- Maltepe'de çöken 7 katlı binanın yıkımdan önceki fotoğrafları, BEUN akademisyenlerince geliştirilen yapay zekâ yazılımıyla analiz edildi.
- FEMA standartlarına göre 3 üzerinden 0,5 puan alan binada kısa kolon ve yumuşak kat gibi kusurlar tespit edilirken, yapının yüzde 95 oranında yüksek risk taşıdığı saptandı.
- Uzmanlar, yazılımın nihai detaylı rapor yerine ön değerlendirme sunduğunu ancak sonuçların binanın yapısal olarak zayıflığını ortaya koyduğunu belirtti.
İstanbul Maltepe’de çöken 7 katlı binanın, yıkılmadan aylar önce çekilen fotoğrafları yapay zekâ destekli bir yazılımla analiz edildi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu’nun değerlendirmesine göre program, binanın geometrik yapısında deprem güvenliği açısından risk oluşturabilecek çok sayıda eksiklik belirledi. FEMA standartlarına dayalı görsel taramada yapı, 3 üzerinden yalnızca 0,5 puan aldı.
Yapay zekâ binanın deprem riskini nasıl değerlendirdi?
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, yazılım ekibiyle birlikte geçen yıl ekim ayında binaların deprem dayanıklılığına ilişkin ön değerlendirme yapabilen bir program geliştirdi. Amerikan AFAD'ı olarak bilinen Federal Acil Durum Yönetim Kurumu’nun (FEMA) hızlı bina değerlendirme formatını temel alan yazılım, binanın fotoğrafı ve konum bilgisi üzerinden analiz gerçekleştiriyor.
yapianaliz.beun.edu.tr adresinden erişilebilen program, girilen konum bilgisiyle binanın bulunduğu zemine ilişkin değerleri ve depremsellik seviyesini hesaplıyor. Kullanıcının yüklediği cephe fotoğrafı üzerinden de yapının geometrik özelliklerini tarayarak kısa kolon, yumuşak kat ve çıkma gibi unsurları değerlendiriyor.
Maltepe’de çöken binanın fotoğrafları incelendi
Kutoğlu, Maltepe’de çöken binanın konum bilgisiyle birlikte yıkımdan önce çekilen fotoğraflarını yazılıma yüklediklerini belirtti. Ocak 2026 tarihli görüntü üzerinden yapılan değerlendirmede, binanın bulunduğu zeminin orta sınıfta yer aldığı ve İstanbul’un deprem tehlikesi bakımından orta-yüksek seviyede değerlendirildiği aktarıldı.
Kutoğlu, analiz sonuçlarını şu sözlerle anlattı:
“Bu yazılıma binanın adresini ya da konumunu giriyorsunuz program otomatik olarak binanın bulunduğu zeminin değerlerini ve depremsellik seviyesini otomatik olarak hesaplıyor. Ayrıca binanın cephesinin açık bir fotoğrafını yüklediğinizde binanın geometrik zayıflıklarını, yapay zeka kullanarak hesaplıyor. Binada kısa kolon var mı, binada çıkma var mı, çekme var mı, yumuşak kat var mı, bunları yapay zeka otomatik olarak tarayabiliyor. Bu bina çöktükten sonra değerlendirelim dedik, 2026 ocak ayından bir fotoğrafını bulduk. Bunu yazılıma verdiğimiz zaman, yazılım binanın zemininin orta-katı zemin olduğunu ki bu kötü zemin değil. Ülke genelinde gayet iyi sayılabilecek bir zemin. İstanbul’da olması nedeniyle depremsellik seviyesi orta-yüksek çıktı. Ancak binanın FEMA standartlarına göre görsel değerlendirmesinde, yapay zeka binada çok sayıda geometrik eksiklikler buldu. Hem düşeyde hem yatayda eksiklikleri buldu ve rapor haline getirdi. Rapora baktığımızda bina sadece 3 üzerinden 0,5 puan alabilmiş. Yüzde 95 oranında çok yüksek riskli bina kategorisinde binayı sınıflandırdı.”
Binada hangi yapısal eksiklikler tespit edildi?
Yazılımın analizinde binanın arazi üzerindeki oturumunun eğimli olduğu, geniş açıklıklar bulunduğu ve yumuşak kat ile kısa kolon özellikleri taşıdığı belirtildi. Ayrıca parapetler ve üst katlardaki ağır kütle yapısı da değerlendirmede öne çıkan unsurlar arasında yer aldı.
Kutoğlu, bu özelliklerin binanın puanını düşürdüğünü ifade ederek görsel analiz sonuçlarının kapsamına ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Binanın arazi oturumunun eğilimli olduğunu, binada geniş açıklıklar olduğunu tespit etti, yumuşak kat tespit etti, kısa kolon buldu yapay zeka. Yine geniş açıklıklar ve parapetler tespit etti. Üst katta ağır kütle yapısı tespit etti. Bütün bunlar, binada eksi puan getirdiği için bina 3 üzerinden 0,5 puan alabildi. Bu nihai bir değerlendirme değil tabii ki bu değerlendirmeyi dikkate alarak vatandaşlarımız daha kapsamlı bir mühendislik incelemesi yoluna gidip gitmemeye karar verebilirler. Bu bina zaten görüntü itibariyle yapay zeka da binanın oldukça zayıf görüntüye sahip olduğunu tespit etti. Gördüğünüz üzere binanın 9 ay önceki fotoğrafından hem zemin durumunu hem de binamızın şekil açısından deprem bakımından bozuklukları var mı, yapay zeka bize bunu tespit etti. Zaten zayıf bir bina olduğu yapay zeka destekli belirlenmiş oldu. Yani binanın zayıf olduğu ama ‘facia geliyorum demiş’ demek abartı olabilir ama binanın çok zayıf bir bina olduğu görsel tarama sonucunda tespit edildi.”
Uzmandan önemli uyarı: Görsel analiz kesin rapor değil
Prof. Dr. Kutoğlu, yapay zekâ destekli taramanın binanın deprem güvenliğine ilişkin ön değerlendirme sunduğunu, ancak nihai mühendislik incelemesinin yerini tutmadığını vurguladı. Görsel analizde yüksek risk işareti alınması, yapının teknik açıdan ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekliliğine dikkat çekiyor.