- Takaichi, Tokyo’daki Yasukuni Tapınağı’nda 17 Ekim’de başlayan üç günlük sonbahar festivali kapsamında geleneksel bir adak gönderdi; tapınağı bizzat ziyaret etmedi.
- Çin’in Japonya Büyükelçiliği, adak sunulmasını savaş suçlarını aklama ve Japonya’nın yeniden askerileşmesine zemin hazırlama girişimi olarak değerlendirdi.
- Yasukuni Tapınağı, İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası mahkemelerde mahkûm edilen 14 A sınıfı savaş suçlusunun da anılması nedeniyle uzun süredir diplomatik anlaşmazlık konusu.
- Japon siyasetçilerin tapınağa yönelik ziyaret ve adakları, özellikle Çin ve Güney Kore ile ilişkilerde tarihsel sorumluluk ve savaş dönemiyle yüzleşme tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, başkent Tokyo’da bulunan Yasukuni Tapınağı’na geleneksel bir adak gönderdi. 17 Ekim’de başlayan üç günlük sonbahar festivali kapsamında sunulan adak, Japonya’nın savaş geçmişi nedeniyle uzun süredir tartışmalara konu olan tapınak etrafındaki diplomatik gerilimi yeniden gündeme getirdi.
Takaichi tapınağı şahsen ziyaret etmedi. Ancak başbakanlık unvanıyla gönderdiği adak, özellikle Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı sırasında saldırısına uğrayan ülkelerde tepkiyle karşılandı.
Yasukuni Tapınağı, Japonya’nın savaşlarında hayatını kaybeden yaklaşık 2,46 milyon kişinin anıldığı bir Şinto mekânı. Bu kişiler arasında, İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası mahkemelerde mahkûm edilen 14 A sınıfı savaş suçlusu da bulunuyor. Bu nedenle tapınak, Japonya’nın savaş dönemindeki eylemlerine ilişkin tarihsel hafıza ve sorumluluk tartışmalarının merkezinde yer alıyor.
“Tarihsel adalete meydan okuma”
Çin’in Japonya Büyükelçiliği Sözcüsü, Takaichi’nin adak göndermesini ve bazı Japon kabine üyeleriyle milletvekillerinin tapınağı ziyaret etmesini sert bir dille kınadı.
Sözcü, Yasukuni Tapınağı’nı Japon militarizminin manevi araçlarından ve sembollerinden biri olarak tanımladı.
Açıklamada, Japon siyasetçilerin tapınağa yönelik adımlarının savaş suçlarını aklama, tarihsel gerçekleri örtbas etme ve ülkenin yeniden askerileşmesine zemin hazırlama girişimi olduğu savunuldu.
Çin tarafı, Japonya’nın geçmişteki saldırgan savaşları ve bu savaşlarda işlenen suçlarla yüzleşmesi gerektiğini vurguladı. Pekin yönetimi, Yasukuni çevresindeki uygulamaların yalnızca tarihsel bir mesele olmadığını, Japonya’nın komşularıyla ilişkilerinin temelini ve savaş sonrası uluslararası düzeni de ilgilendirdiğini ileri sürüyor.
Güney Kore’den de tepki gecikmedi
Güney Kore Dışişleri Bakanlığı da 17 Ekim’de yaptığı açıklamada, Takaichi’nin adak sunmasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Seul yönetimi, Yasukuni Tapınağı’nın Japonya’nın geçmişteki saldırı savaşlarını yücelttiğini ve savaş suçlularını andığını belirterek Japon liderlere tarihle yüzleşme ve geçmişe ilişkin pişmanlıklarını somut adımlarla gösterme çağrısı yaptı.
Çin ve Güney Kore, Japonya’nın savaş dönemindeki işgal ve saldırılarından etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle Japon liderlerin Yasukuni Tapınağı’na ziyaretleri veya adak göndermeleri, iki ülkeyle diplomatik ilişkilerde uzun süredir hassas bir başlık olmayı sürdürüyor.
Yasukuni Tapınağı neden tartışma konusu?
Tokyo’da bulunan Yasukuni Tapınağı, Japonya’nın savaşlarında hayatını kaybeden yaklaşık 2,46 milyon kişinin anıldığı bir Şinto tapınağı olarak biliniyor.
Ancak İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası mahkemelerde mahkûm edilen 14 A sınıfı savaş suçlusunun da burada anılması, tapınağı diplomatik tartışmaların odağına yerleştiriyor.
Tapınağa yapılan ziyaretler ve gönderilen adaklar, Japonya’da hayatını kaybedenleri anma geleneği çerçevesinde savunulurken Çin ve Güney Kore gibi ülkeler bunları Japonya’nın savaş dönemi sorumluluklarıyla yüzleşmesi bakımından değerlendiriyor.