- Hırvatistan'ın girişimiyle Karadağ'ın üyelik müzakerelerini yıl sonuna kadar tamamlamasını öngören takvim, AB Zirvesi sonuç bildirgesi taslağından çıkarıldı.
- Zagreb yönetimi, Karadağ'dan savaş dönemi mağduriyetleri, kayıp kişiler, mülkiyet hakları, deniz sınırı ve “Jadran” gemisi gibi konularda adım atmasını istiyor.
- AB'ye yeni üye kabulü oy birliği gerektirdiğinden Hırvatistan'ın tutumu, Karadağ'ın katılım sürecinde kritik önem taşıyor.
- Karadağ, 33 müzakere faslından 21'ini geçici olarak kapatırken müzakereleri 2026 sonunda tamamlamayı ve 2028'de tam üyeliğe ulaşmayı hedefliyor.
Avrupa Birliği (AB) liderleri, Brüksel’de düzenlenen zirvenin ikinci gününde Karadağ’ın üyelik sürecini etkileyen önemli bir değişikliğe gitti. Hırvatistan’ın girişimiyle, Karadağ’ın müzakere fasıllarını yıl sonuna kadar geçici olarak kapatmasını ve katılım antlaşmasının hazırlanmasını hızlandırmasını öngören ifadeler sonuç bildirgesi taslağından çıkarıldı.
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic, zirve kapsamında gazetecilere yaptığı açıklamada değişikliği doğruladı. Plenkovic, “Kendi girişimimizle sonuç bildirgesini değiştirdik ve gerçekçi bir mesaj verdik. Karadağlı meslektaşlarımıza Hırvatistan ile görüşmelere sıkı sarılmaları mesajını verdik.” ifadelerini kullandı.
Hırvatistan çözülmemiş meselelerin giderilmesini istiyor
Plenkovic, iki ülke arasındaki görüşmelerin Karadağ Dışişleri Bakanı Ervin İbrahimovic ile Hırvatistan Dışişleri Bakanı Gordan Grlic Radman tarafından yürütüldüğünü belirterek, bazı meselelerin çözüme kavuşturulmasını istedi.
Bazı AB üyesi ülkelerin Hırvatistan'a baskı yaptığı yönündeki iddialara da yanıt veren Plenkovic, 10 yıldır görev yaptığı süre boyunca hiçbir konuda baskı altında kalmadığını savundu. Plenkovic, “Hiçbir baskı olmadı, aksine sonuçta pek çok ülke anlayış gösterdi.” dedi.
Hırvatistan'ın kendi AB üyelik sürecinde 2007-2009 döneminde yaşadığı engellemeler nedeniyle 3-4 yıl kaybettiğini ileri süren Plenkovic, ülkesinin Karadağ'a karşı yapıcı bir yaklaşım benimsediğini söyledi.
Karadağ'ın 2012'den bu yana devam eden üyelik müzakerelerini desteklediklerini, AB müktesebatını paylaştıklarını ve her konuda yardımcı olduklarını belirten Plenkovic, buna rağmen çözülmesi gereken konulardaki beklentilerini son yıllarda defalarca dile getirdiklerini kaydetti.
Hırvatistan'ın Karadağ'dan 8 talebi bulunuyor
Hırvatistan, Karadağ'ın AB'ye katılım sürecine ilişkin tutumunu ortaya koyan bir belgeyi AB üyesi ülkelere ve Birlik kurumlarına iletti. Belgede yer alan 8 talebin 6'sı yargı ve temel haklara ilişkin 23. fasıl, 2'si ise dış, güvenlik ve savunma politikasını kapsayan 31. fasıl kapsamında bulunuyor.
Hırvat basınında yer alan bilgilere göre Zagreb yönetiminin talepleri arasında, 1990'lardaki savaş sırasında Karadağ'daki Morinj kampında tutulan eski Hırvat mahkumlara tazminat ödenmesi ve kayıp 14 kişinin bulunması yer alıyor.
Talepler arasında ayrıca savaş suçlularının yargılanması, Hırvat ailelerin mülkiyet haklarının korunması, Morinj'de bir anma alanı oluşturulması, Kotor'daki bir yüzme havuzunun adının değiştirilmesi, deniz sınırının belirlenmesi ve “Jadran” gemisinin Hırvatistan'a iade edilmesi bulunuyor.
Karadağ'ın 2028 hedefi belirsizlikle karşı karşıya
AB'ye yeni üye kabul edilmesi için tüm üye ülkelerin oy birliği gerektiğinden, Hırvatistan'ın onayı Karadağ'ın üyelik sürecinde belirleyici önem taşıyor. Bu durum, Zagreb yönetiminin taleplerini Karadağ'ın katılım müzakereleri açısından kritik hale getiriyor.
AB ile üyelik müzakerelerine 2012'de başlayan Karadağ, 33 müzakere faslından 21'ini geçici olarak kapattı. Birliğe katılım sürecinde en ileri düzeydeki aday ülke olarak değerlendirilen Karadağ, müzakereleri 2026 yılı sonuna kadar tamamlamayı ve 2028'de AB'ye tam üye olmayı hedefliyordu.
Ancak zirve sonuç bildirgesinden çıkarılan takvim, müzakerelerin yıl sonuna kadar tamamlanmasına yönelik siyasi desteğin metindeki ifadesini ortadan kaldırdı. Karadağ'ın üyelik sürecinin ilerlemesi, Hırvatistan ile yaşanan sorunların çözülmesine ve AB üyelerinin uzlaşmasına bağlı olmaya devam ediyor.