- Aydın'ın Germencik ilçesindeki 2400 yıllık Magnesia Antik Kenti'nde kazı çalışmaları devam ediyor.
- Çalışmalar sonucunda, 25 bin metrekarelik devasa agoranın yaklaşık 10 bin metrekarelik bölümü ve bu alandaki mermer zemin sağlam bir şekilde ortaya çıkarıldı.
- Agoranın sadece bir pazar yeri değil, aynı zamanda binlerce yazıt içerebilecek büyük bir devlet arşivi ve kentin belleği olduğu düşünülüyor.
- Kazı, Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında Doç. Dr. Görkem Kökdemir başkanlığında yürütülüyor.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Görkem Kökdemir başkanlığındaki ekip, kazı çalışmalarını 2021'den bu yana Zeus Tapınağı'nı da içinde barındıran kutsal agorada yoğunlaştırmıştır. Kazı Başkanı Kökdemir, agoranın üzerinin geçmişte yaşanan depremler ve Büyük Menderes Nehri'nin taşkınları sonucu yaklaşık 4 metrelik bir mil tabakasıyla kaplandığını ifade etti.
Bu doğal dolgu tabakasının, altındaki mimari yapıları ve mermer zemini binlerce yıl boyunca koruduğunu belirten Kökdemir, bu sayede neredeyse tüm mimari parçalara sağlam olarak ulaştıklarını ve ziyaretçiler için heyecan verici bir gezi rotası oluşturacaklarını söyledi.
Akdeniz'in en büyük agorası ortaya çıkarılıyor
Agoranın toplamda 25 bin metrekarelik devasa bir alana yayıldığını kaydeden Kökdemir, çalışmaların yarısına yaklaştıklarını ve buluntuların inanılmaz olduğunu vurguladı. Kazı Başkanı Doç. Dr. Kökdemir, ulaşılan sonuçlarla ilgili şu ifadeleri kullandı:
"10 bin metrekareye yakın bir alanı ortaya çıkardık. Buluntu inanılmaz. Bütün mermer döşeme, yaklaşık 10 bin metrekare içinde sağlam olarak ele geçti. Bu çok önemli. Agoranın genişliğini 25 bin metrekare olarak düşünürsek yüzde 50'lilere yaklaştık. Agoranın bu sefer kısa kenarına, güney stoalara (sütunlu galeriler) doğru genişlemeyi planlıyoruz."
Antik kentin belleği bu yapının içinde saklı
Kökdemir, bu agoranın sıradan bir alışveriş meydanı olmadığını, aksine "kentin kalbi" ve "belleği" olarak işlev gördüğünü belirtti. Mermer döşemeli meydanın dört bir yanının sütunlar ve içinde önemli bilgilerin saklandığı düşünülen mekanlarla çevrili olduğunu dile getiren Kökdemir, konuşmasına şöyle devam etti:
"Biz o mekanların bir devlet arşivi olarak kullanıldığını biliyoruz. Bugüne kadar Almanlar döneminde yapılan çalışmalar dahil, Magnesia'ya ait 200'e yakın yazıt, onların açtığı sadece iki küçük mekanda ortaya çıkartıldı. Çalışma tamamlandığında 25 bin metrekarelik büyük bir arşiv ortaya çıkmış olacak. Akdeniz Havzası'ndaki tüm antik kentler içinde belki de en sağlam korunmuş, en büyük agorayı ortaya çıkartıyoruz. Onun için çok önemli. Bu şekilde korunmuşluk bulmanız çok zor."
Bu yapının önemini vurgulayan Kökdemir, "Devlet agorası veya kutsal agora dediğimiz alışverişin yapıldığı yer değil, kentin kalbini, ruhunu barındıran ve geçmişe dönük bilgilerin geleceğe aktarıldığı bir anıtsal kompleks olarak düşünün burayı. Yani kentin belleği, bu yapının içindeki bilgilerde. Onun için çok önemli bir agoradayız." dedi.