- İran güçlerinin Bulgaristan ve Kıbrıs’taki ABD bağlantılı askeri varlıklarını olası hedefler arasında değerlendirdiği öne sürüldü.
- İran yönetimine yakın kaynaklardan biri, ABD’nin İran’ın kritik altyapısını vurması halinde çatışmanın Avrupa’ya yayılabileceğini söyledi.
- Tahran’ın, gerilimin tırmanması halinde Hürmüz Boğazı’ndaki denizaltı fiber optik kablolarına saldırma ihtimalini de değerlendirdiği bildirildi.
- RUSI araştırmacısı Sidharth Kaushal, İran’ın Avrupa’ya yönelik füze tehdidinin “gerçek ancak sınırlı” olduğunu belirtti.
İran yönetimine yakın iki kaynağın Financial Times'a verdiği bilgilere göre Tahran, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemesi halinde çatışmayı Ortadoğu dışına taşıma seçeneklerini değerlendiriyor.
Kaynaklar, İran güçlerinin özellikle Güneydoğu Avrupa'daki Amerikan askeri varlıklarını olası misilleme hedefleri arasında değerlendirdiğini söyledi.
Bu kapsamda Bulgaristan ve Güney Kıbrıs'ın adı öne çıktı.
Bulgaristan ve Güney Kıbrıs hedef listesinde
İran'ın değerlendirdiği ülkeler arasında Bulgaristan bulunuyor. Bulgaristan, geçen ay ABD uçaklarının yakıt ikmali amacıyla Bezmer Hava Üssü'nü kullanmasına izin vermişti.
İran yönetimine yakın kaynaklardan biri, bu nedenle Bulgaristan'daki ABD bağlantılı askeri varlıkların olası hedefler arasında değerlendirildiğini belirtti.
Kaynaklardan biri ayrıca Güney Kıbrıs'ın da olası hedeflerden biri olduğunu söyledi. Güney Kıbrıs'taki İngiliz Akrotiri Üssü, mart ayında bir insansız hava aracı saldırısına maruz kalmıştı. Batılı yetkililer o dönemde saldırıda İran'ın bölgesel vekil güçlerinden birinin rolünden şüphelenmişti.
“Yanıtımızın sınırı olmayacak”
İran yönetimine yakın kaynaklardan biri, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında aşırıya kaçması halinde Tahran'ın vereceği karşılığın “sınırı olmayacağını” söyledi.
Kaynak, İran'ın “her ne pahasına olursa olsun” kendisini savunacağını ve savaşın Ortadoğu'nun dışına taşarak Avrupa'ya ulaşabileceğini öne sürdü.
Ancak bu ifadelerin İran hükümetinin resmi bir kararı değil, yönetim çevrelerine yakın kaynakların değerlendirmeleri olduğu vurgulanıyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki fiber kablolar da gündemde
İran'ın değerlendirdiği seçeneklerin yalnızca askeri üslerle sınırlı olmadığı bildirildi.
Kaynaklara göre Tahran, çatışmanın tırmanması halinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen denizaltı fiber optik kablolarına yönelik saldırı ihtimalini de değerlendirdi.
Bu tür bir saldırı, bölgedeki iletişim altyapısı açısından önemli sonuçlar doğurabilecek bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
İran’ın uzun menzilli saldırı kapasitesi tartışılıyor
İran'ın Avrupa'daki hedefleri vurma kapasitesine ilişkin ise uzmanlar daha temkinli.
Londra merkezli Royal United Services Institute (RUSI) araştırmacısı Sidharth Kaushal, İran'ın Avrupa'ya yönelik füze tehdidinin “gerçek ancak sınırlı” olduğunu belirtti.
Kaushal'a göre İran'ın orta menzilli balistik füzeleri Güney ve Güneydoğu Avrupa'daki bazı Amerikan hedeflerine ulaşabilir ancak daha uzak mesafelerde etkili ve yüksek hassasiyetli saldırılar gerçekleştirmek daha zor.
