- Gübre fiyatları savaş sonrası yüzde 60-70 arttı.
- Uzmanlara göre “küresel açık artırma” riski oluşuyor.
- Afrika ülkeleri tedarik ve maliyet baskısı altında.
- En kırılgan ülkelerin gıdaya erişimi tehlikeye girebilir.
Yara CEO’su Svein Tore Holsether, artan gübre fiyatlarının küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Holsether, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“Şu anda gördüğümüz en büyük risk, gübrenin en kırılgan ülkeler için karşılanamaz hale geldiği bir küresel açık artırma ortamına girilmesi”
Afrika en kırılgan bölge
Holsether, Afrika’nın teoride büyük bir tarım üreticisi olabilecek potansiyele sahip olduğunu ancak pratikte hâlâ büyük ölçüde gıda ithalatına bağımlı olduğunu vurguladı.
Artan maliyetler nedeniyle özellikle Sahra altı Afrika’da çiftçilerin üretim kapasitesinin düşebileceği ve bunun da gıda arzını doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.
Tedarik zinciri baskı altında
S&P Global uzmanları da savaşın tedarik zincirleri üzerindeki etkisinin derinleştiğini belirtiyor.
Araştırmalara göre, özellikle Etiyopya ve Kenya gibi ülkeler Orta Doğu kaynaklı gübreye yüksek derecede bağımlı durumda.
Üretim ve arz daralıyor
Küresel gübre üretiminde kritik öneme sahip olan üre arzının yaklaşık yüzde 35’i Körfez ülkelerinden sağlanıyor.
Savaş nedeniyle hem lojistik hem de üretim tarafında aksaklıklar yaşanırken, amonyak üretiminde de ciddi düşüşler görüldü.
Holsether konuyla ilgili şu cümleleri kurdu:
“Her gün üretim kaybediyoruz ve yeniden başlatılması haftalar ya da aylar sürebilir”
En büyük risk yoksul ülkelerde
Uzmanlara göre Avrupa gibi bölgelerde destek paketleri ve daha verimli tarım yapısı sayesinde etkiler sınırlı kalabilir.
Ancak Afrika’da hem mali destek mekanizmalarının zayıf olması hem de tarımsal verimliliğin düşük olması, krizin etkisini çok daha ağır hale getirebilir.
Holsether, “Bir gıda krizi yaşanırsa bunun etkisi Avrupa’da değil, en kırılgan ülkelerde hissedilecek” diyerek riskin boyutuna dikkat çekti.