- İstanbul'da kapalı alanda sigara yasağını ihlal eden işletmelere son 5 yılda 694,6 milyon lira ceza kesildi.
- 5 yılda 1,3 milyon işletme denetlendi, 25 bin 970 iş yerinde ihlal tespit edildi.
- Kurallara uymayan 681 işletme geçici kapatıldı, 1.958 kişiye de ceza uygulandı.
Türkiye, 2008 ve 2009 yıllarında hayata geçirdiği yasal düzenlemelerle ikametler hariç tüm kapalı alanlarda sigara tüketilmesini yasaklayarak dünya genelinde tütün kontrolünde öncü ülkelerden biri oldu.
Sigara dumanına pasif maruziyeti önlemek amacıyla İstanbul genelinde yürütülen denetimler, kurallara uymayan işletmelere kesilen cezaların boyutunu ve denetimlerin sıklığını ortaya koydu.
Sigara denetimleri nasıl yapılıyor?
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünden alınan bilgilere göre, kentte bu yıl itibarıyla denetim faaliyetlerini yürüten 145 personelden oluşan 65 ekip bulunuyor. Ekipler saha çalışmalarını tek bir yöntemle değil, farklı stratejilerle gerçekleştiriyor.
Yetkili ekipler tarafından yürütülen denetim türleri şunlar:
- Serbest denetim
- İhbar denetimi
- Takip denetimi
- Çapraz denetim
Vatandaşlar da yasağa uymayan işletme veya kişileri İl Sağlık Müdürlüğüne ya da Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezini (SABİM) 184 numarasından arayarak şikayet edebiliyor.
Bu kapsamda 2022-2026 döneminde gelen ihbarlar üzerine 36 bin 509 denetim yapıldı.
Kesilen ceza miktarları yıl yıl arttı
İstanbul'da ihlal tespit edilen işletmelere kesilen cezalar yıllar içinde katlanarak artış gösterdi ve en yüksek ceza tutarına geçen yıl ulaşıldı.
Yıllara göre denetlenen işletme, ceza alan iş yeri ve toplam ceza tutarları şöyle şekillendi:
- 2022 yılı: 218 bin 157 işletme denetlendi, 3 bin 210 ihlal tespit edildi, 22 milyon 263 bin 642 lira ceza kesildi.
- 2023 yılı: 379 bin 826 işletme denetlendi, 3 bin 26 ihlal tespit edildi, 33 milyon 47 bin 275 lira ceza kesildi.
- 2024 yılı: 308 bin 567 işletme denetlendi, 4 bin 950 ihlal tespit edildi, 154 milyon 579 bin 277 lira ceza kesildi.
- 2025 yılı: 332 bin 192 işletme denetlendi, 8 bin 305 ihlal tespit edildi, 278 milyon 960 bin 429 lira ceza kesildi.
- 2026 yılı (Ocak-Mayıs dönemi): Yılın ilk 6 ayında 110 bin 405 denetim gerçekleştirildi, 6 bin 479 ihlal belirlendi ve ilk 5 ayda 205 milyon 816 bin 371 lira ceza uygulandı.
“8 milyon kişi hayatını kaybediyor”
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, tütünün dünyaya verdiği zararları vurgularken çarpıcı küresel veriler paylaştı. Kara, "Tütünün, sigaranın dünyaya zarar olarak hesabını yapacak olursak yılda 8 milyon kişi hayatını kaybediyor. 8 milyon çok büyük bir rakam. Çünkü 3,5 yıl süren pandemide toplamda 7 milyon kişi hayatını kaybetti." ifadelerini kullandı.
Dumansız hava sahası uygulamasının önemine değinen Kara, şunları kaydetti:
"8 milyon ölümün 1,2 milyonu pasif duman maruziyetinden. Yani kendisi sigara içmeyip dumana maruz kalan insanların hayatlarını kaybetmesi. İşte dumansız hava sahasının önemli konularından biri de bu."
Prof. Dr. Kara ayrıca, sigara içilen ortamlarda zararlı maddelerin ve gazların 3 ila 6 ay boyunca asılı kaldığını hatırlatarak, vatandaşların gördükleri ihlalleri bildirmeleri gerektiğini belirtti.
Bu süreçte Yeşilay Danışmanlık Merkezleri ile Sağlık Bakanlığı polikliniklerinde ilaçlar dahil ücretsiz sigara bırakma tedavisi sunuluyor.