- Medvedev, Ermenistan'ın AB'ye katılmasının mümkün olmayacağını savundu.
- Rusya ile ilişkiler riske girecek: Medvedev, Erivan'ın Moskova ve AEB ülkeleriyle ilişkilerini ciddi biçimde zedeleyeceğini söyledi.
- Paşinyan süreci hızlandırıyor: Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, AB üyeliği için resmi başvuru hazırlıklarının hızlandırılacağını açıkladı.
- Moskova-Erivan gerilimi büyüyor: Ermenistan'ın Batı'ya yaklaşması, Rusya ile mevcut ekonomik ve siyasi bağların geleceği konusunda yeni bir kriz başlığı oluşturuyor.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, hükümetinin 2026-2031 dönemine ilişkin programını parlamentoya sunarken, ülkesinin AB üyeliği başvuru sürecini hızlandırma niyetini açıkladı.
Paşinyan'a göre Ermenistan'ın öncelikle AB'ye resmi başvuru yapması gerekiyor. Bu başvurunun ardından Brüksel'in vereceği yanıt doğrultusunda üyelik sürecinin sonraki aşamalarına geçilecek. Sürecin ilerleyen döneminde üyelik konusunda referandum yapılması da gündemde.
Paşinyan, AB'ye yönelimin Rusya ile ilişkilerin derhal kesilmesi anlamına gelmediğini savunurken, Ermenistan'ın dış politikasında Batı'ya doğru belirgin bir yön değişikliği yaşanıyor.
“Ermenistan AB'ye asla katılamayacak”
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ise Paşinyan'ın açıklamalarının ardından sert bir değerlendirmede bulundu.
Medvedev, Ermenistan'ın “hiçbir zaman Avrupa Birliği'ne katılamayacağını” savundu. Buna karşılık Erivan'ın bu yöndeki politikalarının Rusya ve AEB üyesi diğer ülkelerle ilişkilerini uzun süre bozacağını ifade etti.
Rus yetkili, bu bedelin Ermenistan yönetiminin mevcut politikalarının sonucu olacağını öne sürdü.
Paşinyan'ı “ulusal çıkarlara ihanet etmekle” suçladı
Medvedev'in açıklamaları yalnızca AB üyeliği konusunda bir uyarıyla sınırlı kalmadı.
Rus yetkili, Paşinyan'ı “ulusal çıkarlara ihanet etmekle” suçladı ve Ermenistan liderinin politikalarını sert ifadelerle eleştirdi. Medvedev ayrıca Paşinyan'ın Batı'dan aldığı desteği ve Ermeni Apostolik Kilisesi'ne yönelik politikalarını da hedef aldı.
Bu ifadeler, Moskova'nın Erivan'ın Batı'ya yönelimine yönelik tepkisinin giderek daha sert bir siyasi söyleme dönüştüğünü gösteriyor.
Moskova'nın ekonomik kozları bulunuyor
Ermenistan, halen Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği'nin üyesi. Bu nedenle AB üyelik süreci yalnızca siyasi değil, aynı zamanda ekonomik sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Rusya daha önce de Ermenistan'ın AB'ye yönelmesi halinde AEB üyeliğinin sürdürülemeyeceği konusunda uyarılarda bulunmuştu. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan'ın aynı anda hem AB hem de AEB üyesi olmasının mümkün olmadığını söylemişti.
Moskova'nın özellikle enerji, ticaret ve iş gücü hareketliliği alanlarında Erivan üzerinde önemli ekonomik etkisi bulunuyor.
Rusya-Ermenistan ilişkileri son yıllarda gerildi
Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler özellikle Dağlık Karabağ savaşı sonrasında ciddi biçimde gerildi.
Erivan yönetimi, Azerbaycan ile yaşanan çatışmalar sırasında Rusya ve Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nün (KGAÖ) yeterli destek vermediğini savundu.
Ermenistan 2024'te KGAÖ ile ilişkilerini fiilen dondururken, Paşinyan hükümeti AB ve ABD ile ilişkileri geliştirmeye başladı.
Bu süreç, Moskova ile Erivan arasındaki geleneksel müttefiklik ilişkisinin önemli ölçüde zayıflamasına neden oldu.
Erivan iki blok arasında tercih yapmak zorunda kalabilir
Ermenistan'ın AB üyeliği hedefi, ülkeyi Rusya liderliğindeki ekonomik yapılanma ile Avrupa entegrasyonu arasında daha belirgin bir tercih yapmaya zorlayabilir.
AB üyeliği için başvuru yapmak tek başına Ermenistan'ın AEB'den otomatik olarak ayrılması anlamına gelmese de, iki yapının kuralları ve ekonomik entegrasyon modelleri arasında uzun vadede ciddi uyumsuzluklar bulunuyor.
Bu nedenle Erivan'ın önündeki süreç yalnızca Brüksel'in onayına değil, aynı zamanda Rusya ile ilişkilerin nasıl yönetileceğine de bağlı olacak.
Moskova ile Brüksel arasında yeni cephe
Ermenistan'ın AB'ye yaklaşması, Güney Kafkasya'daki jeopolitik dengeleri de etkileyebilir.
Paşinyan yönetimi Avrupa ile siyasi ve ekonomik bağlarını güçlendirmeye çalışırken Moskova, bu yönelimin Rusya'nın bölgedeki geleneksel nüfuz alanını daraltmasından endişe ediyor.
Medvedev'in son açıklaması, Rusya'nın Erivan'ın AB üyelik hamlesini yalnızca ekonomik bir tercih olarak değil, Moskova'nın bölgesel etkisini doğrudan ilgilendiren stratejik bir değişim olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Üyelik süreci uzun ve belirsiz
Öte yandan Ermenistan'ın AB'ye üyelik başvurusunda bulunması, ülkenin kısa sürede Birliğe katılacağı anlamına gelmiyor.
Üyelik sürecinin başlatılması için resmi başvuru, AB kurumlarının değerlendirmesi ve üye ülkelerin onayı dahil olmak üzere çok sayıda aşamanın tamamlanması gerekiyor. Üstelik kararların AB'nin 27 üyesinin tamamının onayını gerektirdiği belirtiliyor.
Dolayısıyla Medvedev'in “Ermenistan AB'ye katılamayacak” değerlendirmesi Rusya'nın siyasi görüşünü yansıtırken, Ermenistan'ın üyelik hedefinin önündeki hukuki ve siyasi süreç henüz tamamlanmış değil.
Erivan için kritik tercih
Paşinyan hükümeti AB'ye yaklaşırken Rusya ile ekonomik bağlarını korumaya çalışıyor. Ancak Moskova'nın son açıklamaları, bu denge politikasının giderek zorlaşabileceğine işaret ediyor.
Medvedev'in açıklamasıyla birlikte tartışma, “Ermenistan AB'ye katılabilir mi?” sorusunun yanı sıra, “Erivan bu süreçte Rusya ile ilişkilerinin hangi bedelini göze alacak?” sorusuna da taşınmış durumda.