Tamamı ABD dışındaki ortak ülkelerin kaynaklarıyla finanse edilen çalışmaların Mart 2028’de tamamlanması planlanıyor.
ABD Savunma Bakanlığı tarafından duyurulan çalışma, uçakların gövde bölümleri ve kanatları birleştirilirken hassas hizalamayı sağlayan bilgisayar kontrollü montaj düzeneklerini kapsıyor.
Faaliyetlerin büyük bölümü Lockheed Martin’in Teksas’taki Fort Worth tesislerinde, yaklaşık yüzde 7’si ise Cameri’de yürütülecek. Sözleşme değişikliği, ABD Deniz Hava Sistemleri Komutanlığı tarafından şirketin ana F-35 üretim sözleşmesine eklendi.
Cameri, Avrupa’nın tek F-35 nihai montaj tesisi
İtalya’nın kuzeyindeki Novara yakınlarında bulunan Cameri tesisinin mülkiyeti İtalya Savunma Bakanlığı’na ait. Tesis, Leonardo ile Lockheed Martin tarafından işletiliyor.
Cameri, Japonya’nın Nagoya kentindeki tesisle birlikte ABD dışındaki iki F-35 nihai montaj hattından biri. Aynı zamanda kısa kalkış ve dikey iniş kabiliyetine sahip F-35B’nin ABD dışında üretilebildiği tek tesis olma özelliğini taşıyor.
ABD dışında üretilen ilk F-35’in teslimatını Aralık 2015’te gerçekleştiren tesis, İtalya’nın tüm F-35’lerinin montajını yürütüyor. İtalya, 75 adet F-35A ve 40 adet F-35B olmak üzere toplam 115 uçaklık filo planlıyor. Ocak 2026 itibarıyla bu uçakların yaklaşık 40 adedi teslim edilmişti.
Hollanda, Polonya ve İsviçre için de üretim yapılıyor
Cameri’de Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri için 29 adet F-35A ve Polonya’nın 32 adetlik F-35A siparişinin yarısı üretiliyor. İtalya’da üretilen ilk Polonya F-35A’sı, Temmuz 2026’da ilk test uçuşunu gerçekleştirdi.
İsviçre’nin savunma tedarik kurumu Armasuisse, Ağustos 2026’da ülkenin ilk F-35A’sına ait ilk gövde bölümü ile kanadın Cameri’de birleştirildiğini açıkladı. İsviçre’nin 30 adede düşürülen siparişindeki uçakların büyük bölümünün İtalya’daki tesiste üretilmesi bekleniyor.
Yıllık üretim kapasitesi 20 uçağa kadar ulaşıyor
Cameri, yılda 20 adede kadar uçak üretebiliyor. Tesiste 2021–2025 döneminde 65 adet F-35 tamamlandı; bunların 19 adedi 2025’te üretildi.
Tesis, 835 adet tam kanat setini kapsayan taahhüt doğrultusunda dünya genelindeki F-35 kanatlarının yaklaşık üçte birini de üretiyor. Leonardo’nun Cameri’deki F-35 programında 2025 sonunda 1.000’den fazla çalışan görev yapıyordu.
Avrupa’daki F-35’ler için ana bakım, onarım ve modernizasyon merkezi olarak da kullanılan tesiste, mevcut 13 bakım bölümünün 2029’a kadar 21’e çıkarılması planlanıyor.