- İngiltere'de berber dükkanlarının nüfusa oranı son 10 yılda iki kattan fazla artarken, özellikle "Turkish Barber" tabelalı işletmeler ülke genelinde yaygınlaştı.
- Reform UK, bazı berberlerin uyuşturucu ticareti ve yaklaşık 1 milyar sterlinlik kara para aklama faaliyetlerinde paravan olarak kullanıldığını savunuyor.
- Reform UK lideri Nigel Farage, Türk berberlerin "her yerde ortaya çıktığını" söyleyerek sektörü sık sık gündeme taşıyor.
- İşçi Partili Bakan Miatta Fahnbulleh, Türk berberlerin hedef alınmasını "bölücü siyaset" ve "köpek düdüğü siyaseti" olarak nitelendirerek sorunun etnik kimlikte değil, İngiliz şehir merkezlerinin ekonomik gerilemesinde olduğunu savunuyor.
İngiltere'nin kent merkezlerinde son yıllarda dikkat çeken değişimlerden biri, geleneksel mağazaların yerini berber dükkanlarının alması oldu.
Özellikle "Istanbul Barber", "Turkish Barber" ve "Traditional Turkish Shave" gibi tabelalarla faaliyet gösteren işletmelerin sayısındaki artış, artık yalnızca ticari bir dönüşüm olarak değil, siyasi bir tartışma konusu olarak da ele alınıyor.
Verilere göre İngiltere'de berber dükkanlarının nüfusa oranı son 10 yılda yaklaşık altı katlık artış gösterdi.
Financial Times da Türk berberlerin İngiliz yüksek caddelerindeki hızlı yayılışını daha önce incelemiş ve sektörün ülke genelinde belirgin biçimde büyüdüğüne dikkat çekmişti.
"Bazıları kara para için kullanılıyor"
Tartışmanın siyasi ayağında Reform UK bulunuyor.
Parti, bazı berber dükkanlarının kara para aklama ve uyuşturucu ticareti için kullanıldığını ileri sürüyor. İngiltere'de yaklaşık 1 milyar sterlinlik kara para aklama operasyonunun bu tür işletmeler üzerinden yürütüldüğüne ilişkin iddiaların siyasette gündeme taşındığı belirtiliyor.
Reform UK lideri Nigel Farage da daha önce Türk berberleri doğrudan hedef alan açıklamalar yapmıştı.
Farage, berberlerin "her yerde ortaya çıktığını" söylemiş ve bazı dükkanların müşteri olmamasına rağmen yalnızca nakit ödeme aldığını öne sürmüştü. Hatta bazı işletmelerin uyuşturucu ve kara para faaliyetleri için paravan olduğu iddiasında bulunmuştu.
Ancak bu açıklamalar, İngiltere'deki bütün Türk berberlerin yasa dışı faaliyetlerle bağlantılı olduğu anlamına gelmiyor. Tartışmanın önemli bölümünü, sektördeki belirli işletmelere yönelik denetim ve suç iddiaları oluşturuyor.
"Türk berber ihbar hattı" önerisi
Reform UK'nin tartışmalı önerilerinden biri de "Türk berber ihbar hattı" oluşturulması.
Parti, yüksek caddelerde faaliyet gösteren ve yasa dışı faaliyetlerden şüphelenilen işletmelerin bildirilmesini sağlayacak bir mekanizma oluşturulmasını savunuyor.
Bu öneri, muhalifler tarafından işletmelerin etnik köken üzerinden sınıflandırılması ve Türk toplumunun hedef gösterilmesi riski nedeniyle eleştiriliyor.
Hükümet: "Sorun insanların ten rengi değil"
İşçi Partisi hükümeti ise Reform UK'nin yaklaşımına sert tepki gösteriyor.
İngiltere'nin Devolution, Faith and Communities Bakanı Miatta Fahnbulleh, Farage'ın Türk berberlere yönelik söylemlerinin "dog-whistle racism" yani örtülü biçimde ırksal mesaj veren bir siyasi söylem olduğunu savundu.
Fahnbulleh'e göre İngiltere'nin yüksek caddelerindeki asıl problem, işletme sahiplerinin etnik kökeninden ziyade 15 yıllık ekonomik gerileme, boş dükkanlar ve yetersiz kamu yatırımları.
Bakan, Reform UK'nin sorunları çözmek yerine "farklı olan insanları suçladığını" söyledi.
İngiltere'nin yüksek caddeleri neden değişiyor?
Türk berberlerin sayısındaki artış, İngiltere'nin şehir merkezlerinde yaşanan daha geniş ekonomik dönüşümün bir parçası.
Son yıllarda banka şubeleri, seyahat acenteleri, büyük mağazalar ve diğer geleneksel işletmeler birçok kent merkezinden çekildi.
