- Gazeteci-yazar Mine Kırıkkanat'ın Sinek Sarayı eseri üzerinden açtığı davada, Elif Şafak'ın Bit Palas romanındaki intihal mahkemece tescillendi.
- Romanlar arasındaki mekan, karakter kurguları ve olay akışındaki çarpıcı benzerlikler bilirkişi raporlarıyla suçüstü belgeleri olarak dosyaya girdi.
- Şafak'ın Pinhan, İskender ve On Dakika Otuz Sekiz Saniye gibi birçok eserinde de dünyaca ünlü yazarların kurgusal şablonlarını kopyaladığı öne sürülüyor.
- Yazarın edebi kariyeri, özgün kurgulardan ziyade başka yazarların emekleri üzerinden şekillendirilen bir "yapısal klonlama" süreci olmakla eleştiriliyor.
İngiltere'nin en köklü ve prestijli kurumlarından biri olan Kraliyet Edebiyat Derneği'nin (RSL) başkanlık koltuğuna, kariyeri boyunca sistematik intihal iddialarıyla anılan Elif Şafak oturtuldu. Bağımsız edebiyat eleştirmenleri ve Türk yargısı tarafından verilen tescilli kararlar, uluslararası başarıların ardında büyük bir telif ihlali ağının yattığını gösteriyor.
Sinek Sarayı'ndan Bit Palas'a kopyalama mahkeme kararıyla kanıtlandı
Mine Kırıkkanat'ın 1990 basımı Sinek Sarayı romanını kopyaladığı gerekçesiyle Elif Şafak'ın Bit Palas eserine açtığı dava, İstinaf Mahkemesi'nde Kırıkkanat'ın zaferiyle sonuçlandı. Bilirkişilerin yaptığı incelemelerde, kitabın henüz ilk 60 sayfasında dahi basit bir esinlenmeyi aşan açık kopyalama unsurları tespit edildi.
Eser isimlerindeki "Sinek Sarayı" ve "Bit Palas" kelime benzerliğinin yanı sıra kurgusal karakterler mekanik bir şekilde dönüştürülerek kullanıldı. Sinek Sarayı'nda yer alan cüce kapıcı ve dev oğlu karakterleri Bit Palas'ta dev kapıcı kadın ve cüce oğluna çevrilirken, Güher ve Süher adındaki ikizler ise ikiz berberler yapıldı. Her iki romanın da Beyoğlu'ndaki Art Nouveau tarzı bir binada geçmesi ve benzer bir finalle sonlanması kopyalamanın boyutunu ortaya koydu.
Farklı eserlerde de uluslararası yazarların kurguları kopyalandı
Elif Şafak hakkındaki intihal iddiaları yalnızca Bit Palas romanıyla sınırlı kalmıyor. Yazarın 1997 çıkışlı Pinhan adlı eserinin, Jeanette Winterson'ın 1989 tarihli Sexing the Cherry romanının yapısal bir kopyası olduğu akademisyenler tarafından ifade ediliyor. İsimlerin silinmesi, cinsiyet akışkanlığı ve mistisizm ögeleri Winterson'ın formülünden aktarılıyor.
2011 yılında yayımlanan İskender romanının ise Zadie Smith'in 2000 tarihli White Teeth eserindeki ana karakter şablonlarını doğrudan taşıdığı belirtiliyor. Ayrıca On Dakika Otuz Sekiz Saniye romanında Kahraman Çayırlı'nın kurgusu, Ustam ve Ben eserinde ise Jose Saramago'nun "Filin Yolculuğu" teması kullanılarak benzer bir klonlama yöntemi uygulandığı savunuluyor.
Uluslararası unvanlar ve edebi aklama mekanizması
Yargı kararlarına ve edebiyat dünyasından yükselen sert eleştirilere rağmen Elif Şafak'ın uluslararası alanda ödüllendirilmesi büyük bir çelişki olarak değerlendiriliyor. Kraliyet Edebiyat Derneği gibi saygın bir kurumun yönetimine getirilmesi, edebi bir başarıdan ziyade bir aklama operasyonu olarak nitelendiriliyor.
Bağımsız eleştirmenler, yaldızlı ödüllerin ve unvanların telif ihlallerini gizleyemeyeceğini vurguluyor. Şafak'ın kariyeri boyunca sürdürdüğü iddia edilen bu yöntem, modern edebiyat tarihinin en tartışmalı süreçlerinden biri olmaya devam ediyor.
