- Analizlere göre İran ile savaşın en büyük kazananları Rusya ve Çin olabilir.
- Petrol fiyatlarının yükselmesi Rusya’nın gelirlerini artırarak savaş ekonomisini destekleyebilir.
- ABD’nin İran’a yoğunlaşması, Washington’un Ukrayna’ya askeri desteğini zayıflatabilir.
- Uzmanlara göre bu durum, ABD’nin Çin’le stratejik rekabetten dikkatinin dağılmasına yol açabilir.
ABD’nin Orta Doğu’daki askeri rolü uzun yıllardır tartışma konusu. Bölge, özellikle 1970’lerdeki petrol krizi ve İran rehine krizi sonrası ABD savunma politikalarının merkezine yerleşmişti.
1980’de dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, Basra Körfezi’nin ABD’nin hayati çıkarları için kritik olduğunu açıklayarak bölgeyi savunmak için askeri güç kullanılabileceğini ilan etmişti.
Bu doktrin çerçevesinde kurulan askeri yapı daha sonra ABD Merkezi Kuvvetler Komutanlığı’na (CENTCOM) dönüştü ve bugün İran’a yönelik operasyonların koordinasyonunda önemli rol oynuyor.
ABD enerji bağımsızlığına rağmen savaşın içinde
ABD artık büyük ölçüde enerji bağımsızlığına sahip olsa da Orta Doğu’daki askeri varlığı devam ediyor.
Donald Trump yönetimi, ABD’nin dış petrol kaynaklarına bağımlı olmamasını İran’a karşı askeri operasyonların daha kolay yürütülebileceğinin bir nedeni olarak gösteriyor.
Ancak savaşın başlamasından sonra ABD’de benzin fiyatlarının kısa sürede yükselmesi, bu yaklaşımın ekonomik sonuçlarının tartışılmasına yol açtı.
Rusya petrol fiyatlarındaki artıştan fayda sağlayabilir
Analistlere göre İran savaşı özellikle Rusya için ekonomik avantaj yaratabilir.
Savaşın başlamasının ardından petrol fiyatları hızla yükselerek varil başına 100 doların üzerine çıktı. Bu durum, Ukrayna savaşını finanse etmekte zorlanan Rusya için ek gelir anlamına geliyor.
Ayrıca ABD’nin askeri stoklarını İran savaşında kullanması, Washington’un Volodimir Zelenskiy yönetimine sağladığı askeri desteğin de azalmasına yol açabilir.
Çin için stratejik fırsat
Uzmanlar ayrıca İran savaşının ABD’nin dikkatini Orta Doğu’ya yönelterek Çin ile stratejik rekabeti ikinci plana itebileceğini belirtiyor.
Çin son yıllarda özellikle yapay zeka, kuantum bilişim ve ileri teknoloji alanlarında önemli yatırımlar yaparak küresel rekabette hızla ilerliyor.
Australian Strategic Policy Institute verilerine göre Çin, 74 kritik teknolojinin 66’sında araştırma kapasitesi bakımından ABD’nin önüne geçmiş durumda.
Uzmanlara göre savaşın kazananı belirsiz
Analistlere göre ABD ile İran arasındaki savaşın nasıl sonuçlanacağı henüz belirsiz.
Ancak mevcut tablo, çatışmanın Rusya ve Çin’in jeopolitik konumunu güçlendirebileceği yönündeki değerlendirmeleri artırıyor.
Uzmanlar, Washington’un Orta Doğu’daki yeni bir uzun süreli çatışmaya saplanmasının küresel güç dengeleri üzerinde önemli etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.