bir çıkmaz yol.”
- (Fransa, Almanya, İngiltere), İran’ın 2015 anlaşmasına uymaması nedeniyle BM yaptırımlarını yeniden devreye sokmak için snapback sürecini başlattı.
- İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Avrupa’dan diplomatlarla ve UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi ile görüştü.
- Süreç sonuçsuz kalırsa pazar günü yaptırımlar otomatik olarak yürürlüğe girecek, İran’ın mal varlıkları dondurulacak ve balistik füze programı kısıtlanacak.
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, salı günü devlet televizyonunda yaptığı konuşmada ABD ile doğrudan müzakereleri kesin bir dille reddetti. Hamaney, “Washington sonucu önceden açıkladı: Nükleer faaliyetlerin ve uranyum zenginleştirmenin durdurulması. Bu bir müzakere değil, dayatma,” dedi.
Hamaney ayrıca İran’ın nükleer silah arayışında olmadığını tekrarlayarak, “Bizim nükleer silahımız yok ve olmayacak. Kullanmayı da planlamıyoruz,” ifadelerini kullandı.
Avrupa’nın snapback hamlesi
Fransa, Almanya ve İngiltere, Tahran’ın nükleer anlaşmanın şartlarına uymaması nedeniyle “snapback” mekanizmasını devreye soktu. Bu mekanizma, BM’de veto edilemeyecek şekilde tasarlanmış olup 30 gün içinde yaptırımların otomatik olarak yeniden yürürlüğe girmesini öngörüyor.
Almanya Dışişleri Bakanlığı, Arakçi ile yapılan görüşmeden sonra yaptığı açıklamada, İran’a “en geç birkaç gün içinde” UAEA’ya tam erişim sağlaması ve ABD ile doğrudan müzakerelere dönmesi çağrısında bulundu.
Diplomasi trafiği
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York’ta Fransa, Almanya ve İngiltere’den diplomatlarla görüştü. Ayrıca UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi ile de bir araya geldi. Ancak toplantılardan somut bir ilerleme çıkmadı.
Alman yetkililer, İran ile hafta sonuna kadar bir anlaşmaya varılmasının “son derece düşük ihtimal” olduğunu belirtiyor. Avrupa ülkeleri, İran’ın 400 kilogramı aşan yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını açıklaması halinde sürenin uzatılabileceğini söylüyor.
Sonuç ne olacak
Eğer anlaşmaya varılamazsa pazar günü yaptırımlar otomatik olarak yeniden devreye girecek. Bu durumda İran’ın yurt dışındaki mal varlıkları dondurulacak, silah anlaşmaları askıya alınacak ve balistik füze programı kısıtlanacak.
İran, programının barışçıl olduğunu vurgulasa da, Batılı ülkeler ve UAEA geçmişte Tahran’ın nükleer silah programı yürüttüğünü belirtiyor.