- Hürmüz Boğazı fiilen kapanırken sevkiyatlar büyük ölçüde durdu.
- Petrol üreticileri depolar dolduğu için üretimi kısmak zorunda kaldı.
- Analizlere göre piyasadaki toplam kayıp 500 milyon varile ulaştı.
- Stratejik rezervler devreye alınsa da kaybı telafi etmekte yetersiz kalabilir.
Dünya petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi geçişlerinin büyük ölçüde durması, küresel enerji piyasasında ciddi bir şok etkisi yarattı.
Sevkiyatların yapılamaması nedeniyle petrol üreticileri depolarının dolmasıyla karşı karşıya kalırken, birçok ülke üretimi kısmak veya tamamen durdurmak zorunda kaldı.
500 milyon varillik kaybın detayları
İngiltere merkezli veri analitik şirketi Vortexa’nın Başekonomisti David Wech’in hesaplamalarına göre, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle petrol piyasasında toplam kayıp 500 milyon varile ulaştı.
Bu kaybın yaklaşık 190 milyon varili Körfez’de mahsur kalan tankerlerde bulunurken, 310 milyon varillik kısmı ise yapılamayan sevkiyatlardan kaynaklandı.
Ülkelere göre kayıp dağılımı
Verilere göre arz kaybının ülkelere dağılımı şu şekilde hesaplandı:
Bu tablo, Orta Doğu’daki üretici ülkelerin neredeyse tamamının krizden etkilendiğini ortaya koyuyor.
Ülkelere göre kayıp dağılımı
Verilere göre arz kaybının ülkelere dağılımı şu şekilde hesaplandı:
| Ülke | Tahmini Arz Kaybı (Milyon Varil) | Toplam Kayıptaki Payı (%) | Durum Analizi |
| Suudi Arabistan | 130 | %26.7 | En büyük ihracat kaybı |
| Birleşik Arap Emirlikleri | 122 | %25.1 | Kritik altyapı hasarı |
| Irak | 110 | %22.6 | Güney terminalleri durma noktasında |
| Kuveyt | 64 | %13.1 | Lojistik tıkanıklık |
| Katar | 46 | %9.5 | LNG sevkiyatları aksadı |
| İran | 15 | %3.0 | Kısmi operasyonel aksama |
| TOPLAM | 487 | %100 | Küresel Enerji Şoku |
İran hariç tutulduğunda, Orta Doğu’dan Asya’ya deniz yoluyla yapılan ham petrol sevkiyatları mevsimsel olarak rekor düşük seviyelere geriledi.
Bu durum, özellikle enerjiye bağımlı Asya ekonomileri açısından riskleri artırıyor.
Rezervler yetersiz kalabilir
International Energy Agency üyesi ülkeler, 11 Mart’ta 400 milyon varillik stratejik petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldı.
Ancak mevcut kaybın bu miktarın üzerine çıkması ve günlük arz açığının yaklaşık 17 milyon varile ulaşması, rezervlerin krizi dengelemekte yetersiz kalabileceği endişelerini artırıyor.
IEA Başkanı Fatih Birol, yaşanan durumun petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisi olabileceğini belirtti.
Etkiler yeni hissedilecek
Uzmanlara göre arz şokunun etkileri henüz tüketici fiyatlarına tam olarak yansımadı. Ancak önümüzdeki günlerde petrol ve enerji fiyatlarında sert artışların görülmesi bekleniyor.
Bu durumun küresel enflasyon, ulaşım maliyetleri ve ekonomik büyüme üzerinde geniş çaplı etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.