- İtalya’daki taslak, 85 yaşından sonra ilk ehliyet yenilemesinde otoyol yasağı, 100 kilometrelik mesafe sınırı ve sıfır alkol şartı getiriyor.
- 90 yaşından itibaren bu kısıtlamalar sürerken ehliyet yenileme süresi iki yıldan bir yıla indirilecek.
- Daha kapsamlı sağlık değerlendirmesinden geçen sürücüler için kısıtlamaların değiştirilmesi veya kaldırılması mümkün olabilecek.
- Düzenlemeye karşı çıkanlar, özellikle toplu taşımanın yetersiz olduğu bölgelerde yaşayan yaşlıların doktora, eczaneye ve ailelerine ulaşmasının zorlaşabileceğini savunuyor.
İtalya’da normal otomobil ehliyetleri 50 yaşına kadar 10 yılda, 50-70 yaş arasında beş yılda, 70-80 yaş arasında üç yılda, 80 yaşından sonra ise iki yılda bir yenileniyor.
Yeni taslakta 80 yaşından sonraki iki yıllık yenileme sistemi korunuyor. Ancak asıl değişiklik 85 yaşından sonra başlıyor.
85 yaşını geçen bir sürücünün ehliyetini ilk kez yenilemesiyle birlikte üç otomatik sınırlama uygulanması planlanıyor. Buna göre sürücü otoyollara çıkamayacak, ikamet ettiği yerin 100 kilometre dışına otomobille gidemeyecek ve direksiyon başında kandaki alkol oranı sıfır olmak zorunda olacak.
90 yaşından sonra ise aynı kısıtlamalar devam ederken ehliyetin geçerlilik süresi bir yıla indirilecek.
Sağlık raporu kısıtlamaları kaldırabilir
Taslak, 85 yaşını geçen herkesin otomatik olarak araç kullanamayacağı anlamına gelmiyor.
Kendisini güvenli şekilde araç kullanabilecek durumda gören sürücüler, standart sağlık kontrolünün yerine yerel sağlık komisyonundan daha kapsamlı bir değerlendirme talep edebilecek.
Komisyon, sürücünün sağlık durumunu değerlendirdikten sonra 100 kilometrelik mesafe ve otoyol kısıtlamalarını değiştirebilecek veya tamamen kaldırabilecek. Bunun için sürücünün elektronik sağlık dosyasının incelenmesine izin vermesi gerekecek.
Ancak bu sistemin nasıl uygulanacağı henüz netleşmiş değil. Sağlık komisyonlarının değerlendirme kriterlerinin ayrıca belirlenmesi bekleniyor.
100 kilometre sınırı neden tartışılıyor?
Düzenlemenin savunulmasındaki temel gerekçenin trafik güvenliği olduğu belirtiliyor. İtalyan basını, özellikle son dönemde yaşlı sürücülerin karıştığı bazı kazaların yeni düzenleme tartışmalarını hızlandırdığını aktarıyor.
Ancak tartışmanın diğer tarafında yaşlıların hareket özgürlüğü bulunuyor.
Özellikle büyük kentlerin dışında yaşayan kişiler için otomobil; hastane, doktor, eczane, temel hizmetler veya aile üyelerine ulaşmanın en önemli aracı olabiliyor. Bu nedenle 100 kilometrelik sınırın yalnızca trafik güvenliği açısından değil, sosyal yaşam ve kişisel özgürlükler açısından da değerlendirilmesi gerektiği savunuluyor.
Türkiye’de yaş sınırı nasıl uygulanıyor?
Türkiye’de 85 yaşını geçen sürücülerin otomobil kullanmasını doğrudan yasaklayan, onları evlerinin 100 kilometre çevresiyle sınırlayan veya yaş nedeniyle otoyola çıkmalarını engelleyen genel bir düzenleme bulunmuyor.
Türkiye’de temel yaklaşım, sürücünün yaşı yerine sağlık durumunun araç kullanmaya uygun olup olmadığına odaklanıyor. Görme ve işitmenin yanı sıra nörolojik, psikiyatrik ve diğer sağlık sorunları değerlendirilebiliyor; gerekli görülen durumlarda uzman hekim veya sağlık kurulu incelemesi istenebiliyor.
Dolayısıyla İtalya’nın tartışılan taslağı ile Türkiye arasındaki temel fark, yaşın doğrudan bir eşik olarak kullanılması. İtalya’da 85 yaş, otomatik sürüş kısıtlamalarının başlangıç noktası olarak öngörülürken Türkiye’de 85 yaşındaki bir sürücü yalnızca yaşı nedeniyle 100 kilometrelik mesafe veya otoyol yasağıyla karşılaşmıyor.