- İngiltere, AB ile tarım-gıda ürünlerinde sınır kontrollerini kaldıracak bir anlaşmayı 2026 başında tamamlamak istiyor.
- Hükümet, süpermarket fiyatlarında düşüş sağlayarak Brexit sonrası kazanımları seçmene göstermek istiyor.
- 2026 başında devreye girecek AB karbon sınır vergisine (CBAM) karşılık emisyon ticareti bağlantısı da aynı döneme yetiştirilmeye çalışılıyor.
- Sınır kontrollerinin maliyet yarattığını vurgulayan sanayi temsilcileri süreci memnuniyetle karşıladı ve hızla ilerlenmesi çağrısı yaptı.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Brexit sonrası Avrupa Birliği ile ilişkilerde yeni bir sayfa açmak istiyor. Bu doğrultuda, İngiltere hükümeti, AB ile tarım ve gıda ürünleri ticaretinde sınır kontrollerini kaldıracak bir anlaşmayı 2026'nın ilk aylarında sonuçlandırmayı hedefliyor.
Hükümetin amacı, bu adım sayesinde süpermarketlerde fiyatların düşmesini sağlayarak, Brexit’in yeniden yapılandırılmasından doğrudan fayda sağlandığını seçmene gösterebilmek.
AB ile sınır kontrolleri kalkacak mı?
Avrupa Komisyonu, çarşamba günü, canlı bitki ve hayvansal ürünlerde sınır kontrollerini kaldırmayı amaçlayan “saniter ve fitosaniter (SPS)” anlaşması için taslak müzakere planını yayımladı.
AB, bu yolla İngiltere’nin AB standartlarına kısmen uyum göstermesi karşılığında, ürünlerin sınırda denetime tabi tutulmadan ticaretine izin vermeyi planlıyor.
İngiltere tarafında ise hükümet, müzakerelerin bu sonbaharda başlamasını ve 2026 başında tamamlanmasını istiyor. Sürece yakın üst düzey bir İngiliz yetkili, anlaşmanın seçime yaklaşmadan önce sonuçlarının halk tarafından görülmesinin siyasi açıdan önemli olduğunu vurguladı.
Karbon vergisi baskısı da var
Müzakerelerin bir diğer ayağını, Birleşik Krallık ile AB'nin emisyon ticareti sistemlerini (ETS) birbirine bağlamaya yönelik görüşmeler oluşturuyor. Bu bağlantı, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek olan AB’nin karbon sınır vergisi (CBAM) nedeniyle aciliyet kazanmış durumda. Anlaşmaya varılamazsa, İngiliz çelik sektörü başta olmak üzere birçok ihracatçı ciddi maliyetlerle karşı karşıya kalacak.
Aynı üst düzey yetkili, emisyon ticareti görüşmelerinin 2026 öncesinde sonuçlanamaması halinde, geçici bir özel düzenleme ya da AB'nin CBAM uygulamasında erteleme yapması gibi ara formüllerin değerlendirildiğini aktardı.
Sektör temkinli ama umutlu
İngiltere’de bahçecilik ve süs bitkileri sektörünü temsil eden Fran Barnes, planlanan tarım-gıda anlaşmasının “daha erken bile gelebilseydi çok memnun edici olacağını” söyledi.
Mevcut sınır rejiminin maliyetli ve belirsiz olduğunu ifade eden Barnes, sürecin hızla ve sektörle iş birliği içinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
AB: Siyasi irade net
Avrupa Birliği’nin İngiltere Büyükelçisi Pedro Serrano, POLITICO’ya yaptığı açıklamada, “Tüm bu müzakere yetkileri üzerinde çalışılıyor ve mümkün olan en erken sürede tamamlanmaları için güçlü bir siyasi irade mevcut” dedi.
Önümüzdeki aylarda, elektrik ticaretinin iyileştirilmesi gibi diğer başlıkları kapsayan müzakere yetki belgelerinin de yayımlanması bekleniyor.