Teklifin gerekçesinde, kolektif savunma hükmünün otomatik olarak uygulanmayacağı, istişareler sonucunda mutabakatla alınacak kararlara dayanacağı belirtildi.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasıyla sunulan teklif, 3 maddeden oluşuyor. Üç ülke arasındaki anlaşma, 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanmıştı.
Anlaşmayla taraflar arasında stratejik diyaloğun ve karşılıklı güvene dayalı iş birliğinin güçlendirilmesi, Orta Doğu’da ve ötesinde kolektif caydırıcılığa dayalı bir güvenlik yaklaşımının geliştirilmesi hedefleniyor.
Askerî destek kararları istişareyle alınacak
Teklifin gerekçesine göre taraflar, birbirlerinin bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin korunması amacıyla iş birliği yapmayı taahhüt ediyor. Bu destek, askerî imkân ve kabiliyetlerin konuşlandırılması dâhil uygun görülecek tedbirleri kapsıyor.
Her ülke, BM Şartı’ndan kaynaklanan savunma haklarını kendi anayasal yükümlülükleri, millî mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde kullanacak. Kolektif savunma hükmünün uygulanması ise tarafların istişareler sonucunda mutabakatla alacağı kararlara bağlı olacak.
Terörizm dâhil, tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehdit ve saldırılara karşı kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda silahlı kuvvetler arasında birlikte çalışabilirlik, iş birliği ve koordinasyonun artırılması, savunma sanayii iş birliğinin de derinleştirilmesi öngörülüyor.
NATO yükümlülükleri korunacak
Gerekçede, anlaşmanın tamamen savunma odaklı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı vurgulandı. Türkiye’nin mevcut ittifak ilişkilerine ilişkin şu ifadelere yer verildi:
Mekke Anlaşması, ülkemizin diğer ittifaklarından veya anlaşmalarından kaynaklanan ikili veya çok taraflı hiçbir yükümlülüğünü ortadan kaldırmamakta veya bunların yerine geçmemektedir.
Anlaşmayla Orta Doğu’da sağlanması hedeflenen istikrar ve güvenlik ortamının NATO’nun Avrupa-Atlantik güvenliğine yönelik amaçlarıyla uyumlu olduğu belirtildi. Üstlenilen yükümlülüklerin, Türkiye’nin NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerine halel getirmediği kaydedildi.
Teklif önce Dışişleri Komisyonunda görüşülecek
Anlaşma; uluslararası hukuka saygılı, toprak bütünlüğü, egemen eşitlik ve içişlerine karışmama ilkelerini benimseyen, bölgesel barış ve güvenliğe katkı sunmayı amaçlayan tüm bölge ülkelerinin katılımına açık olacak.
Kanun teklifi, esas komisyon olarak havale edildiği TBMM Dışişleri Komisyonunda görüşülecek. Komisyonda kabul edilmesinin ardından TBMM Genel Kurulunun gündemine alınacak.