İran, hava kuvvetlerinin modernizasyonu kapsamında Rusya'dan tedarik etmeyi planladığı Su-35 savaş uçaklarının teslimatında gecikme yaşandığını resmen doğruladı.
İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekraminiya, 31 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, Rusya ile Su-35 savaş uçaklarının satın alınmasına yönelik sözleşmelerin birkaç yıl önce imzalandığını ancak uçakların henüz teslim edilmediğini belirtti.
Ekraminiya, teslimatların ABD ve İsrail ile devam eden savaşın ardından gerçekleştirilmesinin beklendiğini ifade ederken kesin bir tarih paylaşmadı.
İran, Su-35 savaş uçaklarını savaş öncesinde teslim alamadı
İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekraminiya, Su-35 tedarik programına ilişkin açıklamasında İranlı pilotların Rusya'daki intibak eğitimlerini tamamladığını bildirdi.
Ancak eğitim faaliyetlerine rağmen savaş başlamadan önce İran Hava Kuvvetleri bünyesinde operasyonel bir Su-35 birliği oluşturulamadı.
İranlı yetkililer, Su-35 savaş uçaklarının satın alındığını daha önce de doğrulamıştı. İranlı General Ali Şadmani, 27 Ocak 2025 tarihinde Rusya'dan Su-35 tedarik edildiğini açıklamıştı.
Son açıklama, Kasım 2024'te ilk 2 adet Su-35SE savaş uçağının İran'a teslim edildiği yönündeki önceki iddialarla da çelişiyor.
İran'ın Su-35 siparişi 48 uçağa kadar çıkabilir
İran'ın Su-35 tedarik programı başlangıçta 25 adet savaş uçağını kapsıyordu.
Bu uçakların, 1979 İran Devrimi öncesinde ABD'den satın alınan ve İsfahan Hava Üssü'nde kullanılan F-14A Tomcat savaş uçaklarının yerini alması planlanıyordu.
İlerleyen dönemde gündeme gelen tedarik düzenlemeleri ise siparişin 48 veya 50 adet Su-35'e kadar genişletilebileceğine işaret etti.
Bu kapsamda yaklaşık 25 adet ilave Su-35'in, Hemedan yakınlarındaki Şehid Nojeh Hava Üssü'nde görev yapan F-4E Phantom II savaş uçaklarının yerini alması değerlendirildi.
Rusya'daki Komsomolsk-na-Amure Uçak Fabrikası ile ilişkilendirilen bir üretim programında, 2025-2027 yılları arasında 16 adet Su-35 savaş uçağının üretilmesi ve teslim edilmesi öngörülüyordu.
Ekim 2025 tarihli ayrı bir tedarik takviminde ise 48 adet Su-35 savaş uçağına ilişkin düzenlemeler yer aldı. Söz konusu programda elektronik harp ekipmanları ve yedek parçalar için 588,6 milyon euro tutarında bir kalem bulunuyordu.
Ancak 16 uçaklık üretim partisinin daha geniş kapsamlı tedarik programına dahil olabileceği, dolayısıyla bu sayıların ayrı siparişler olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.
Rusya'da üretilen Su-35 uçaklarının teslimat durumu belirsiz
Su-35 tedarik programına ilişkin üretim tahminlerinde Mart 2026 itibarıyla 16 adet, Temmuz 2026 itibarıyla ise 19 ila 20 adet savaş uçağının tamamlanmış olabileceği öne sürüldü.
2027 yılının başına kadar yaklaşık 30 uçağın üretilmesi de önceki planlamalarda gündeme gelmişti.
Bununla birlikte söz konusu uçakların üretiminin tamamlandığına, İran tarafından resmen kabul edildiğine veya teslim alındığına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.
İran'ın son açıklaması, uzun süredir devam eden tedarik ve eğitim faaliyetlerine rağmen Su-35 savaş uçaklarının henüz operasyonel envantere girmediğini ortaya koydu.
