- İran, Umman sularından geçen gemilere saldırmama garantisi verebilir.
- Hürmüz’deki kriz küresel petrol ve LNG arzının %20’sini etkiledi.
- Teklifin kaderi, ABD’nin Tahran’ın taleplerine vereceği yanıta bağlı.
Reuters’ın özel haberine göre İran, ABD ile süren müzakerelerde önemli bir adım olarak Hürmüz Boğazı’nın Umman tarafında gemilerin serbest geçişine izin vermeyi değerlendirmeye aldı. Ancak bu önerinin hayata geçmesi, Washington ile anlaşma sağlanmasına bağlı.
Hürmüz’de yeni güvenlik formülü
Tahran’a yakın bir kaynağın aktardığına göre İran, dar su yolu olan Hürmüz Boğazı’nda gemilerin Umman tarafını kullanarak herhangi bir saldırı riski olmadan geçiş yapmasına izin verebilir. Bu adım, bölgede yeniden çatışma yaşanmasını önleyecek bir anlaşmanın parçası olarak masaya getirildi.
Kaynak, önerinin detaylarına ilişkin olarak İran’ın bu hatta yerleştirilmiş olabilecek mayınları temizleyip temizlemeyeceğinin ya da İsrail bağlantılı gemilerin de kapsama alınıp alınmayacağının henüz net olmadığını belirtti.
Küresel enerji arzı büyük darbe aldı
ABD-İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş, küresel enerji piyasalarında ciddi bir sarsıntıya yol açtı. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG), dünya arzının yaklaşık %20’sini oluşturuyor.
Savaş nedeniyle yüzlerce tanker ve yaklaşık 20 bin denizci Basra Körfezi’nde mahsur kaldı. 8 Nisan’da yürürlüğe giren iki haftalık ateşkes, tansiyonu geçici olarak düşürse de boğaz üzerindeki kontrol müzakerelerin en kritik başlığı olmaya devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, savaşın sona yaklaşmış olabileceğini ifade etse de deniz trafiğinin geleceği belirsizliğini koruyor.
ABD’nin tutumu belirleyici olacak
İran’ın önerisinin hayata geçmesi için Washington’un Tahran’ın taleplerine nasıl yanıt vereceği belirleyici olacak. Beyaz Saray konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, İran Dışişleri Bakanlığı da yorumda bulunmadı.
Batılı bir güvenlik kaynağı ise Umman sularının güvenli geçiş için açılmasına yönelik planların bir süredir gündemde olduğunu, ancak ABD’den henüz net bir yanıt alınmadığını söyledi.
Tartışmalı planlardan geri adım sinyali
İran’ın bu teklifi, son haftalarda gündeme gelen daha sert adımlardan geri çekilme işareti olarak değerlendiriliyor. Tahran daha önce gemilerden geçiş ücreti alma ve boğaz üzerinde egemenlik ilan etme gibi uluslararası hukuk açısından tartışmalı öneriler sunmuştu.
Londra’da toplanan International Maritime Organization (IMO) üyesi ülkeler, İran’ın geçiş ücreti planına karşı çıkarak bunun “tehlikeli bir emsal” oluşturacağını vurgulamıştı.