Yerlerine daha düşük başlangıç maliyetiyle açılabilen berberler, güzellik salonları, indirim mağazaları ve benzeri küçük işletmeler geldi.
Local Data Company verilerine göre İngiltere'de berber dükkanlarının nüfusa oranı son 10 yılda 10 bin kişi başına 3,1 dükkana yükseldi. Bu oran, diğer birçok perakende sektöründeki işletme kapanışlarının aksine artış gösterdi.
Dolayısıyla tartışmanın bir boyutu da "Neden bu kadar çok Türk berber açılıyor?" sorusundan ziyade "Neden İngiltere'nin geleneksel mağazaları kapanıyor ve bu boşlukları berberler dolduruyor?" sorusuna dayanıyor.
Berberler suçlamalara tepki gösteriyor
Sektörde çalışan Türk berberler ise genellemeden rahatsız.
Glasgow'da faaliyet gösteren Türk berber Ali Ghasr, Farage'ın açıklamalarının sektöre zarar verdiğini söyledi.
Ghasr, işletmesinde kartla ödeme kabul edildiğini ve dükkânının yoğun müşteri trafiğine sahip olduğunu belirterek Türk berberlerin tamamının "sahte işletme" veya vergi kaçıran kuruluşlar gibi gösterilmesinin haksız olduğunu savundu.
Ghasr, Farage'ın neden özellikle Türk berberleri hedef aldığını anlamadığını da ifade etti.
Hatta tepkisini mizahi bir kampanyaya dönüştürerek dükkânını Farage'ın farklı saç modellerinin yer aldığı görsellerle donattı.
Farage'ın sözleri daha önce de tepki çekmişti
Farage'ın Türk berberlere yönelik söylemleri yeni değil.
Reform UK lideri daha önce berberlerin nakit ağırlıklı çalıştığını, müşteri bulunmadığını ve bazı işletmelerin yasa dışı faaliyetler için kullanıldığını iddia etmişti.
Bu açıklamalar özellikle Türk berber sahipleri tarafından tepkiyle karşılanırken, bazı hükümet yetkilileri de Farage'ı belirli bir göçmen topluluğunu siyasi hedef haline getirmekle suçladı.
Öte yandan Reform UK, kendisine yöneltilen ırkçılık suçlamalarını reddediyor ve hedefinin yasa dışı faaliyet gösteren işletmeler olduğunu savunuyor.
Asıl tartışma: Suçla mücadele mi, etnik hedef gösterme mi?
İngiltere'deki tartışmanın iki farklı ekseni bulunuyor.
Birinci taraf, bazı işletmelerde kara para aklama veya başka suç faaliyetleri olduğuna ilişkin iddiaların etkin biçimde soruşturulması gerektiğini savunuyor.
İkinci taraf ise suçla mücadele edilmesinin belirli bir etnik kökene sahip işletmeleri topluca şüpheli göstermek anlamına gelmemesi gerektiğini vurguluyor.
İşçi Partisi hükümetinin yaklaşımı ikinci noktaya odaklanırken Reform UK, özellikle şehir merkezlerindeki işletme yapısının değişimini daha geniş bir yasa dışı ekonomi ve göç politikası tartışmasının parçası olarak ele alıyor.
Türk berberlerin yükselişi İngiltere'de neden dikkat çekiyor?
Türk berberlerin başarısının yalnızca göçmen nüfusla açıklanamayacağına da dikkat çekiliyor.
Sektörün sunduğu geleneksel usturalı tıraş, sıcak havlu, sakal bakımı ve saç tasarımı gibi hizmetlerin İngiltere'de özellikle erkek müşteriler arasında popülerleşmesi, işletmelerin hızla çoğalmasının ekonomik nedenleri arasında gösteriliyor.
Ayrıca görece düşük işletme maliyetleri ve hizmetlere yönelik sürekli talep, berberliği küçük girişimciler açısından cazip bir sektör haline getiriyor.
"Türk berber savaşı" büyürken gözler siyasette
İngiltere'de Türk berberlerin sayısındaki hızlı artış, artık yalnızca bir ticari başarı hikâyesi olmaktan çıkmış durumda.
Reform UK, sektördeki bazı işletmeler üzerinden kara para ve suçla mücadele çağrısı yaparken, hükümet bu söylemin Türk toplumunu ve göçmen işletmecileri topluca zan altında bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Tartışmanın önümüzdeki dönemde büyümesi beklenirken, İngiltere'nin önündeki temel soru şu: Yasa dışı faaliyet gösteren işletmelerle mücadele nasıl yapılacak ve bu mücadele, yasalara uygun çalışan binlerce Türk berberi hedef göstermeden nasıl yürütülecek?