Su-35 savaş uçağının teknik özellikleri
Rusya tarafından geliştirilen Su-35SE, çift motorlu ve tek pilotlu çok amaçlı savaş uçağı olarak görev yapıyor.
İki adet AL-41F1S motoruyla donatılan uçak, itki yönlendirme kabiliyeti sayesinde yüksek manevra performansı sunuyor.
Su-35SE'nin öne çıkan teknik özellikleri şöyle:
- Azami hız: Mach 2,25 (yaklaşık 2.400 km/sa)
- Azami uçuş irtifası: 18.000 metre
- Azami kalkış ağırlığı: 34.500 kilogram
- Azami uçuş menzili: 3.600 kilometre
- Harici yakıt tanklarıyla intikal menzili: 4.500 kilometre
- Nominal muharebe yarıçapı: 1.600 kilometre
- Silah taşıma kapasitesi: 8.000 kilogram
- Silah istasyonu: 12 adet
Su-35SE, N035 Irbis-E radar sistemiyle donatılıyor. Radarın uygun hedef koşullarında 350-400 kilometreye kadar tespit menziline ulaşabildiği, aynı anda 30 hava hedefini takip edebildiği ve 8 hedefe angajmanı desteklediği belirtiliyor.
Uçakta ayrıca OLS-35 kızılötesi arama ve takip sistemi bulunuyor.
İran'ın Su-35 mühimmat tedariki de belirsizliğini koruyor
İran'ın Su-35 programıyla ilişkilendirilen mühimmat planlamalarında toplam 327 adet füze yer alıyor.
Bu kapsamda 123 adet R-73 kısa menzilli hava-hava füzesi, 42 adet R-77 orta menzilli hava-hava füzesi, 120 adet Kh-38 havadan karaya füze ve 42 adet Kh-31 füzesinin tedarik edilmesinin öngörüldüğü ileri sürülüyor.
Ancak bu mühimmatların İran tarafından teslim alındığı doğrulanmış değil.
Su-35 savaş uçaklarının R-77-1, R-77M ve R-37M gibi farklı menzillerde hava-hava füzeleri kullanabilmesine rağmen İran'ın hangi füze konfigürasyonlarını satın aldığı da kesinlik kazanmadı.
Özellikle görüş menzili ötesi hava muharebesinde kullanılacak füze stoklarının miktarı, Su-35 filosunun operasyonel kapasitesini doğrudan etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor.
İran, eski savaş uçaklarını Su-35 ile değiştirmeyi hedefliyor
İran, yaklaşık 20 yıldır hava kuvvetlerinde kullanılan eski nesil savaş uçaklarının yerini alacak yeni platformlar tedarik etmeye çalışıyor.
Tahran yönetimi, 2007-2015 döneminde Rusya'dan Su-30MK ve Su-30SM savaş uçaklarının satın alınmasını ve olası yerel üretim seçeneklerini değerlendirmiş ancak bu girişimler sonuçlanmamıştı.
Su-35 programı kapsamında İranlı personelin Rusya'daki eğitim hazırlıkları 2022 yılında başladı.
İran, 11 Eylül 2023 tarihinde ilk 2 adet Yak-130 ileri jet eğitim uçağını teslim alırken Su-35 programıyla bağlantılı olarak 3 adet simülatörün de gündeme geldiği bildirildi.
Bununla birlikte İran'ın kaç pilotunun Su-35 üzerinde tam operasyonel yeterlilik kazandığı bilinmiyor.
ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmalarda hava üslerinin ve destek altyapısının zarar görmesi, gelecekte teslim edilecek uçakların konuşlandırılması ve operasyonel kullanıma hazırlanması açısından ilave ihtiyaçlar oluşturuyor.
Su-35 savaş uçaklarının envantere katılması halinde İran'ın özellikle uzun menzilli hava önleme kabiliyetlerini geliştirmesi bekleniyor. Ancak uçakların etkinliği, mühimmat tedarikinin yanı sıra radar, komuta kontrol, bakım ve hava üssü altyapısının durumuna da bağlı olacak.