- Kral Charles, köleliğin tarihsel mirasının gelecek hafta Antigua ve Barbuda’da yapılacak İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinde tartışılacağını açıkladı.
- Bahamalar Ulusal Tazminat Komitesi, kralın sözlerinin resmî özür ve somut adım beklentisini karşılamadığını belirtti.
- Karayip ülkeleri İngiltere’den kölelik ve sömürgecilik nedeniyle özür, tazminat görüşmeleri ve kültürel eserlerin iadesi gibi adımlar bekliyor.
- 56 üyeli İngiliz Milletler Topluluğu’nun büyük bölümü geçmişte Britanya İmparatorluğu’nun sömürgesi olan ülkelerden oluşuyor. Kölelik nedeniyle tazminat talebi, son yıllarda bölgesel gündemde daha fazla yer tutuyor.
İngiltere Kralı Charles, dokuz günlük Karayipler turunun ilk durağı olan Bahamalar’da yaptığı konuşmada, köleliğin yol açtığı tarihsel acıların tanınması gerektiğini söyledi.
Charles, Bahamalar’daki bir gençlik etkinliğinde ülkenin kültürel mirasına değinerek, bugünkü Bahama kültürünün en umut verici ve canlı unsurlarının bir bölümünün karanlık bir geçmişten doğduğunu ifade etti.
İngiliz hükümdar, geçmişte yaşananların kabul edilmesinin bugünün başarılarını kutlamaya ve gelecek için yeni fırsatlar oluşturmaya engel olmadığını belirtti.
Charles ayrıca, köleliğin mirasına ilişkin konuların gelecek hafta Antigua ve Barbuda’da düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı’nda ele alınacağını doğruladı. Zirveye, Charles’ın yanı sıra topluluğa üye ülkelerin liderlerinin katılması bekleniyor.
Bahamalar’daki tazminat komitesinden tepki
Kralın açıklamaları, kölelik döneminin sonuçlarının giderilmesini isteyen çevrelerin beklentilerini karşılamadı.
Bahamalar Ulusal Tazminat Komitesi, Charles’ın sözlerinin adaletin gerektirdiği adımlardan uzak kaldığını savundu. Komite, Bahama kültürünün yalnızca geçmişte yaşanan acıların ürünü olarak değerlendirilmesine de itiraz etti.
Komiteye göre ülkenin kültürel kimliği, kölelik ve sömürgecilik dönemindeki baskılara rağmen toplumun hayatta kalma iradesini, yaratıcılığını ve kendi geleceğini şekillendirme gücünü yansıtıyor.
Komite Başkanı Niambi Hall Campbell-Dean, İngiliz kraliyet ailesinin geçmişteki rolüne ilişkin daha açık bir değerlendirme yapılması ve resmî özür verilmesi gerektiğini savundu. Campbell-Dean, kralın kültürel mirasa yönelik olumlu ifadelerinin, tarihsel sorumluluk ve bu sorumluluğun nasıl giderileceği sorularına yanıt vermediğini belirtti.
Karayip Topluluğu Tazminat Komisyonu Başkanı Hilary Beckles da bölgenin önceliğinin, geçmişte yaşananların kabul edilmesine dayalı bir adalet süreci olduğunu vurguladı.
Karayip ülkeleri İngiltere’den ne istiyor?
Karayipler’deki tazminat tartışması yalnızca tarihsel olayların tanınmasıyla sınırlı değil. Bölgedeki bazı hükümetler ve sivil toplum kuruluşları, İngiltere’nin köle ticaretindeki rolünü kabul etmesinin yanı sıra resmî özür dilemesini ve tazminat müzakerelerine başlamasını talep ediyor.
Talepler arasında geçmişte bölgeden götürülen kültürel eserlerin iadesi ve köleliğin günümüze uzanan ekonomik ve toplumsal sonuçlarının giderilmesine yönelik adımlar da bulunuyor.
Guyana Devlet Başkanı Mohamed Irfaan Ali, Charles’ın köleliği insanlık tarihinin en karanlık dönemlerinden biri olarak tanımasının önemli olduğunu, ancak resmî özrün atılması gereken bir sonraki adım olduğunu söyledi.
Jamaika da tazminat meselesini daha ileri bir aşamaya taşıdı. Ülke, eylül ayında İngiltere’ye kölelik nedeniyle 10 milyar dolarlık tazminat talebini içeren bir başvuru iletti. Bu girişim, Karayipler’deki tazminat mücadelesinin diplomatik açıklamaların ötesine geçerek hukuki zeminde de sürdüğünü gösteriyor.
İngiliz hükümeti resmî özür ve tazminata mesafeli
Charles’ın kölelik mirasını zirvede gündeme getireceğini açıklaması, İngiltere’nin resmî özür dileyeceği veya mali tazminat ödemeyi kabul edeceği anlamına gelmiyor.
İngiliz hükümetinin mevcut politikası, tarihsel köle ticaretinin yol açtığı zararların kabul edilmesine ve konunun ortaklarla görüşülmesine dayanırken, geçmişteki eylemler nedeniyle mali tazminat ödenmesine karşı çıkıyor.
Buckingham Sarayı da kralın Karayipler turunun temel amacının günümüzdeki ortaklıkları ve gelecekteki fırsatları öne çıkarmak olduğunu belirtti.
Bununla birlikte açıklamada, Charles’ın geçmişin en utanç verici yönlerini anlamaya ve bu konuda farkındalık oluşturmaya yönelik uzun süredir devam eden çabasının ziyaret sırasında da yansıtılacağı ifade edildi.
Dolayısıyla zirvede kölelik mirasının ele alınması beklenirken, resmî özür veya tazminat konusunda somut bir karar çıkıp çıkmayacağı belirsizliğini koruyor.
İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinde gözler Karayip liderlerinde
Charles ve Kraliçe Camilla’nın Bahamalar ve Guyana’yı kapsayan ziyaretinin ardından Antigua ve Barbuda’ya geçmesi ve 1-4 Kasım tarihlerinde düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı’na katılması planlanıyor.
Toplam 56 üyeli topluluğun büyük bölümünü geçmişte Britanya İmparatorluğu’nun sömürgesi olan ülkeler oluşturuyor. Zirvenin gündeminde ticaret, kalkınma ve iklim değişikliği gibi konuların yanı sıra kölelik ve sömürgecilik döneminin sonuçlarının da yer alması bekleniyor.
Karayip liderlerinin toplantıda tazminat taleplerini yeniden gündeme getirmesi beklenirken, Charles’ın açıklaması tartışmanın en azından siyasi ve diplomatik düzeyde ele alınacağının işareti olarak görülüyor.
Zirvenin temel sınavı, tarihsel adaletsizliklerin tanınmasının ötesine geçilip geçilemeyeceği olacak. Karayip ülkeleri somut adımlar talep ederken, İngiliz hükümetinin resmî özür ve mali tazminat konusundaki tutumunda şimdilik değişiklik görünmüyor.