International Institute for Strategic Studies'ten Douglas Barrie de İran'ın bu yıl Diego Garcia'ya yönelik girişimlerinin, Tahran'ın 2 bin kilometrenin üzerindeki menzillere ulaşabilen silahlara sahip olduğuna işaret ettiğini belirtti. Ancak bu silahların kaç adet olduğu ve İran'ın bunları gerçekten kullanıp kullanmayacağının belirsiz olduğunu söyledi.
Diego Garcia ve Ürdün saldırıları
Financial Times'a konuşan kaynaklar, İran'ın uzak mesafedeki hedeflere yönelik kapasitesinin son dönemde arttığını savundu.
İran'ın geçen ay Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia'da bulunan ABD-İngiltere ortak askeri üssüne yönelik saldırı girişiminde bulunduğu, füzelerin hedeflerine ulaşmadığı aktarıldı. Üs, İran'dan yaklaşık 4 bin kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Kaynaklar ayrıca geçen ay Ürdün'deki bir ABD üssüne düzenlenen ve üç Amerikan askerinin öldüğü saldırıyı, İran'ın şimdiye kadarki en isabetli uzun menzilli saldırılarından biri olarak değerlendirdi.
İran'a yakın kaynaklardan biri bu saldırının Avrupa'ya da mesaj niteliğinde olduğunu savundu.
Tahran doğrudan saldırı yerine vekilleri kullanabilir
Uzmanlar ise İran'ın Avrupa'daki hedeflere doğrudan saldırmak yerine bölgedeki müttefik ve vekil güçleri kullanmasının daha olası olabileceğini belirtiyor.
RUSI araştırmacısı Kaushal, İran'ın uzun menzilli füze kapasitesinin sınırlılıkları nedeniyle Irak'taki Şii milisler, Hizbullah ve Husiler gibi bölgesel aktörler üzerinden hareket etmesinin Tahran açısından daha verimli olabileceğini söyledi.
ABD-İran görüşmeleri yeniden çıkmaza girdi
Gelişme, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların yeniden tıkanmasıyla aynı dönemde yaşandı.
Haziran ayında imzalanan ABD-İran mutabakatı, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin yeniden yükselmesiyle bozuldu. Taraflar birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlarken, boğazın yeniden açılması ve daha kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılması için yürütülen diplomatik girişimlerden sonuç alınamadı.
Trump da salı günü İran'la herhangi bir görüşmenin yapılmadığını veya planlanmadığını söyledi.
İran’da sertlik yanlılarının etkisi artıyor
Financial Times'ın kaynaklarına göre İran'da savaşın yeniden başlamasının “ne zaman olacağı” tartışması giderek güçleniyor.
İran'ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney, geçen hafta güvenlik ve askeri makamlara sertlik yanlısı isimleri getirdi. Bu isimler arasında eski Devrim Muhafızları komutanı Muhsin Rızai de bulunuyor.
Bu değişiklik, Tahran'ın Washington'la diplomatik uzlaşma arayışından ziyade daha sert bir güvenlik politikası izleyebileceği şeklinde yorumlanıyor.
Savaşın Avrupa’ya yayılma riski
FT'nin haberinde yer alan değerlendirmeler, İran'ın Avrupa'daki ABD askeri varlıklarını hedef alma seçeneğini henüz gerçekleşmiş bir saldırı planı olarak değil, olası bir ABD saldırısına karşı değerlendirilen misilleme seçeneklerinden biri olarak ortaya koyuyor.
Bununla birlikte Bulgaristan ve Kıbrıs'ın adının geçmesi, Hürmüz Boğazı'ndaki fiber altyapının hedef alınabileceğine ilişkin iddia ve İran'ın uzun menzilli füze kapasitesindeki gelişmeler, mevcut çatışmanın Ortadoğu sınırlarını aşma riskine ilişkin endişeleri artırıyor.